Σε συνέντευξή του στο Βήμα ο Αλαβάνος κάλεσε για ακόμη μια φορά σε μια αριστερή συμμαχία με στόχο την κατάληψη της εξουσίας και μια λαική κυβέρνηση που θα “πει όχι στη Μέρκελ για την 6η δόση”. Όλα αυτά φάνταζαν ελπιδοφόρα σχέδια… πριν την Πέμπτη.

Καπάκι ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ και καλεί τους Οικολόγους πράσινους για σύνταξη κοινού πλαισίου δράσεων, από τα πάνω προς τα κάτω. Πληροφορίες σχετικά με το αν το Κ.Κ.Ε. θα συμπεριληφθεί / ηγηθεί αυτών των δράσεων παραμένουν ανεπιβεβαίωτες.

Συντρόφους στο έργο τους δεν ψάχνει μόνο η αριστερά αλλά και η κυβέρνηση. Συναίνεση από μεγαλοεκδότες ζήτησε ο ΓΑΠ. Θετικό είναι αυτό. Τα πράγματα σκουραίνουν.

Άλλοι ψάχνουν συμμαχίες και άλλοι πρωινό. Και πλέον δεν είναι λίγοι. Καταστάσεις παρόμοιες με αυτές της Αργεντινής μοιάζουν τόσο κοντινές. Δυστυχώς.

Η Κατσέλη πήρε το ρόλο του καλού μπάτσου. Ούτε αυτή σώζεται από αυτή της την στάση. Συνένοχος ήταν μέχρι τώρα. Απλά το κοντέρ σταμάτησε(;) ενώ της Βάσως-μιλάω-με-λυγμούς-αλλά-ψηφίζω συνεχίζει να γράφει.

Για τα γεγονότα της Πέμπτης και το ρόλο που έπαιξαν και θα παίξουν τα έχουν πει πολλοί και καλύτερα από μας. [1] [2]

Χοντρά χοντρά:

- το γεγονός ότι υπήρχε νεκρός διαδηλωτής είναι τραγικό. Το γεγονός ότι το Κ.Κ.Ε. το εκμεταλλεύεται πολιτικά είναι εξοργιστικό.

- το Κ.Κ.Ε. για ακόμη μια φορά έπαιξε το μπάτσο του κινήματος (150.000 και πλεον ανθρώπων), έδειξε πως είναι ένα πλήρως συστημικό κώμα που στόχος του είναι η διατήρηση του συστήματος.

- οι αναρχικοί που έδρασαν (και όχι γενικά και αόριστα οι αναρχικοί – ούτε ασφαλίτες, έλιωσε κι αυτή η καραμέλα) ανέλαβαν για ακόμα μια φορά εργολαβία την αντίδραση του κόσμου στην φασιστική αντίληψη του Κ.Κ.Ε. περι διαδήλωσης.

- οι οργανώσεις της αριστεράς στην πλειοψηφία τους καταδίκασαν “αναρχικους, προβοκάτορες, ασφαλίτες, παρακρατικούς” για τη στάση τους και δεν είπαν κουβέντα για το Κ.Κ.Ε. Ειδικά για τους ΣΥ.ΡΙΖ.Α και ΑΝΤ.ΑΡ. ΣΥ.Α η ευκαιρία να διαχωρίσουν τη θέση τους από τις πρακτικές του Κ.Κ.Ε. που χρόνια καταδικάζουν, αλλά και να βάλουν στη θέση της την άλλη πλευρα χάθηκε. Η εικόνα να ψάχνουν συμμάχους σε ολοκληρωτικά κόμματα με ολοκληρωτικές λογικές είναι το λιγότερο θλιβερή. Αίσχος…

Μέσα σε όλο αυτό τον χαμό η είδηση του θανάτου – εκτέλεσης του Καντάφι πέρασε στα ψιλά. Οι φωτογραφίες και τα βίντεο που κατέκλυσαν το διαδίκτυο δείχνουν όχι μόνο τη φρίκη του πολέμου αλλά και την εκδικητικότητα του καπιταλισμού σε συμμάχους που πλέον του είναι άχρηστοι.

Η Ε.Τ.Α. αποκήρυξε την ένοπλη δράση της, ξανά. Ο Θαπατέρο είπε όχι στην “μόνιμη και γενική κατάπαυση του πυρός”, ξανα.

Ο δήμαρχος της Ρώμης απαγόρευσε τις πορείες για ένα μήνα, λόγω του φόβου επανάληψης των επεισοδίων της 15ης Οκτώβρη. Τα συνδικάτα εμφανίστηκαν διχασμένα στο άκουσμα της απόφασης. Κάποια είπαν πως δεν πρέπει να εμποδίζεται η ελεύθερη έκφραση του κόσμου και κάποια ότι η απαγόρευση δεν απαγορεύει κάτι. Ας ελπίσουμε η ιταλική κοινωνία να αντιδράσει παρακάμπτοντας τους αυτόκλητους εκπροσώπους της. Άλλωστε η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία. Όταν υπάρχει…

Αποκλειστικά υπεύθυνο για τα σημερινά (20-10-11) γεγονότα στο Σύνταγμα είναι το ΚΚΕ. Η απόφασή του να μονοπωλήσει τη διαδήλωση στο Σύνταγμα και να καταλάβει μονοπωλιακά το πάνω διάζωμα (Β. Αμαλίας) πάρθηκε για λόγους τηλεοπτικής και πολιτικής υπεραξίας και ήταν μία πράξη επιθετική απέναντι στην κοινωνία. Αποφάσισαν να αποκλείσουν την πρόσβαση του κόσμου προς τη Βουλή, ανοίγοντας το δρόμο για τους βουλευτές, προκειμένου να πανηγυρίσουν την έξοδο των δικών τους βουλευτών, των βουλευτών υποτίθεται του ‘όχι’.

 Χρησιμοποιώντας την περίφημη περιφρούρησή του –η οποία συνετρίβη με το πρώτο μπαμ και διεσώθη πρόσκαιρα με την συνεργασία και την επέμβαση των ΜΑΤ- εμπόδισε, σαν δύναμη καταστολής, την διέλευση στους πολίτες.

Οι προκλητικές δηλώσεις των προβεβλημένων στελεχών του κόμματος περί προβοκατόρων, κουκουλοφόρων και άλλα ηχηρά παρόμοια πυροδότησαν από μέρες το κλίμα. Προσπάθησαν δε να οικειοποιηθούν το Σύνταγμα, το οποίο κατασυκοφαντούσαν και λοιδορούσαν από την στιγμή που έγινε χώρος δημόσιος, χώρος της Άμεσης Δημοκρατίας.

Δεν κατάλαβε τίποτε το ΚΚΕ από τον Δεκέμβρη του ’08, όταν έντρομο ζητούσε τη βοήθεια του Καραμανλή με επίσημες επισκέψεις. Οι καιροί των ροπαλοφόρων του ΚΚΕ πέρασε ανεπιστρεπτί, όπως πέρασε και η εποχή που έκοβαν χέρια και έβγαζαν τα μάτια των ανήμπορων αρχειομαρξιστών και τροτσκιστών.

 Το αντιεξουσιαστικό κίνημα, που τα τελευταία 30 χρόνια μπαινοβγαίνει στις φυλακές και βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντίστασης της κοινωνίας ενάντια στο κράτος και το κεφάλαιο, έχει αποκτήσει δύναμη, δυνατότητα και συνείδηση.

 Ας μην παρασύρεται το κόμμα από τη γνωστή του τακτική στο χώρο των πανεπιστημίων. Η κοινωνία είναι μια σκληρή πραγματικότητα, ένας ωκεανός, όπου αρκεί ένας μικρός κυματισμός για να πνίξει κάθε ολοκληρωτισμό.

 Η Άμεση Δημοκρατία αναδύεται στα συντρίμμια του παλιού κόσμου.

πηγή Βαβυλωνία

Σχολιο:

THN ΜΕΡΑ ΠΟΥ οι ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΕΣ ΚΑΤΑΡΓΟΥΣΑΝ ΤΙΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΤΟ Κ.Κ.Ε. ΕΠΑΙΖΕ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΜΠΑΤΣΟΥ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ και ΑΛΛΩΝ ΠΟΛΕΩΝ.

ΡΟΥΦΙΑΝΙΟΙ ΜΙΑ ΖΩΗ

Αποκατέστησε τον Άρη το ΚΚΕ, μετά τον Ζαχαριάδη. Κουτσοί στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα. Η κομματική πειθαρχία μπήκε για ακόμα μια φορά πάνω απο την ιστορική αλήθεια.

Στην Αίγυπτο φαίνεται πως έχει πέσει ο σπόρος της αντίδρασης – αντίστασης για τα καλά. Ο στρατός εδώ και μερικούς μήνες έχει πάρει την εξουσία αλλά όπως αρκετοί είχαν προβλέψει τα προβλήματα έλλειψης δημοκρατίας παραμένουν και μάλιστα οι υπουργοί του Μουμπάρακ όχι μόνο είναι στο απυρόβλητο αλλά συνεχίζουν να μετέχουν της εξουσίας. Η διαδήλωση της κυριακής μπορεί να έγινε λόγω της επίθεσης στην εκκλησία των Κοπτών χριστιανών άλλα κατέληξε σε διαμαρτυρία εναντίον του καθεστώτος. Αιματηρή και ελπιδοφόρα μαζί…

Ξύπνησε και ο εργατοπατέρας Παναγόπουλος και έδωσε στη δημοσιότητα τα e-mail που αντάλλαξε με την τρόικα και περιείχαν τις απαιτήσεις της απο την κυβέρνηση. Μόνο που δε μας είπε ποια σειρά e-mail ήταν. Δύσκολο να γίνει πιστευτό ότι ήταν το πρώτο e-mail που πήρε ο Παναγόπουλος…

43 χρόνια πέρασαν από τη σύλληψη και τη δολοφονία του Ερνέστο Γκεβάρα ντε λα Σέρνα. 43.000 διαφορετικά μπλουζάκια φέρνουν τη φάτσα του ως στάμπα. Αν έφερναν και τα μυαλά των μοντέλων τις ιδέες του ίσως είμασταν λίγο καλύτερα…

Η επίσημη αριστερά στην Ελλάδα μπορεί κινηματικά να μην ξέρει τι της γίνεται αλλά κοινοβουλευτικό έλεγχο προσπαθεί να κάνει. Μόνο που δεν φτάνει…

Ο Ρομπόπουλος παραιτήθηκε, μετα ξεπαραιτήθηκε, το τι θα κάνει λιγο πρέπει να μας ενδιαφέρει. Μπροστά σ’ αυτά που έχει ήδη κάνει θα είναι πολυ λίγο. Ακόμα και να τους ρίξει δεν τη σώζει την παρτίδα.

Ο Σλαβου Ζιζεκ μίλησε αυτή την εβδομάδα στο Zuccoti Park ενώπιον του κινήματος Occupy Wall Street. Είναι εκπληκτικό πως κάποιοι άνθρωποι μπορούν μέσα από λίγες λέξεις να πουν τόσα πολλά πράγματα:

“Έχετε το νου σας. Το πρόβλημα δεν είναι η διαφθορά ή η απληστία το πρόβλημα είναι το σύστημα. Σε αναγκάζει να γίνεις διεφθαρμένος. Έχετε το νου σας όχι μόνο στους εχθρούς σας αλλά και στους φίλους σας που πήραν το λάθος δρόμο και ήδη προσπαθούν να διαλύσουν αυτή τη διαδικασία. Όπως αγοράζετε καφέ χωρίς καφείνη, μπύρα χωρίς αλκοόλ, παγωτό χωρίς θερμίδες, έτσι θα προσπαθήσουν να κάνουν αυτή τη διαμαρτυρία ανώδυνη και ηθική. Μια “ντεκαφεινέ” διαδικασία.

Αλλά ο λόγος που είμαστε εδώ είναι ότι μπουχτίσαμε να νιώθουμε καλά με το να ανακυκλώνουμε κουτάκια κόκα κόλας, να δίνουμε μερικά δολάρια για φιλανθρωπία ή να αγοράζουμε καπουτσίνο από τα Starbucks όπου το 1% πηγαίνει στα παιδιά του τρίτου κόσμου που λιμοκτονούν. Έχουμε αναθέσει σε τρίτους τα πάντα, από δουλειές και βασανιστήρια μέχρι την ερωτική μας ζωή, και εδώ και πολύ καιρό έχουμε αναθέσει ακόμα και την πολιτική μας συμμετοχή σε τρίτους. Αυτή τη θέλουμε πίσω.”

 Απολύει με τον παλιό τον νόμο!*

*τον πιο “προνομιακό” για τους εργαζόμενους.

Όταν το ποσοστό κέρδους μειώνεται το Κεφάλαιο χάνει το “δημιουργικό” ενδιαφέρον του. Η εργοδοσία ως φυσική έκφραση-προσωποποίηση του Κεφαλαίου σταματά να επιχειρεί, νεκρώνει την ζωντανή παραγωγική διαδικασία και παραδίδει τους “σκλάβους” στο παζάρι των αφεντικών.

Όχι, το αντίθετο δεν ισχύει! Ο εργαζόμενος όσο λιγότερα παίρνει τόσο πιο παραγωγικός, δημιουργικός, αποδοτικός είναι. Αυτό λένε όλα τα μανουάλια (manuals) του νεοφιλελευθερισμού. Και το αποτέλεσμα είναι φυσικά η κινεζοποίηση της εργασίας και κατ’ επέκταση της κοινωνίας.

Αυτό που λείπει από τα παραπάνω είναι η σοβαρή κουβέντα πάνω σε μία παράμετρο: την αναγκαιότητα ύπαρξης του ίδιου του ποσοστού κέρδους του εργοδότη.

Με άλλα λόγια… η κλασική ανάλυση είναι αυτή της πρώτης παραγράφου. Ο εργοδότης ως “οργανωτής” της παραγωγικής διαδικασίας δεν τα βγάζει πέρα. Στην πολύ άσχημη περίπτωση μπαίνει και μέσα που λέμε (σχετικό)! Σε μία καλύτερη, έχει οριακά κέρδη τα οποία δεν δημιουργουν κίνητρα για τον ίδιο. Κίνητρα για κερδοφορία βάσει του ποσοστού που θέτει ο ίδιος ότι είναι αξιοπρεπες (μμμμ).

Πάμε τώρα και στην ανάποδη ανάλυση για την ίδια παράμετρο…
Η εργοδοσία αφού έχει κάνει μία επένδυση κι ενώ για το λόγο αυτό προστατεύεται από τους νόμους οι οποιοι της παρέχουν προνόμια νόμιμης εκμετάλλευσης ανθρώπων, τελικά αποτυγχάνει να τηρήσει τα business plans της κερδοφορίας…

Η ζωντανή εργασία, όμως, δεν είναι δυνατόν να νοείται μόνον ως αντικείμενο που βρίσκεται υπό έλεγχο και οργάνωση κάποιου νταβατζή. Μπορεί σαφώς -και θα πρέπει να είναι διεκδίκηση των εργαζομένων- να υπάρχει και αυτόνομη-αυτοοριζόμενη από τους παραγωγούς. Συνεπώς αυτό που μπορεί να κάνει ο κόσμος της εργασίας σε περιόδους οικονομικής κρίσης είναι να πετάξει έξω το “ποσοστό κέρδους του νταβατζή”. Ποσοστό που στην πράξη επιβαρύνει σε καθοριστικό βαθμό το κόστος παραγωγής .

Αντίθετα με την κλασική κεφαλαιοκρατική ανάλυση, λοιπόν, όπου η εργασία και ο φυσικός υλοποιητής της, ο εργαζόμενος, θεωρούνται ως “άχρηστα υλικά” όταν οι δουλειές δεν πάνε καλά προκειμένου να επιβιώσει η επιχείρηση που από την μία αποφέρει υψηλά κέρδη στους ιδιοκτήτες και από την άλλη απασχολεί όσους λιγότερους εργαζόμενους γίνεται, στην πιο σοσιαλιστική οπτική και με στόχο την επιβίωση των εργαζομένων ρίχνεται στον κάλαθο των αχρήστων ο αποτυχημένος νταβατζής της εργασίας. Απλά τα πράγματα, πρόκειται για μία κοινωνικά δικαιώτερη προσαρμογή της παραγωγικής διαδικασίας σε καιρούς κρίσης.

Τα κέρδη του εργοδότη κάνουν την παραγωγή πιο ανταγωνιστική ενώ με σωστή διαχείριση μπορούν να υπάρχουν και καλές συνθήκες εργασίας παρέχοντας δουλειά σε περισσότερους.

Στην τελική, όταν τα περιθώρια στενεύουν μπορούμε ως εργαζόμενοι να αντισταθούμε απομονώνοντας τα πραγματικά παράσιτα της εργασίας μας. Και αυτό δεν είναι περίεργο. Η προπαγάνδα υπέρ του ποσοστού κέρδους των κεφαλαιούχων είναι εγκληματική. Στην προπαγάνδα αυτή που μιλάει αμετακίνητα για μείωση κόστους παραγωγής μέσω της διαρκούς υποτίμησης της τιμής της εργασίας η απάντηση μπορεί να είναι… ανταγωνιστικότερη παραγωγή μέσω απαλοιφής του κόστους εργοδοσίας. Γιατί περί κόστους πρόκειται που πνίγει την ζωντανή εργασία και καθυστερεί την κοινωνική πρόοδο.

Με την ευκαιρία αναπαράγουμε ένα κείμενο σχετικά με την επιχείρηση Applebee’s (παρ. ΘΕσσαλονίκης) και την θαρραλέα απόφαση των εργαζομένων της να αναλάβουν οι ίδιοι την λειτουργία της.

Ανακοίνωση των εργαζομένων

Αναγκαστήκαμε να προβούμε σε επίσχεση εργασίας μετά από δύο μήνες απλήρωτοι, αντιμετωπίζοντας την αδιαφορία του εργοδότη σε όποιες κινήσεις ή προτάσεις κάναμε για να λυθεί το πρόβλημα της μισθοδοσίας ώστε να εξασφαλιστούν τα συμφέροντά μας αλλά και η εύρυθμη λειτουργία του καταστήματος.

Το μήνα Δεκέμβριο έγινε η πρώτη καταγγελία στην επιθεώρηση εργασίας, όπως και τον Απρίλιο, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Εισπράξαμε εμπαιγμό, ψέματα και ειρωνεία από τη διοίκηση της εταιρίας. Στη συνέχεια προβήκαμε σε κινητοποιήσεις έξω από το κατάστημα και συμμετείχαμε στις Γενικές Απεργίες στις 15, 28 και 29 Ιούνη. Ο εμπαιγμός και η κοροϊδία συνεχίστηκαν και σε τηλεφωνική συνομιλία που είχαμε με την γενική διευθύντρια της εταιρίας, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε μονίμως ανασφαλείς για το μέλλον της επιχείρησης και κατ’ επέκταση των θέσεων εργασίας μας (εργαζόμαστε στο κατάστημα στη λεωφόρο Νίκης 15 άτομα και συνολικά στην εταιρία 150).

Στις 15/7 πριν ξεκινήσει η πρωινή βάρδια μας ενημέρωσαν τηλεφωνικά πως η εταιρεία έκλεισε!Στην επιθεώρηση η εργοδοσία δήλωσε πως δεν πρόκειται να πληρώσει τίποτα από δεδουλευμένα, αποζημιώσεις κτλ. Δηλαδή μετά από χρόνια ξεζούμισμα με ελαστικές σχέσεις εργασίας, μας πετάνε απλήρωτους στο δρόμο, αφού μάζεψαν από τον ιδρώτα μας αρκετά εκατομμύρια στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς.

Στο δρόμο των συναδέλφων σε Banquet, Πονηρά Μεζεδάκια, Καφεναί κ.α, και των «αγανακτισμένων» στις πλατείες όλης της χώρας, θα αγωνιστούμε για να υπερασπίσουμε τα δικαιώματά μας και τις ζωές μας.

Ενάντια στην εργοδοτική κοροϊδία, καταλάβαμε το χώρο εργασίας μας για να μην πάρει τίποτα ο εργοδότης μέχρι να πληρωθούμε. Αποφασίσαμε να αυτοδιαχειριστούμε οι εργαζόμενοι το μαγαζί ώστε να μπορέσουμε οικονομικά να συντηρήσουμε τις οικογένειές μας.

Από Δευτέρα 18/7 σερβίρουμε το πρωί καφέδες-ροφήματα και βράδυ μετά τις 8μμ θα λειτουργεί κουζίνα. Όλα σε οικονομικές τιμές, για την οικονομική ενίσχυση των εργαζομένων.Καλούμε όλους εσάς να στηρίξετε έμπρακτα την προσπάθειά μας.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Εδώ ένα σχετικό άρθρο.

Του Γιώργου Πήττα

(…) … Μισώ αυτή τη χώρα. Μου έφαγε τα σπλάχνα. Γράφω σʼ εσένα γιατί μαζί ποθήσαμε να είναι γόνιμα αυτά τα σπλάχνα, κι αυτός ο πόθος μας ένωσε νύχτες και νύχτες… και σʼ άλλες ώρες της μέρας, όταν ξαφνικά γινόταν ένα θαύμα και ξεχνούσαμε τον τρόμο που έτρεχε στους δρόμους καθώς μες στις φλέβες μας… τα εφιαλτικά δελτία ειδήσεων που μας εμπόδιζαν ακόμα και να κοιταζόμαστε… διαβασμένα από θεότρελους εκφωνητές… τα ουρλιαχτά που σκέπαζαν ακόμα και τις σειρήνες των ασθενοφόρων. Μισώ αυτή τη χώρα. Μου έφαγε τα σπλάχνα. Μου τα ʼφαγε. Τη μισώ. Ναι, τη μισώ, τη μισώ.

Από το συγκλονιστικό και μοναδικό «Πεθαίνω σα χώρα» του Δημήτρη Δημητριάδη, δημοσιευμένο για πρώτη φορά το 1978…

Και βέβαια, ενώ τη μισεί, τη μισεί, μόνο ο κλινικά ηλίθιος δεν μπορεί να δει πόσο τη λατρεύει, τη λατρεύει, τόσο που του γίνεται καρκίνος και χτικιό.

Χτυπάει μέσα στο κεφάλι αυτές τις μέρες το γραπτό του Δημητριάδη.

Χτυπάει γιατί αναδεικνύει το χρονικό εύρος μέσα στο οποίο ένας καλός δέκτης πυροδοτήθηκε για να γράψει αυτό μεγάλης σημασίας και αίσθησης κείμενο, θυμίζει πως ο θάνατος που τώρα κάνει με θράσος την περιφορά του στην Ελλάδα, ήταν ήδη εκεί από τότε και ας μην τον βλέπαμε.

Και ο χειρότερος, ο βαθύτερος, ο αμετάκλητος θάνατος θα συμβεί, αν με οποιαδήποτε αλχημεία καταφέρει το λεγόμενο «πολιτικό σύστημα» που γνωρίζουμε τα πολλά τελευταία χρόνια, να επιβιώσει.

Γιατί, είναι τελικά όλο, απελπιστικά νοσηρό.

Ο βαθμιαίος εκφασισμός της Ελληνικής κοινωνίας που ασφαλώς και προϋπήρχε ως σπέρμα και έχει τις ρίζες του σε αίτια πολλά , τα έχουμε πει αρκετές φορές σε διαφορετικά κείμενα, εκτοξεύτηκε στη δεκαετία του 90 με τα πρώτα κύματα των μεταναστών.

Αυτοί, οι πρώτοι μετανάστες, ήταν που έγιναν οι αποδέκτες της νεόπλουτης χυδαιότητας των νεοελλήνων, στην εποχή που κάθε σπίτι, δεν ήταν δυνατόν αλλιώς (!), είχε μαζί με την επίπλωση και μία Φιλιππινέζα για να μαγειρεύει, να κάνει το υποζύγιο, να ξεσκατώνει τα παιδιά, να σκουπίζει και να υπακούει σε οτιδήποτε.

Συζητήσεις επί συζητήσεων των νεοελλήνων στα εστιατόρια τότε, να μιλάνε για τις οικιακές βοηθούς (sic) ως να μιλούσαν για ντιβάνια πολυθρόνες και τραπέζια.

Μετά ήρθαν οι Αλβανοί.

Χτίσανε τις αυθαίρετες ή νόμιμες βίλες μας, δίδαξαν την ξεχασμένη στους Έλληνες τέχνη της πέτρας, και προστέθηκαν στις στρατιές των ανθρώπων από χώρε μακρινές όπως το Μπανγκλαντές και το Πακιστάν για να «μας φτιάξουν» Εγνατία, Αττική Οδό, Γέφυρα Ρίου Αντιρρίου, Αεροδρόμιο, Ολυμπιακά έργα.

Το «Greek dream» πνιγμένο στο αίμα δεκάδων νεκρών και εκατοντάδων μοιραία τραυματισμένων και ακρωτηριασμένων.

Χαμένοι στα ψιλά των εφημερίδων, αόρατοι, ανύπαρκτοι, ανασφάλιστοι μάρτυρες του νεοελληνικού μεγαλειώδους μπαλονιού.

Ήδη, η παρεούλα του Καρατζαφέρη και των μπουρτζόβλαχων είχε πιάσει δουλειά.

Πονηρός ο βλάχος και με τη βοήθεια του Θεού του ως γνήσιος ορθόδοξος, με το «σταυρό στο χέρι» διέχυσε το δηλητήριο του στο κοινό που δεν συμμετείχε στο φαγοπότι αλλά δεν είχε τον κατάλληλο εξοπλισμό για να τον ξεράσει και κάθονταν στην άκρη με παράπονο.

Τότε, που η Ελλάδα παρέστησε την «ανεπτυγμένη» και μάθαινε να χλαπακιάζει σούσι, φύτρωναν οι χρηματιστές σαν τα μανιτάρια στο δάσος, οι τηλεοράσεις γέμιζαν με ξανθιές παρουσιάστριες και κοριτσάκια που κουνούσαν σαν τα καθυστερημένα τα χέρια τους σε λαϊκοπόπ τσιφτετέλια.

Οι κωλοέλληνες που τραγούδησε σοφά (αλλά δεν ξανατραγούδησε) ο Σαββόπουλος.

Τώρα, που όλα κατέρρευσαν , το πρόσωπο μας δείχνει πόσο απελπιστικά άδειο είναι.

Παραδομένο το κέντρο στα τάγματα εφόδου της Χρυσαυγίτικης συμμορίας, αυτής της δράκας των ανωμάλων που έχουν βρει και μερικές ντουζίνες συμπαραστάτες από απελπισμένους νοικοκυραίους, σηματοδοτεί όχι απλά το τέλος της μεταπολίτευσης και της ένδειας των εκπροσώπων της αλλά την απόλυτη χρεοκοπία του συστήματος.

Και λέω «απόλυτη χρεοκοπία» γιατί μέσα στο σύστημα εντάσσω και την απέραντη ανεπάρκεια της Αριστεράς και των εξ επαγγέλματος αντιρατσιστών που αρνήθηκαν πεισματικά να δουν το πρόβλημα και τη διόγκωση του, βάζοντας το κεφάλι στην άμμο και σφραγίζοντας το διαβατήριο στους «νοικοκυραίους» για το προς τον εκφασισμό ταξίδι τους.

Και ναι, η μοναδική πραγματική ελπίδα που μας έμεινε, είναι η κατάρρευση, μήπως και, προκύψει κάτι, μήπως από τα ερείπια του, υπάρξει χαραμάδα να πνεύσει φρέσκος αέρας και σκέψεις.

Με φόβο, προ καιρού, παρακολουθούσα κείμενα και συζητήσεις που αναδείκνυαν ως καλύτερη λύση, την διακυβέρνηση της χώρας από Επιχειρηματίες.

Κάτι σαν μοντέλο Μπερλουσκόνι δηλαδή ή , για να το πω αλλιώς, να έρθει στα πράγματα η τάξη που έχει πλουτίσει από τη διαπλοκή σε βάρος της Κοινωνίας.

Με θλίψη και ανησυχία παρατηρώ την απόλυτη έλλειψη φωνής και παρουσίας της λεγόμενης πνευματικής ιντελιγκέντσιας. Υπάρχει; Υπάρχει. Νωθρή, άφωνη, άνευρη, άτολμη, χαμένη σε θεωρητικές απεραντολογίες που δεν αφορούν κανέναν εκτός από τον αντίλαλο τους.

Με τρόμο, παρατηρώ την πλήρη και τεράστια απουσία οποιασδήποτε μορφής πολιτικής πρωτοπορίας και ηγεσίας στην Κοινωνία που να μπορεί να σμιλέψει και να καθοδηγήσει την οργή σε γόνιμες ατραπούς.

Η Ελλάδα, δεν διαφέρει σε πολλά από την Γερμανία του μεσοπολέμου.

Μια χώρα σε πλήρη και απόλυτη παρακμή. Και αν ήταν η πολεμική ήττα και η Συνθήκη των Βερσαλλιών ο γερμανικός εξευτελισμός που οδήγησε στον θρίαμβο του Χίτλερ, εδώ, σε μας είναι η ήττα της κάλπικης ευδαιμονίες και η Συνθήκη του Μνημονίου.

Ακριβώς έτσι το προσδιορίζει και ο Gabor Steingart, αρχισυντάκτης της οικονομικής εφημερίδας Handelsblatt, που χαρακτήρισε τα οικονομικά μέτρα που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα, ως μία “Συνθήκη των Βερσαλλιών” χωρίς τον πόλεμο.

Σε αυτό το κάδρο μέσα, η παρανοϊκή βία των ένστολων, η παρανοϊκή δράση της Χρυσής Αυγής που μόνο και μόνο για το σύνθημα «εναντίον όλων» θα έπρεπε να τεθεί εκτός νόμου.

Σε αυτό το κάδρο λοιπόν, και οι πελιδνές μορφές των εκπροσώπων του συστήματος να ψελλίζουν αενάως την ίδια κασέτα χωρίς να πείθουν πια, ούτε τα ντουβάρια.

Φόντο, η οικονομική εξαθλίωση των πολλών που ποτέ δεν βγήκαν μπροστά, οι αμέτρητοι άνεργοι, το εθνικό χαρακίρι του ανώνυμου πολίτη και όχι των ενόχων, η διαρκής ενοχοποίηση των θυμάτων ενός εγκλήματος που άλλοι έκαναν και άλλοι πληρώνουν.

Δεν μένει τίποτα, παρά το πλήρες ξήλωμα της σαπίλας.

Δεν μένει τίποτα, παρά να μαζευτούν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων στο Σύνταγμα, ήσυχα και να μείνουν εκεί μέχρι να υπάρξει αλλαγή πλεύσης με συγκεκριμένες πρακτικές.

Αλλά ξέχασα….Για να γίνει κάτι τέτοιο, πρέπει να το υπογράψει το ΚΚΕ.

Το οποίο, με όλον τον σεβασμό στη συνέπεια που το διακατέχει, ως ηγεσία τουλάχιστον, είναι ακόμα ένα μέρος του προβλήματος.

Πως θα τους πάρει και θα τους σηκώσει όλους ο άνεμος χωρίς να έρθει το μαύρο;

Δεν ξέρω.

Όποιος γνωρίζει, ας το πει.

Τον Ιούνη ο Ματίας επισκέφτηκε την Ελλάδα και ετοίμασε ένα αφιέρωμα στις καταλήψεις αλλά και γενικότερα στο ελληνικό κίνημα για το σουηδικό περιοδικό “Brand”. Το αφιέρωμα βασίστηκε κυρίως σε συνεντεύξεις αλλά και στις προσωπικές εμπειρίες του Ματίας.

Το μεταφράσαμε και το παρουσιάζουμε παρακάτω. Κάποια σημεία ίσως να μην είναι μεταφρασμένα με ακρίβεια. Είναι η πρώτη προσπάθεια μετάφρασης ξενόγλωσσου κειμένου και ευελπιστούμε να ακολουθήσουν κι άλλες.

Περιμένοντας την καταιγίδα

Του Ματίας Βογκ

Οικονομική κρίση, συγκρούσεις και απεργίες. Αλλά και κατειλλημένα πάρκα, προσφορά μαθημάτων σε καταλήψεις και θερινοί κινηματογράφοι. Το ελληνικό επαναστατικό κίνημα προσπαθεί να βρεί το ρόλο του, διαμέσου μιας εθνικής κατάρρευσης.

- Κάψτε τη βουλή, λέει κάποιος από την καφετέρια. Ανακατεύτηκε με περιέργεια στην συζήτησή μας. Ο Γιάννης έχει απλώσει έναν χάρτη στο τραπέζι και μου δείχνει που βρίσκονται οι διάφορες καταλήψεις στην Αθήνα.

- Αυτές οι καταλήψεις, συνέχισε. Τι κάνουν όλες αυτές οι καταλήψεις πραγματικά; Αν εσείς οι αναρχικοί θέλετε πράγματι να βοηθήσετε το κόσμο εναντίον των πολιτικών που μας εξαπατούν καθημερινά, κάψτε τη βουλή. Αυτό θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικό.

Όπου και να πας ο κόσμος σχολιάζει, θέλουν να συζητούν την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. Την οικονομική κρίση, τις περικοπές, τα πακέτα στήριξης και την προδοσία των πολιτικών. Όλοι έχουν άποψη.

- Αυτό είναι το πρόβλημα, μου λέει ο Γιάννης. Ο κόσμος έχει δικαίως κουραστεί με ολόκληρο το πολιτικό κατεστημένο, και τώρα στρέφονται σε μας. Θέλουν εμάς να λύσουμε την κατάσταση για αυτούς, ρωτώντας γιατί δεν κάνουμε περισσότερα. Αλλά εμείς δεν θέλουμε να γίνουμε νέοι πολιτικοί αντιπρόσωποι που δρουν εκ μέρος άλλων. Θέλουμε να δράσουμε και να αγωνιστούμε με την κοινωνία και όχι για την κοινωνία.

Το πρόσωπου του Ιανού

Βόμβες και καταλήψεις. Επιθέσεις εναντίον της αστυνομίας και αυτοοργάνωση στις γειτονιές, είναι το πρόσωπο του Ιανού των ελληνικού αναρχικού κινήματος. Ένα μαχητικό και την ίδια στιγμή μαζικό κίνημα με στέρεες βάσεις. Με την αυτοοργάνωση σαν κοινή αρχή σε όλες τις προσπαθείς, ασχέτως με το αν στρέφονται επιθετικά εναντίον της εξουσίας ή στη δημιουργία εναλλακτικών δομών. Αλλά φτάνουν αυτές οι δύο πλευρές για να μπορέσουν να δράσουν στην εκτεταμένη πολιτική κρίση που προκάλεσε την ελληνική οικονομική καταστροφή;

- Όλο το νέο κύμα καταλήψεων που εξαπλώθηκε κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Δεκέμβρη, το αποκαλούμε «τα παιδιά του Δεκέμβρη». Όχι μόνο στην Αθήνα αλλά σε όλη την Ελλάδα, λεει ο Στράτος όταν τον συναντώ στη Θεσσαλονίκη.

Η δολοφονία του 15-χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου στα Εξάρχεια τον Δεκέμβρη του 2008 από την αστυνομία, ξύπνησε μια τεράστια αντίδραση. Η δολοφονία χτύπησε μια ευαίσθητη χορδή σε πολύ κόσμο και η τρεμάμενη αντήχηση της παλλόταν για αρκετές βδομάδες. Σε κάθε πόλη οι νέοι ήταν στους δρόμους, έσπαγαν πολυτελή καταστήματα και επιτίθονταν στους αστυνομικούς. Η Ελλάδα καιγόταν στην μεγαλύτερη διαμαρτυρία που είχε γίνει μετά την πτώση της δικτατορίας. Μια ολόκληρη γενιά ριζοσπαστικοποιήθηκε στη διάρκεια αυτών των εβδομάδων, βγήκε στους δρόμους – και στράφηκε στην εξωκοινοβουλευτική αριστερά. Τα γεγονότα του Δεκέμβρη άνοιξαν καινούργιες προοπτικές, για τα κινήματα και για όλη την κοινωνία, πιστεύει ο Στράτος. Το κοινό αίσθημα ότι ένα αθώο αγόρι σκοτώθηκε από το κράτος μεταμορφώθηκε σε συλλογική οργή.

- Ο σπόρος έχει σπαρθεί σε μια μεγάλη έκταση. Τώρα εμείς τους καλλιεργούμε. Πρώτη φορά σε πέντε χρόνια βλέπουμε αποτελέσματα που πρόκειται να αξιοποιηθούν.

Ο Στράτος και ο Μάριος συμμετέχουν στην Αντιεξουσιαστική Κίνηση στην Θεσσαλονίκη, ή Α.Κ. όπως τη λένε εν συντομία στα ελληνικά. Όταν συνάντησα την ομάδα της Θεσσαλονίκης μόλις είχαν καταλάβει ένα σχολείο. Η εκκλησία, στην οποία ανήκει το σχολείο, συμμετείχε και αυτή στην οικονομική διαφθορά και επέλεξε να κρατήσει χαμηλό προφίλ όσον αφορά την κατάληψη του κτηρίου ώστε η συντήρησή του να μην επιβαρύνει περισσότερο την οικονομική κατάσταση της. Η οικονομική κρίση και η διαφθορά ανοίγουν έτσι ορισμένα κενά.

- Ασχολούμαστε με τη δημιουργία ενός ελευθεριακού σχολείου εδώ. Υπάρχουν φοιτητές που έρχονται μόνοι τους και διδάσκουν τα μαθήματα που ξέρουν από την παιδαγωγική της απελευθέρωσης του Freire, λεει ο Μάριος.

Η Α.Κ. έχει ήδη πειραματιστεί με την αυτοοργανωμένη διδασκαλία για δυο χρόνια, με μια κριτική διδασκαλία χωρίς διαγωνίσματα ή εξετάσεις. Το εγχείρημα είχε μεγάλη επιτυχία αλλά το μέρος ήταν πολύ μικρό και τον Φεβρουάριο κατεδαφίστηκε από μια φασιστική βομβιστική επίθεση.

Νέοι δρόμοι

Η ΑΚ σχηματίστηκε εν μέσω της παγκοσμιοποίησης σε μία προσπάθεια να βρεθούν πιο ανοιχτές πολιτικές φόρμες δράσης για εξωκοινοβουλευτικούς ακτιβιστές. Στην Ελλάδα, όπως σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η εξωκοινοβουλευτική αριστερά συμμετέχει σε ένα ευρύτερο μαύρο μπλοκ και γενικά στην κοινωνία παρατηρείται μία νέα τάση πειραματισμού σε συμμετοχικές μεθόδους/διαδικασίες.

Στην ΑΚ δεν κάνουμε ποτέ κλειστές καταλήψεις στέγης, αντιθέτως έχουμε ως στόχο καταλήψεις όπως ανοιχτοί κοινωνικοί χώροι όπου όλοι μπορούν να πάρουν μέρος. Για εμάς, το θέμα είναι να αγωνίζεσαι με την κοινωνία, όχι για την κοινωνία. Όπου ο αγώνας συνεχίζεται, εμείς θα είμαστε εκεί, λέει ο Στράτος.

Ξανά οι ίδιες λέξεις. Να παλεύεις με την κοινωνία. Η Αυτοοργάνωση ως μία επωδός.

Η ΑΚ ενδιαφέρεται περισσότερο για την κοινωνία παρά για το αναρχικό κίνημα. Μέσα στην κοινωνία πολλοί αρχίζουν να ενεργούν αυτοοργανωμένα, αμεσοδημοκρατικά. Ο λαός έχει πάψει να πιστεύει μάταια σε μία μελλοντική καριέρα, στα πλούτη, στο να γίνει ο ίδιος επιχειρηματίας και γενικά στο ότι ο καπιταλισμός μπορεί να λύσει προβλήματα. Υπάρχει μία ρωγμή στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία και πάνω σε αυτό πρέπει να δράσουμε τώρα ώστε να την διευρύνουμε, λέει ο Στράτος.

Οι αντιεξουσιαστές έχουν για αυτό παραμερίσει τους ιδεολογικούς όρους και τις ταμπέλες. Οι ιδεολογίες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν την κοινωνία για τους σκοπούς τους. Δεν είναι μόνο το ότι δεν υποστηρίζουμε τις ιδεολογίες αλλά είμαστε και ενάντια σε αυτές. Μία ιδεολογία συχνά παρατάσσεται ενάντια στην κοινωνία και σαν συμβαίνει αυτό δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε σταλινικούς και αναρχικούς. Οι αναρχικοι μπορούν πολύ εύκολα να δημιουργήσουν τα νέα γκούλαγκ έχοντας εμμονή στην ασυμβίβαστη πολιτική του καθαρού αναρχικού, λέει ο Στράτος.

Νομίζω ότι ακούγεται λίγο μπερδεμένο. Δεν είναι ακόμα και αυτή η αντι-ιδεολογία μια ιδεολογία από μόνη της η οποία αν μη τι άλλο κρύβει τους στόχους και τις συζητήσεις μιας ομάδας; Πώς μπορεί κάποιος να αναλύσει το επόμενο βήμα που θα χρειαστεί να γίνει;

Για ποιό βήμα μιλάς; Δεν μπορούμε να πούμε κάτι τέτοιο, δεν έχουμε κάποιο υπερπλάνο. Το σημαντικό είναι η άποψη της κοινωνίας να αλλάξει και εμείς να μαστε παρόντες σε αυτή την αλλαγή. Και σίγουρα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε από τη θεωρία, ακόμα και τις παλιές θεωρίες, για να κατανοήσουμε τις σχέσεις εκμετάλλευσης στο τρίγωνο κράτος, κοινωνία, καπιταλισμός. Αλλά δε χρειαζόμαστε μια ιδεολογία που να προκαθορίζει την δράση μας ή να λειτουργεί σαν ταυτότητα.

Δε χρειάζεται κανένα νέο μανιφέστο. Αυτό πρέπει να δημιουργηθεί σε συνεργασία με την κοινωνία.

Πίσω από τα οδοφράγματα

Οι αναρχικοί δουλεύουν με διαφορετικό τρόπο. Οι καταλήψεις τους θυμίζουν περισσότερο φρούρια με οδοφράγματα και προστατευτικά. Η κατάληψη Σκαραμαγκά στα Εξάρχεια της Αθήνας ξεκίνησε στην αρχή του έτους. Πάω να χτυπήσω και η κεντρική είσοδος είναι κλειστή, ολόκληρο το ισόγειο είναι κλεισμένο και συρματοπλέγματα εμποδίζουν τον κόσμο να ανέβει. Αλλά στο πίσω μέρος ο Γιώργος που φτιάχνει τσιμέντο, κάνει ένα διάλειμμα και με βάζει μέσα στο σπίτι μέσα από έναν λαβύρινθο, από την πίσω πόρτα και μου δείχνει το κτήριο. Οι αναρχικοί του Σκαραμαγκά συμμετείχαν στην κατάληψη του Πολυτεχνείου στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των γεγονότων του Δεκέμβρη. Όταν η κατάληψη τελείωσε, αποφάσισαν να καταλάβουν ένα καινούργιο χώρο. Μου δείχνει τους φθαρμένους τοίχους τους οποίους φτιάχνουν.

- Αυτό είναι ένα ιστορικό κτήριο και δεν πρέπει να κατεδαφιστεί. Όμως το ότι είναι δύσκολο να ανακαινιστεί και το ότι είναι τόσο κεντρικά το κάνει πολύ ακριβό για να αγοραστεί. Έτσι παρέμεινε νεκρωμένο και άδειο για πολλά χρόνια, μέχρι που το πήραμε εμείς πριν εφτά μήνες, λέει ο Γιώργος.

Τα οδοφράγματα είναι αναγκαία επειδή η κατάληψη είναι κοντά στο να κλείσει όταν η αστυνομία εντείνει το κυνήγι εναντίον των αναρχικών. Οι ακτιβιστές του Σκαραμαγκά συμμετέχουν συχνά στις μεγάλες διαδηλώσεις με το όνομα “Κύκλος της Φωτιάς”, και έχουν γίνει γνωστοί γιατί είναι στην πρώτη γραμμή σε όλες τις μαχητικές συγκρούσεις στις διαδηλώσεις.

Ο Σκαραμαγκάς δεν έχει ανοιχτές συνελεύσεις, αλλά ο Γιώργος δεν συμφωνεί με το ότι οι αναρχικοί είναι περισσότερο “κλειστοί” σε σχέση με τους αντιεξουσιαστές. Σε άλλες περιοχές της πόλης οι αναρχικοί “δουλεύουν” πιο κοντά στους κατοίκους.

- Στα Πετράλωνα οι κάτοικοι έχουν κάνει μόνοι τους μια δική τους κατάληψη που λειτουργεί σαν τοπικό σημείο συνάντησης. Τώρα σκέφτονται να πάνε ένα βήμα παραπέρα και να αρχίσουν εκστρατεία «αυτομείωσης» των τιμών στα τρόφιμα στα σούπερ μάρκετ της περιοχής. Προτιμούμε βέβαια να μην πληρώνουμε τίποτα και να παίρνουμε αυτά που χρειαζόμαστε. Αλλά θεωρούμε ότι είναι ένα βήμα μπροστά όταν οι κάτοικοι ξεκινούν την «αυτομείωση» τιμών, λέει ο Γιώργος.

Λέω ότι θα προχωρήσω στο στέκι της ΑΚ στο Νοσότρος μερικά τετράγωνα μακριά. Ο Γιώργος σουφρώνει τα χείλια και με προειδοποιεί:

- Να τους προσέχεις αυτούς, είναι αριστεροί. Τους λέμε ρεφορμιστές αναρχικούς, λέει.

Το Πάρκο του Λαού

Στο κέντρο των Εξαρχείων, ανάμεσα στα μαγαζιά και τα πανεπιστημιακά κτήρια, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα άλλο είδος κατάληψης. Ένας εγκαταλειμμένος κατεδαφισμένος χώρος έχει καταληφθεί και μετατραπεί σε ένα τοπικό πάρκο. Περίπου τριάντα άτομα έχουν συναντηθεί για να συζητήσουν την καθημερινή διαχείριση του πάρκου. Η περιοχή είχε μείνει έρημη για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την κατεδάφιση ενός νοσοκομειακού κτηρίου. Ο δήμος είχε αόριστα σχέδια για την κατασκευή γραφείων εκεί αλλά εν αναμονή της απόφασης, η εγκαταλειμμένη περιοχή είχε γίνει ως επί το πλείστον ένας τόπος συγκέντρωσης των κοινωνικά αποκλεισμένων καθιστώντας την περιοχή μη ασφαλή για τους κατοίκους. Τον Μάρτιο έγινε μια έκκληση για να μαζευτεί κόσμος στην περιοχή έτσι ώστε ο χώρος να γίνει κοινόχρηστος. 800 άτομα εμφανίστηκαν, γκρέμισαν τους φράκτες και τις μεγάλες διαφημιστικές πινακίδες εκεί γύρω και πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συγκέντρωση με θέμα το τι ήθελαν να κάνουν με την περιοχή. Στη συνέχεια ίδρυσαν το πάρκο Ναβαρίνου. Ο Γιώργος, η Αριάδνη και η Μελανή άφησαν τη συνέλευση και κάθισαν για να μιλήσουν μαζί μου.

- Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί μια εναλλακτική ενάντια στην κατανάλωση. Εδώ μπορούμε να έχουμε δραστηριότητες που δεν βασίζονται στην ανάγκη κάποιου να αγοράσει πράγματα για να καθίσει και να κοινωνικοποιηθεί, λέει η Αριάδνη και ρίχνει μια ματιά στα μαγαζιά και τα μπαρ που βρίσκονται στο δρόμο.

- Από τότε που άνοιξε το πάρκο, τα εμπορικά μαγαζιά έχουν πραγματικά αρχίσει να χάνουν πελάτες, ο κόσμος αντιθέτως έρχεται εδώ. Εδώ έχουμε όλη την ώρα δωρεάν δραστηριότητες που μπορεί να συμμετέχει ο καθένας, συνέχισε η Αριάδνη.

Στο πάρκο προγραμματίζονται συναυλίες, διαλέξεις, συζητήσεις, λειτουργεί καλοκαιρινό σινεμά και καλοκαιρινές κατασκηνώσεις για παιδιά. Ρωτάω αν βλέπουν το πάρκο σαν ένα μέρος του κοινωνικού κινήματος διαμαρτυρίας που είναι εν εξελίξει, πως φαίνεται η αλληλεπίδραση μεταξύ αυτών και του κινήματος.

- Στην αρχή ήταν πολλοί αναρχικοί που συμμετείχαν και είχαν καταλάβει το πάρκο, είχαν στήσει μια μαύρη σημαία. Μετά από πολλές συζητήσεις την κατεβάσαμε, δεν θέλαμε μια ετικέτα στο πάρκο. Πολλοί ομολογουμένως είναι αναρχικοί αλλά όχι όλοι. Αυτή η πολιτική της αυτοοργάνωσης, δηλαδή το ότι οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή μεταξύ τους διαχειρίζονται οι ίδιοι τις καταστάσεις, είναι βέβαια τελείως πειραματική. Το πάρκο πρέπει να καθαρίζεται, οι δραστηριότητες πρέπει να οργανώνονται, όλοι πρέπει να μοιράζονται το κόστος, λέει ο Γιώργος.

- Αυτές οι δραστηριότητες δίνουν χαρακτήρα στο πάρκο και κάνουν τον κόσμο να έρχεται εδώ. Έτσι παίρνουν μια εικόνα του τι μπορεί να γίνει με την αυτοοργάνωση, ένα θετικό παράδειγμα. Το πάρκο αναπτύσσεται βέβαια όλη την ώρα, υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση γύρω από το τι θέλουμε από αυτό και του τι συμβαίνει, λέει η Αριάδνη.

- Νομίζω ότι αυτό είναι το πώς αρχίσει πραγματικά μια επανάσταση, λέει η Μελανή ελπιδοφόρα. Δεν θέλουμε να κάνουμε τα πράγματα για την κοινωνία, αλλά με την κοινωνία.

Στα σουηδικά ΜΜΕ τα Εξάρχεια έχουν απεικονιστεί ως μια εστία εξέγερσης, όπου καίγονται αυτοκίνητα της αστυνομίας κάθε βράδυ και σημειώνονται αντιπαραθέσεις. Στην προσπάθεια να καταπνίξουν αυτό το νέο κίνημα, τα Εξάρχεια έχουν στρατιωτικοποιηθεί από το κράτος. Οι αστυνομικές μονάδες περιπολούν τους δρόμους και τα οχήματά τους τοποθετούνται ως σημεία ελέγχου έξω από τα κτήρια του πανεπιστημίου όπου και απαγορεύεται σύμφωνα με νόμο να μπουν μέσα. Οι καταλήψεις είναι δύσκολο να χτυπηθούν αλλά αντιθέτως ένα ανοιχτό πάρκο είναι εύκολος στόχος. Το οποίο και γίνεται επανειλημμένα.

- Η αστυνομία συνήθως έρχεται εδώ άμεσα όταν συμβαίνει κάτι κάπου στα Εξάρχεια. Στην αρχή κακοποιούσαν τον κόσμο και συνελάμβαναν πολλούς. Τώρα οι κάτοικοι έχουν αρχίσει να αντιδρούν με θυμό σ’ αυτή την κατάσταση, λέει η Αριάδνη. Οι επισκέπτες του πάρκου έχουν σταματήσει να τρέχουν όταν έρχεται η αστυνομία αλλά στέκονται εκεί και διενεργούν από κοινού. Αυτοί που μένουν στην συνοικία κάνουν πολλές αγωγές κατά της αστυνομίας για την παρενόχληση στο χώρο. Αυτό έχει περιορίσει την αστυνομία αρκετά.

- Έχουμε κάνει επίσης μια κοινή δήλωση σαν πάρκο Ναβαρίνου, μαζί με το Νοσότρος και αρκετές άλλες πρωτοβουλίες, ότι δεν θα ανεχτούμε αντικοινωνικά εγκλήματα όπως εμπορία ναρκωτικών καταστροφές και κλοπές στην περιοχή. Τα Εξάρχεια έχουν ήδη αρκετά κακή φήμη και δεν θέλουμε να επηρεαστούν οι κάτοικοι, λεει ο Γιώργος.

Αλλά τα Εξάρχεια είναι επίσης μια πολύ δημοφιλής εναλλακτική γειτονιά στο κέντρο της πόλης της Αθήνας, ανάλογη του Kreuzberg ή του Möllevången. Δεν είναι επικίνδυνο να επιταχυνθεί ο «εκσυγχρονισμός»;

- Αυτό είναι ένα ακόμα δίλημμα που αντιμετωπίζουμε. Πετύχαμε με την αισιοδοξία μας να δημιουργήσουμε κοινότητες και ασφαλείς γειτονιές επιταχύνοντας τον εκσυγχρονισμό. Και αυτό γίνεται ένα αποτυχημένο παράδειγμα, με αυξημένη ανασφάλεια, που κάνει κακό στο κίνημα και διώχνει τον κόσμο μακριά από εμάς. Αυτή είναι η αντίφαση στην οποία πρέπει να δουλέψουμε, λεει ο Γιώργος.

- Ελπίζουμε ότι το αντιεμπορικό σχέδιο με το πάρκο, στρέφει την αγορά μακριά από το ενδιαφέρον για κέδρος στη περιοχή. Οι περισσότεροι κάτοικοι πιστεύουν ότι έχει γίνει πιο ασφαλής και σίγουρη η γειτονιά από τότε που δημιουργήσαμε το πάρκο, λέει η Αριάδνη. Από την άλλη αρκετοί πιστεύουν ότι υπάρχει πάρα πολύ φασαρία, πολλή δράση και πολιτική και έχουν απομακρυνθεί.

Κατάληψη βοτανικού

Παρόλο που το επίκεντρο της διαμαρτυρίας βρίσκεται στα Εξάρχεια, δεν περιστρέφονται τα πάντα γύρω από αυτή την περιοχή. Το καινούριο μετά την “Εξέγερση του Δεκέμβρη” ήταν ότι οι καταλήψεις εξαπλώθηκαν στα προάστια και διασταυρώθηκαν με κινήματα και συνελεύσεις γειτονιάς.

Το 2008 ήταν ένας χρόνος κατά τον οποίο δόθηκε η ευκαιρία στα κοινωνικά κινήματα να αναδειχτούν. Τα οικολογικά ζητήματα ήταν συχνά στο κέντρο της δράσης των κινημάτων γειτονιάς, πολλές φορές έγιναν αγώνες για την προστασία πάρκων, για να σταματήσει η κατασκευή πάρκινγκ ή μεγάλων σούπερ μάρκετ. Υπήρξαν καμπάνιες εναντίον της ιδιωτικοποίησης και των ιδιωτικών κατασκευαστικών εταιριών και για την ανάγκη κοινόχρηστων χώρων ακόμα και στα προάστια. Στην Πετρούπολη μετά από πρωτοβουλία της Α.Κ. ένας βοτανικός κήπος έχει καταληφθεί και έχει γίνει ένα σημαντικό τοπικό σημείο αναφοράς. Όταν πήγα εκεί, συνάντησα ανθρώπους όλων των ηλικιών στον κήπο. Υπήρχαν παιδιά που έπαιζαν και κυρίες που έπιναν τον καφέ τους και συζητούσαν. Κάποια παιδιά βοηθούσαν μια ομάδα νέων να χωρίσουν σε κομμάτια το χαλασμένο θερμοκήπιο και να ξεκινήσουν ένα σύστημα άρδευσης.

Άρχισα να μιλάω με τον Μάκη, τον Γιώργο και την Μαρία, άλλα αμέσως είχα δεκαπέντε άτομα γύρω μου οι οποίοι μπήκαν στη συζήτηση και εξέφρασαν τις απόψεις τους για την κατάσταση.

- Προτού να έρθω στον Βοτανικό Κήπο δεν ήμουν πολιτικά ενεργός, λέει ο Μάκης. Αλλά σ’ αυτό τον χώρο είναι εύκολο να επικοινωνήσει κάποιος με τον κατοίκους της περιοχής. Όλοι περνάνε από εδώ για να δουν τι γίνεται. Είναι ένας ελκυστικός χώρος, δίπλα σε ένα πάρκο και μια παιδική χαρά, οπότε είναι εύκολο για κάποιον να περάσει από εδώ απλά για να δει τι συμβαίνει. Οι συνελεύσεις είναι ανοιχτές έτσι και εγώ επισκέφθηκα τον χώρο και έμεινα.

- Το κτήριο και ο κήπος ήταν βανδαλισμένα όταν τα καταλάβαμε. Ο δήμος είχε αρχίσει ένα έργο στην γειτονιά με λεφτά από την Ε.Ε., αλλά όταν η χρηματοδότηση τελείωσε άφησαν τον κήπο να παρακμάσει. Τα πάντα ήταν κατεστραμμένα, στον κήπο τα βράδια έμεναν τοξικομανείς και κανείς δεν ερχόταν εδώ. Αυτό που κάναμε ήταν να πάρουμε πίσω τον χώρο για τους πολίτες, λέει η Μαρία.

Ακριβώς όπως και στις άλλες καταλήψεις, μια σειρά ανοιχτών δραστηριοτήτων ξεκίνησε: παραδίδονται μαθήματα ξένων γλωσσών, υπάρχει μια θεατρική ομάδα και θερινός κινηματογράφος, δραστηριότητες για παιδιά και πολιτικές συζητήσεις. Επίσης ο κήπος έχει χωριστεί σε κομμάτια. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος συνήθως είναι “νεκροί” μήνες λόγω των καλοκαιρινών διακοπών. Αλλά ο Βοτανικός ενέτεινε τις προσπάθειες ώστε να υπάρχουν δραστηριότητες για τους νέους ολόκληρο το καλοκαίρι.

- Πολλοί έχουν κουραστεί με το να είναι απλά θεατές και καταναλωτές. Εδώ μπορεί κάποιος να συμμετέχει ενεργά στη δημόσια σφαίρα, δεν πρόκειται για ένα καταναλωτικό χώρο. Εδώ προσφέρουμε κάτι που ο κόσμος έχει ανάγκη. Αλλά το δύσκολο είναι να τους πείσεις όλους να συμμετέχουν και όχι απλά να παίρνουν. Το πώς να ενθαρρύνεις κάποιον να συμμετέχει, αυτό είναι το πρόβλημα που προσπαθούμε να λύσουμε, λέει ο Γιώργος.

Με κοιτάει σοβαρά και συνεχίζει:

- Δε θέλουμε να παλέψουμε για την κοινωνία, χωρίς αυτή.

Γενική απεργία

Η αυτοοργάνωση σε τοπικό επίπεδο είναι ενδιαφέρουσα. Αλλά πώς δρουν οι αναρχικοί και οι αντιεξουσιαστές στις μεγάλες πορείες που γίνονται για την οικονομική κρίση και την επιδείνωση της κατάστασης που προβλέπεται; Από τον Φεβρουάριο, που τα οικονομικά μέτρα δημοσιεύθηκαν, έχει γίνει τουλάχιστον μία μεγάλη πορεία και αρκετές απεργίες, κάθε μήνα. Ορισμένες οργανώθηκαν με “βαριά καρδιά” από το συνδικαλιστικό κίνημα, το σοσιαλιστικό κόμμα ΠΑ.ΣΟ.Κ. βρίσκεται ακόμα στην κυβέρνηση και είναι αυτοί οι οποίοι αποφασίζουν σχετικά με τα μέτρα που θα παρθούν. Η κινητήρια δύναμη των κινητοποιήσεων είναι το ελληνικό κόμμα Κ.Κ.Ε., κομμουνιστές της παλιάς σχολής, μαζί με την συνδικαλιστική οργάνωση ΠΑ.ΜΕ.. Το Κ.Κ.Ε. δε συνεργάζεται ποτέ με τους υπόλοιπους αριστερούς και οργανώνει πάντα τις δικές του πορείες και απεργίες, και παρόλα αυτά είναι ένα μαζικό κίνημα.

Παίρνω ένα ταξί για να πάω στην διαδήλωση που γίνεται λόγω της γενικής απεργίας. Ο ταξιτζής μου λέει πως αυτοί μόνο απεργούν όταν τα λεωφορεία δουλεύουν και αντίστροφα. Αλλιώς θα δημιουργούνταν χάος, λέει. Είναι κάπως παράξενο το συναίσθημα να πηγαίνεις σε μια τέτοια διαδήλωση όπου συμμετέχουν 10.000 άτομα σε μπλοκ συνδικαλιστικών ενώσεων και αριστερών οργανώσεων. Η Α.Κ. έχει το δικό της μπλοκ και οι αναρχικοί από την κατάληψη Σκαραμαγκά συμμετέχουν στο μπλοκ του “Κύκλου της φωτιάς”. Στις διαδηλώσεις κατεβαίνουν τουλάχιστον μαζί όλοι οι εξωκοινοβουλευτικοί ακτιβιστές. Ένα τετράγωνο παρακάτω βλέπουμε τη διαδήλωση του Κ.Κ.Ε. που έχει περίπου 10.000 κόσμο και κινείται παράλληλα με μας προς τη Βουλή – χωρίς όμως να συναντιόμαστε. Τα άτομα που βρίσκονται στην περιφρούρηση τους κουβαλάνε όλοι ξύλα με ένα μικρό κόκκινο λάβαρο στην κορυφή. Συναντώ τη Μαριάννα από την τροτσκιστική οργάνωση Σπάρτακος. Μου μιλάει σχετικά με το πως είναι χωρισμένο το ελληνικό κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην κρίση παρά τις μαζικές διαδηλώσεις.

- Τα συνδικάτα πάνε εν τέλει πίσω από το ΠΑ.ΣΟ.Κ., ενώ το Κ.Κ.Ε. είναι τρομερά σεχταριστικό και υπερασπίζεται την οικοδόμηση ενός μεγάλου μετώπου διαμαρτυρίας. Την ίδια στιγμή υπάρχει το Κ.Κ.Ε.-ΠΑ.ΜΕ., το οποίο εστιάζει αποκλειστικά στην παραγωγή και στην οργάνωση στους χώρους εργασίας. Τα υπόλοιπα κοινωνικά κινήματα, αριστεροί και αναρχικοί οργανώνονται μόνο σε επίπεδο γειτονιάς και στο φοιτητικό κίνημα, συμπληρώνει.

Το Κ.Κ.Ε. και τα συνδικάτα έμειναν εκτός της κοινωνικής έκρηξης τον Δεκέμβρη του 2008, ενώ το αναρχικό κίνημα “ανέβηκε”. Αλλά δούλεψαν αρκετά σκληρά για να επανακτήσουν τη χαμένη τους δύναμη, λέει. Στις κινητοποιήσεις για την οικονομική κρίση, ο ρόλος των αναρχικών έχει μάλλον περιοριστεί στις αντιπαραθέσεις με την αστυνομία και στα επεισόδια.

Οι πορείες γίνονταν μεγαλύτερες κάθε μήνα την άνοιξη. Η μεγαλύτερη ήταν στις 5 Μαΐου με 200.000 κόσμο, τέτοια πορεία είχε να γίνει στην Ελλάδα από την πτώση της δικτατορίας 30 χρόνια πριν, λέει. Αλλά από τότε έχει μειωθεί η συμμετοχή.

Ένας από τους λόγους είναι ότι το καλοκαίρι δεν “ευνοεί” τις πορείες. Αυτή είναι η πρώτη από τότε που γύρισε ο κόσμος από τις διακοπές του και οι περικοπές και οι επιπτώσεις άρχισαν να γίνονται αισθητές. Έτσι θα υπάρξει ξανά αναβρασμός. Αλλά υπάρχει ακόμα ένας σοβαρός λόγος για την μείωση της συμμετοχής στις πορείες. Κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης της 5ης Μαΐου, έριξαν οι αναρχικοί, όπως συνηθίζουν, μολότοφ σε τράπεζες. Αυτή τη φορά αυτή η κίνηση αποδείχθηκε καταστροφική. Σε μία από τις τράπεζες ήταν κλειδωμένοι μέσα τρεις εργαζόμενοι και πέθαναν από ασφυξία λόγω του καπνού. Μία απίστευτη τραγωδία.

- Είμαστε εμείς ως κίνημα που σκοτώσαμε αυτά τα άτομα από τη στιγμή που αποδεχόμαστε αυτές τις τάσεις στο κίνημα, λέει ο Στράτος από την Α.Κ. Δυστυχώς η βία έχει γίνει φετίχ για πολλούς αναρχικούς.

Η επιθετικότητα πρέπει να φτάνει σε ένα επίπεδο ώστε όλοι να μπορούν να συμμετέχουν και να την χρησιμοποιούν. Δεν μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο από μια μαχητική πρωτοπορία, συνεχίζει και αναφέρει τις νέες ένοπλες αριστερές οργανώσεις που έχουν σχηματιστεί στην Ελλάδα. Όταν διάφορες κοινωνικές ομάδες χρησιμοποιούν τη βία το κάνουμε κι εμείς. Εφόσον η βία έχει κάποιο νόημα. Για παράδειγμα τον Δεκέμβρη η βία ήταν μαζική και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ελλάδα, ακόμα και σε μικρές πόλεις. Όλοι ήταν θυμωμένοι με την κυβέρνηση.

Οι αναρχικοί στον ταξικό αγώνα

Το κινηματικό εκκρεμές ταλαντώνεται από την ενίσχυση μιας “επιθετικής πολιτικής” (επιθέσεις, σαμποτάζ, συγκρούσεις, αποκλεισμοί), μέχρι στο να ποντάρει σε μια πιό “θεσμική πολιτική” (καταλήψεις, αυτοοργάνωση, κινήματα γειτονιάς). Αλλά είναι αυτό αρκετό? Όταν οι συντάξεις μειώθηκαν και τα όρια συνταξιοδότησης ανέβηκαν, όταν η δουλειά για τους δημόσιους υπάλληλους μερικής απασχόλησης και οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκαν, λόγω του ότι το κράτος ακολουθώντας τις οδηγίες του Δ.Ν.Τ. έπρεπε να μειώσει τις δαπάνες και τον προϋπολογισμό ποια πρέπει να είναι η απάντηση του κινήματος; Το κομμουνιστικό κόμμα, χρησιμοποιώντας την ανεπίσημη οργάνωση του στα εργατικά, είναι αυτό το οποίο οργανώνει διάφορες μορφές αντίδρασης στους χώρους εργασίας, ενώ οι ελευθεριακές ομάδες έχουν το δικό τους “τομέα ευθύνης”: οι αντιεξουσιαστές δημιουργούν εναλλακτικές μορφές οργάνωσης στις γειτονιές και οι αναρχικοί επιτίθενται στα σύμβολα του κράτους.

Προσπαθώ να ρωτήσω όλους τους Έλληνες ακτιβιστές που συναντώ πως είναι η κατάσταση στους χώρους εργασίας. Αλλά η εξωκοινοβουλευτική αριστερά συναντά δυσκολίες στο να προσεγγίσει αυτό τον χώρο. Απλά προβαίνουν σε δράσεις συμπαράστασης και αλληλεγγύης προς μεμονωμένες εργατικές αδικίες.

- Εμείς συμμετέχουμε στην προσπάθεια να δημιουργηθούν διάφορα συμβούλια εργαζομένων, μια μορφή οργάνωσης στην οποία συναντώνται εργαζόμενοι διαφόρων ειδικοτήτων. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα είδος συνάντησης στην οποία συμμετέχουν άνθρωποι που δουλεύουν στα εστιατόρια και μια άλλη που συναντιέται κόσμος που δουλεύει στα ταχυδρομεία και κούριερ, λέει ο Γιώργης από τον Σκαραμαγκά.

Η Α.Κ. μιλάει για την ισπανική CNT πολλές φορές και αναρωτιέμαι γιατί οι αντιεξουσιαστές δεν έχουν ιδρύσει μια συνδικαλιστική ένωση. Το μαυροκόκκινο πανό τους άλλωστε προσδιορίζει μια σαφή σχέση με τη CNT. Αλλά ο Πέπε ένας από τους ιδρυτές της Α.Κ. είναι σκεπτικός.

Το κράτος είναι ο εχθρός και ο κόσμος έχει αρχίσει να χάνει την πίστη του στο σύστημα, έτσι είναι η κοινωνία που πρέπει να ζούμε, λέει. Επίσης δεν υπάρχει κάτι πλέον να πάρουμε από τις παλιές ιδεολογίες, είτε πρόκειται για τον συνδικαλισμό είτε για τον αναρχισμό.

Αν και τίποτα δεν είναι σταθερό στον αναρχισμό όσον αφορά τη σχέση του απέναντι στο κράτος, σκέφτομαι. Η αυτοοργάνωση στην κοινωνία είναι σημαντική, αλλά πώς μπορεί ένα κίνημα να χτίσει μια αποτελεσματική αντίρροπη δύναμη χωρίς να έχει αναλύσει την εκμετάλλευση που δημιουργεί ο καπιταλισμός και χωρίς να οργανωθεί στην παραγωγή; Ο Πέπε με κοιτάει προφανώς ενοχλημένος.

- Ο Μαρξ οδήγησε μόνο στα γκούλαγκ, αν είναι αυτό που θες να ακούσεις, απαντά. Οι αναλύσεις για τον καπιταλισμό δεν ισχύουν πλέον. Επίσης ο μεγαλύτερος εργοδότης στην Ελλάδα είναι το κράτος. Κάθε σύγκρουση στον εργασιακό τομέα γίνεται αυτόματα πολιτική και αυτοί που διαμαρτύρονται στρέφονται εναντίον του κράτους.

Ίσως να μην είναι περίεργο παίρνοντας υπόψη αυτή την άποψη, ότι οι αναρχικές ιδέες εξαπλώνονται. Όπως και το ότι στον δημόσιο τομέα το κομμουνιστικό κόμμα έχει τα ισχυρότερα σωματεία. Στις γενικές απεργίες συμμετέχουν κυρίως δημόσιοι υπάλληλοι και αρκετά λιγότεροι ιδιωτικοί.

Τι πρέπει να γίνει;

Είναι δύσκολο να πούμε τι πρέπει να κάνουμε στρατηγικά για την κατάσταση που υπάρχει αυτή τη στιγμή, λέει η Μαριάννα από τον Σπάρτακο. Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα είναι να απαλλαγούμε από το δάνειο του ΔΝΤ και το μνημόνιο. Το ΠΑ.ΣΟ.Κ κέρδισε τις εκλογές με κεϋνσιανές υποσχέσεις για κράτος πρόνοιας, αλλά τώρα επιβάλλει μια νεοφιλελεύθερη πολιτική περικοπών. Οι άνθρωποι ζούνε μέσα σε έναν οικονομικό τρόμο, έχουν παραλύσει. Πολλοί άνθρωποι λόγω του ότι η Ελλάδα είναι χρεοκοπημένη βλέπουν τα μέτρα ως μόνη λύση έστω κι αν δεν τους αρέσουν. Πώς να τους εξηγήσουμε ότι ένας άλλος δρόμος είναι εφικτός; Χωρίς να καταφέρουμε να στραφούν στη δεξιά και να εμφανιστούν ρατσιστικά φαινόμενα.

- Είμαστε στην ίδια κατάσταση με αυτή της Αργεντινής το 2001, όταν το ΔΝΤ πήρε τον έλεγχο των οικονομικών του κράτους, λέει ο Στράτος από την ΑΚ. Πλέον δεν πρόκειται για μια οικονομική κρίση αλλά μια κρίση ολόκληρου του συστήματος. Οι άνθρωποι έχουν χάσει εντελώς την πίστη στο πολιτικό σύστημα και στα πολιτικά κόμματα που υπερασπίζονται το παλιό σύστημα. Υπάρχει μια απίστευτη κούραση για την ολοκληρωτική λεηλασία του κράτους πρόνοιας.

- Ο πρωθυπουργός έχει ζητήσει ενίσχυση από τη Γαλλία και τη Γερμανία σε περίπτωση που ξεσπάσει κοινωνική επανάσταση. Πρέπει ακόμα να δούμε τι θα συμβεί όταν θα αρχίσει να υποφέρει και να αισθάνεται ανασφάλεια η μεσαία τάξη, πως θα αντιδράσουν. Η ελληνική μεσαία τάξη είναι περίπου 1 εκατομμύριο άτομα, αλλά τώρα μειώνονται και “δημιουργούνται” προλετάριοι, λέει ο Στράτος.

Ο Στράτος όπως και η Μαριάννα είναι ανήσυχοι σχετικά με το πώς θα εκδηλωθεί αυτή η κοινωνική δυσαρέσκεια.

- Είτε θα πάει προς μια μορφή κανιβαλισμού, όπου ο καθένας θα κοιτάξει να σώσει τον εαυτό του, είτε ο κόσμος θα αρχίσει να στρέφεται στη δύναμη της συλλογικότητας. Αν η κοινωνία πάψει να πιστεύει στο να είναι κοινωνία και ότι αυτό που ισχύει είναι ο καθένας για τον εαυτό του, τότε πρέπει απλά να παραδοθούμε, τότε είμαστε χαμένοι.

Και η Μαρία από τον Βοτανικό Κήπο βρίσκεται στο ίδιο μήκος κύματος.

- Πώς να καλλιεργηθεί η αξία της αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων αυτή την εποχή που η αλληλεγγύη μετατρέπεται σε ατομικισμό; Η έννοια της αυτοοργάνωσης υπάρχει σε όλους, έτσι η “αλληλοβοήθεια” του Κροπότκιν εμφανίζεται ως μια εφικτή επιλογή, λέει.

Έτσι όλα τα πειράματα αυτοοργάνωσης, άμεσης δημοκρατίας και αυτονομίας έχουν νόημα, θέλουν να πουν. Μέσα από αυτά τα πειράματα εξαπλώνεται η εμπειρία του να δρας συλλογικά και δημιουργείται βήμα-βήμα ένα γενικό αίσθημα αλληλεγγύης στην κοινωνία ως αντίβαρο στην ατομική αντίδραση ενάντια στην κρίση.

Μεγάλες ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν άμεσα για να βρεθούν λύσεις. Και πάντα η πρόταση είναι η ίδια. Αυτοοργάνωση, αυτοοργάνωση, αυτοοργάνωση.

Η γενική απεργία έχει τελειώσει αλλά ήδη μια ακόμα σχεδιάζεται. Περιμένοντας να τελειώσει το θερμό καλοκαίρι για να ρθει ένα ακόμη θερμότερο φθινόπωρο, κάνω μια τελευταία βόλτα στην καλοκαιρινή Αθήνα στα Εξάρχεια προσπαθώντας να χαθώ. Λίγο παρακάτω σε μια αλάνα που έχει μετατραπεί σε σημείο συνάντησης βρίσκω μια σουρεαλιστική ομάδα της Αθήνας. Συζητούν για τα άρθρα στήριξης προς τις κοινωνικές διαμαρτυρίες που πρόκειται να γράψουν και το πως θα πάει η νέα τους πειραματική παράσταση ποίησης.

- Δε θέλουμε να δρούμε για το ακροατήριο χωρίς αυτό, λένε οι σουρεαλιστές.

- Ζήτω! φωνάζω.

Ιστορικό

Το αναρχικό κίνημα στην Ελλάδα είναι νέο. Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Ελλάδα είχανε έναν εμφύλιο (1946-1949) και μία δικτατορία (1967-1974). Η αριστερά ήταν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα παράνομη. Προς τα τέλη του 20ου αιώνα δημιουργήθηκαν οι πρώτες αναρχικές ομάδες και οι πρώτες καταλήψεις έγιναν τη δεκαετία του 90 κυρίως στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Αλλά το κύμα των φοιτητικών καταλήψεων το 2005-06 ενάντια στις αλλαγές στην δομή του πανεπιστημίου διέδωσε τον αναρχισμό στο φοιτητικό κίνημα. Μετά το Δεκέμβρη 2008 ο αναρχισμός έγινε μαζικό φαινόμενο.

Το 2001 ιδρύθηκε η Αντιεξουσιαστική Κίνηση (Α.Κ.), κουρασμένοι από την απουσία δόμησης του αναρχικού κινήματος και εμπνευσμένοι από το βιβλίο του Μάρει Μπούκτσιν “Κοινωνικός αναρχισμός ή lifestyle αναρχισμός”. Έγιναν οργανώσεις σε 7 πόλεις και βασίστηκαν στις ανοιχτές συνελεύσεις. Η εφημερίδα τους Βαβυλωνία που διανέμεται δωρεάν και τυπώνεται σε 12.000 αντίτυπα, μόλις έγινε εβδομαδιαία από μηνιαία που ήταν πριν.

Η Ελλάδα από την περίοδο της χούντας ως τον 20ο αιώνα έχει μια παράδοση ομάδων αντάρτικου πόλης οι οποίες κάνουν βομβιστικές ενέργειες εναντίον θεσμικών αρχών και πρεσβειών. Η δράση τους μειώθηκε κατά τη δεκαετία του ’00 αλλά έχει ανέβει ξανά μετά τον Δεκέμβρη του 2008. Οι δυο νεότερες και πιο γνωστές ομάδες είναι ο “Επαναστατικός Αγώνας” και η “Σέχτα Επαναστατών”.

Στη συνέχεια μπορείτε να διαβάσετε ένα άρθρο του Άλμπερτ Αϊνστάιν με τίτλο “Γιατί σοσιαλισμό” το οποίο δημοσιεύτηκε στο 1ο τεύχος του Αμερικανικού περιοδικού Monthly Review, το 1949. Το διαβάσαμε στο tvxs.gr το οποίο το αναδημοσίευσε από το erodotos.wordpress.com.

Διαβάζοντάς το μπορεί να διακρίνει κανείς μία καθαρή πολιτική προσέγγιση η οποία αποφεύγει να αναφερθεί σε “ιδεολογικές σχολές”. Δε μιλάει πουθενά για Μαρξισμό ή για οποιονδήποτε άλλο θεωρητικό του σοσιαλισμού, για διαλεκτική -παρότι με αυτή αναλύει το θέμα του- ή οποιοδήποτε άλλο εργαλείο σκέψης των εκφραστών του σοσιαλισμού. Ίσως να παίζει ρόλο αυτό που προς το τέλος αναφέρει:

Οι σκοποί και τα προβλήματα του σοσιαλισμού δεν είναι τόσο απλά και η σαφής κατανόησή τους έχει μέγιστη σημασία στο μεταβατικό μας αιώ­να. Δεδομένου ότι στις σημερινές συνθήκες η ελεύθερη, ανεμπόδιστη συζήτηση των πρo­βλημάτων αυτών βρίσκεται πρακτικά υπό απαγόρευση, νομίζω ότι η έκδοση του περιοδικού αυτού («Monthly review») Θα προσφέρει στην κοινωνία μεγάλη υπηρεσία

να δείχνει γιατί κάποια “ονόματα” ήταν κόκκινο πανί για την τότε εποχή.

Παρόλα αυτά, εμφανώς συγκλίνει σε μεγάλο βαθμό στη βασική μαρξιστική θέση των σοσιαλιστών: ότι τα προβλήματα του καπιταλισμού είναι δομικά. Ενυπάρχουν σε αυτόν και λόγω της αναπόφευκτης υπερσυγκέντρωσης πλούτου και εξουσίας στους καπιταλιστές παραγωγούς (ιδιοκτήτες της παραγωγικής μηχανής των κοινωνιών) αντιστοίχως αναπόφευκτα παρουσιάζονται κοινωνικά προβλήματα, αδικία, και ακόμα χειρότερα οι λεγόμενες “ληστρικές φάσεις” όπου οι ισχυροί παραμερίζοντας όλους τους κοινώς αποδεκτούς κανόνες (μεταξύ λαών ή κοινωνικών τάξεων θα πρόσθετε κανείς) επιτίθενται στους ανίσχυρους για να αρπάξουν όσα περισσότερα μπορούν…

Τον Αϊνστάιν τον μαθαίνουμε στα σχολεία ως ένα από τα πιο “προχωρημένα” επιστημονικά μυαλά που έδωσαν ώθηση στην ανθρωπότητα τον περασμένο αιώνα. Είναι άξιο παρατήρησης το γεγονός ότι άνθρωποι σαν αυτόν γίνονται αντικείμενο μελέτης στα σχολεία μονάχα για τις ανακαλύψεις, ή το καλλιτεχνικό τους έργο κάποιοι άλλοι, σχεδόν ποτέ όμως για αυτά που σκέφτονταν σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Όταν μάλιστα διαβάζουμε άρθρα σαν το επόμενο, τότε καταλαβαίνουμε και το ΓΙΑΤΙ δεν μαθαίνουμε περισσότερα για αυτούς από το σχολείο της “νεοφιλελεύθερης αγοράς” που -στην Ελλάδα- τον κομμουνισμό τον αναφέρει το βιβλίο των χριστιανοθρησκευτικών ως “αντιχριστιανική αίρεση” και οι κυρίαρχη τάση στην Ε.Ε είναι να ταυτίζουν το σοσιαλισμό-κομμουνισμό με τον ναζιστικό μισάνθρωπο ολοκληρωτισμό του Χίτλερ.

Ότι ο Αϊνστάιν ήταν προοδευτικός άνθρωπος είναι γνωστό. ‘Όμως το συγκεκριμένο κείμενο που να αναλύει βασικές σκέψεις του για τα κοινωνικο-οικονομικά συστήματα είναι αρκετά ενδιαφέρον.
Καλή ανάγνωση!

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Γιατί Σοσιαλισμός

Ας εξετάσουμε πρώτ’ απ’ όλα το ζήτημα αυτό από την άποψη της επιστημονικής γνώσης. Μπορεί να φανεί ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές μεθοδολογικές διαφορές ανάμεσα στην αστρονομία και την οικονομία: οι επιστήμονες και στους δύο τομείς προσπαθούν να ανακαλύ­ψουν τους νόμους, που έχουν γενική εφαρμογή σε ορισμένες ομάδες φαινομένων; για να κά­νουν την αμοιβαία σχέση των φαινομένων αυτών όσο γίνεται πιο κατανοητή.

Αλλά τέτοιες με­θοδολογικές διαφορές υπάρχουν στην πραγματικότητα. Η ανακάλυψη των γενικών νόμων στον τομέα της οικονομίας είναι δυσκολότερη γιατί τα υπό παρατήρηση οικονομικά φαινόμε­να, επηρεάζονται συχνά από πολλούς παράγοντες, που είναι πάρα πολύ δύσκολο να εκτιμη­θούν ξεχωριστά. Εκτός από αυτό, η πείρα που συγκεντρώθηκε από την αρχή της λεγόμενης πολιτισμένης περιόδου της ανθρώπινης ιστορίας, υποβάλλονταν και υποβάλλεται, ως γνω­στόν, σε σοβαρές επιδράσεις και περιορισμούς όχι μόνο οικονομικού χαρακτήρα. Για παρά­δειγμα, οι περισσότερες μεγάλες δυνάμεις στην ιστορία οφείλουν την ύπαρξη τους στις κατα­κτήσεις. Οι λαοί κατακτητές εδραιώνονταν νομικά και οικονομικά ως προνομιούχα τάξη στην κατακτημένη χώρα… Πουθενά δεν έχει ξεπεραστεί πραγματικά εκείνο που ο Βέμπλεν απο­καλεί «ληστρική φάση» ανάπτυξης της ανθρωπότητας. Ορισμένα οικονομικά γεγονότα, που παρατηρούμε, αφορούν τη φάση αυτή και μάλιστα οι νόμοι, που μπορούμε να εξάγουμε από αυτά, δεν είναι εφαρμόσιμοι σε καμιά άλλη φάση. Δεδομένου ότι ο πραγματικός σκοπός του σοσιαλισμού είναι ακριβώς να ξεπεράσει τη «ληστρική φάση» στην ανάπτυξη της ανθρωπότη­τας και να προχωρήσει προς τα εμπρός, η οικονομική επιστήμη στη σημερινή κατάστασή της μπορεί να ρίξει μόνο ένα πολύ ασήμαντο φως στη σοσιαλιστική κοινωνία του μέλλοντος.

Δεύτερο, ο σκοπός του σοσιαλισμού είναι κοινωνικοηθικός. Η επιστήμη δεν μπορεί να δη­μιουργεί σκοπούς και είναι ακόμη λιγότερο ικανή να τους εμφυσήσει στους ανθρώπους. Το μέγιστο που μπορεί να κάνει η επιστήμη είναι να προσφέρει τα μέσα για την επίτευξη ορισμέ­νων σκοπών. Αλλά αυτοί καθ’ αυτοί οι σκοποί επιτυγχάνονται από προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά και, αν οι σκοποί αυτοί δεν είναι θνησιγενείς αλλά βιώσιμοι και ισχυροί, τους υποστηρίζουν και τους αναπτύσσουν πολλοί άνθρωποι, που καθορίζουν εν μέρει υποσυνείδητα την αργή εξέλιξη της κοινωνίας.

Λόγω των αιτίων αυτών οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να μην υπερεκτιμούμε την επιστήμη και τις επιστημονικές μεθόδους, όταν η υπόθεση αφορά ανθρώπινα προβλήματα. Δεν πρέπει επίσης να σκεφτόμαστε ότι μόνο οι ειδικοί έχουν το δικαίωμα να διατυπώνουν τη γνώμη τους για τα ζητήματα οργάνωσης της κοινωνίας.

Τελευταία ακούγονται πάρα πολλές φωνές ότι η ανθρώπινη κοινωνία περνάει κρίση, ότι η σταθερότητά της έχει κλονιστεί σοβαρά. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι τα άτομα αδιαφορούν ή ακόμα και εχθρεύονται τις μικρές ή μεγάλες ομάδες όπου ανή­κουν. Για να δείξω τι εννοώ, επιτρέψτε να επικαλεστώ την προσωπική μου πείρα. Πρόσφατα, συζητώντας με έναν έξυπνο και αξιόπιστο άνθρωπο για την απειλή πολέμου που, κατά τη γνώμη μου, θα αποτελούσε σοβαρό κίνδυνο για την ίδια την ύπαρξη της ανθρωπότητας, διαπί­στωσα ότι μόνο μια υπερεθνική οργάνωση μπορεί να μας προφυλάξει από τον κίνδυνο αυτό. Σχετικά με αυτό ο συνομιλητής μου, μου είπε πολύ ήρεμα και ψυχρά: «Μα γιατί φοβόσαστε τόσο την εξαφάνιση της ανθρώπινης φυλής;».

Είμαι βέβαιος ότι μόλις έναν αιώνα πριν κανείς δε θα έκανε παρόμοια παρατήρηση με τό­ση ευκολία. Πρόκειται για δήλωση ανθρώπου που μάταια προσπαθούσε να βρει ισορροπία μέ­σα του και έχασε πρακτικά την ελπίδα για επιτυχία. Ποια όμως είναι η αιτία; Υπάρχει διέξοδος;

Ο άνθρωπος είναι ταυτόχρονα προσωπικότητα και κοινωνικό ον. Ως προσωπικότητα προσπαθεί να προστατεύσει τη δική του ύπαρξη και την ύπαρξη των οικείων του, να ικανοποιήσει τις προσωπικές τους επιθυμίες και να αναπτύξει τις ικανότητές του. Σαν κοινωνικό ον επιδιώ­κει να κερδίσει την αναγνώριση και την αγάπη των άλλων ανθρώπων, να συμμεριστεί τις χαρές τους, να τους παρηγορήσει στη λύπη, να καλυτερέψει τους όρους ζωής τους. Μόνο η ύπαρξη αυτών των διαφόρων, συχνά αντιφατικών επιδιώξεων καθορίζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του ανθρώπου και από τους ιδιόμορφους συνδυασμούς τους εξαρτάται ο βαθμός που το άτομο μπορεί να πετύχει την εσωτερική ισορροπία και να συμβάλει στην ευημερία της κοινωνίας. Εί­ναι εντελώς δυνατό η σχετική δύναμη των δυο αυτών επιδιώξεων να είναι βασικά προσδιορι­σμένη από την κληρονομικότητα. Αλλά η προσωπικότητα διαμορφώνεται οριστικά στο περι­βάλλον, όπου ο άνθρωπος βρίσκεται στη διαδικασία της ανάπτυξής του, από τη διάρθρωση της κοινωνίας όπου μεγαλώνει, από τις παραδόσεις της κοινωνίας αυτής, από το πώς εκτιμά τους διάφορους τύπους συμπεριφοράς. Η αφηρημένη έννοια «κοινωνία» σημαίνει για το ατομικό ανθρώπινο ον το σύνολο των άμεσων και έμμεσων αμοιβαίων σχέσεων με τους σύγχρο­νούς του και με όλες τις προηγούμενες γενεές. Το άτομο είναι σε θέση να σκέπτεται, να νοι­ώθει, να προσπαθεί να εργαστεί αυτοτελώς, αλλά εξαρτάται τόσο πολύ από την κοινωνία στη φυσική, διανοητική και συναισθηματική ύπαρξή του, που είναι αδύνατο να σκέπτεται γι’ αυτήν ή να την κατανοεί εκτός των πλαισίων της κοινωνίας. Η «κοινωνία» αυτή εξασφαλίζει στον άν­θρωπο τροφή, ενδυμασία, κατοικία, εργαλεία εργασίας, τον προικίζει με γλώσσα, με τις μορ­φές και το βασικό περιεχόμενο των σκέψεων. Η ζωή του είναι δυνατή χάρη στην εργασία και στα επιτεύγματα πολλών εκατομμυρίων ανθρώπων στο παρελθόν και στο παρόν, όλων εκεί­νων που κρύβονται πίσω από τη μικρή λέξη «κοινωνία» …

0 άνθρωπος κατά τη γέννησή του χάρη στην κληρονομικότητα αποκτά βιολογική σύστα­ση, που πρέπει να τη θεωρούμε καθορισμένη και αμετάβλητη, η οποία περιλαμβάνει φυσικές επιδιώξεις που είναι χαρακτηριστικές για τα ανθρώπινα όντα. (Όπως αναφέραμε παραπάνω, η βιολογική φύση του ανθρώπου δεν μπορεί να αλλάξει για πρακτικούς λόγους). Εκτός από αυ­τό, στη διάρκεια της ζωής του αποκτά πολιτιστική ψυχοσύνθεση, που την παίρνει από την κοι­νωνία μέσω της επικοινωνίας και με πολλά άλλα είδη επίδρασης… Η κοινωνική συμπεριφορά των ανθρώπινων υπάρξεων μπορεί να διαφέρει πολύ ανάλογα με τα επικρατούντα πολιτιστικά πρότυπα και τύπους οργάνωσης που κυριαρχούν στην κοινωνία. Σε αυτό ακριβώς βασίζουν τις ελπίδες όσοι επιδιώκουν να καλυτερέψουν την τύχη του ανθρώπου: οι άνθρωποι δεν είναι κα­ταδικασμένοι λόγω της βιολογικής τους ψυχοσύνθεσης να αλληλοεξοντώνονται ή να παραδί­δονται στο έλεος της σκληρής και αναπόφευκτης μοίρας.

Αν αναρωτηθούμε πώς πρέπει να αλλάξουμε τη διάρθρωση της κοινωνίας και του πολιτι­σμού της για να γίνει πιο ευνοϊκή η ανθρώπινη ζωή, πρέπει να θυμούμαστε ότι πάντα υπάρ­χουν ορισμένες συνθήκες που δεν μπορούμε να τις αλλάξουμε. Πολύ περισσότερο, οι τεχνολογικές και δημογραφικές διαδικασίες μερικών τελευταίων αιώνων δημιούργησαν συνθήκες που είναι επίσης αμετάβλητες. Στις περιοχές με μόνιμο και πυκνό πληθυσμό η παραγωγή των αναγκαίων για τη ζωή αγαθών προϋποθέτει υποχρεωτικά τον καταμερισμό της εργασίας και μια μεγάλη συγκέντρωση παραγωγικού μηχανισμού. Η εποχή που τα άτομα ή συγκριτικά μι­κρές ομάδες μπορούσαν να έχουν πλήρη επάρκεια, η οποία όταν κοιτάμε στα περασμένα μας φαίνεται τόσο ειδυλλιακή, έφυγε μια για πάντα. θα είναι απλώς μια μικρή υπερβολή αν πούμε ότι από την άποψη της παραγωγής και κατανάλωσης η ανθρωπότητα αποτελεί σήμερα κιόλας μια παγκόσμια κοινότητα.

Τώρα μπορώ να προσδιορίσω σύντομα την ουσία της σημερινής κρίσης. Πρόκειται για τη στάση του ατόμου απέναντι στην κοινωνία. Το άτομο συνειδητοποιεί σε μεγαλύτερο βαθμό παρά ποτέ άλλοτε την εξάρτησή του από την κοινωνία. Όμως δεν εκλαμβάνει την εξάρτηση αυτή ως θετικό φαινόμενο, ως οργανική σχέση, ως προστατευτική δύναμη, αλλά μάλλον ως απειλή κατά των φυσικών του δικαιωμάτων ή ακόμα και κατά της οικονομικής του ύπαρξης. Πολύ περισσότερο, η θέση του στην κοινωνία είναι τέτοια που οι εγωιστικές επιδιώξεις του αυξάνουν συνεχώς, ενώ οι κοινωνικές, πιο αδύνατες από τη φύση τους επιδιώξεις του, όλο και πιο πολύ καταρρέουν. Όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από τη θέση τους στην κοινωνία υποφέ­ρουν από τη διαδικασία αυτή. Αιχμάλωτοι του εγωισμού τους, χωρίς οι ίδιοι να το αντιλαμβάνονται, νοιώθουν ανυπεράσπιστοι, μοναχικοί, στερημένοι από την ικανότητα, με αφέλεια, απλά και απερίσκεπτα να χαίρονται τη ζωή. 0 άνθρωπος μπορεί να βρει νόημα στη ζωή – που είναι τόσο σύντομη και γεμάτη κινδύνους – μόνο αφιερώνοντας τον εαυτό του στην κοινωνία.

Η οικονομική αναρχία της καπιταλιστικής κοινωνίας, όπως υπάρχει σήμερα, είναι κατά τη γνώμη μου η πραγματική πηγή του κακού. Βλέπουμε μια τεράστια μάζα παραγωγών που πα­σχίζουν ακατάπαυστα να αφαιρέσουν ο ένας από τον άλλο τους καρπούς της συλλογικής εργασίας τους – όχι με τη βία, αλλά σύμφωνα με τους νόμιμα καθιερωμένους κανόνες. Από την άποψη αυτή είναι σημαντικό ότι τα μέσα παραγωγής, δηλαδή όλες οι παραγωγικές δυνάμεις, απαραίτητα για την παραγωγή καταναλωτικών εμπορευμάτων, καθώς και οι ολοένα νέες επενδύσεις μπορούν να είναι νόμιμα και κατά το μεγαλύτερο μέρος αποτελούν ατομική ιδιοκτησία ξεχωριστών προσώπων.

Για απλοποίηση θα αποκαλώ στη συνέχεια «εργάτες» όσους δεν ανήκουν στους ιδιοκτήτες μέσων παραγωγής, αν και αυτό δεν αντιστοιχεί πλήρως στη συνηθισμένη χρήση του όρου αυτού. 0 ιδιοκτήτης μέσων παραγωγής είναι σε θέση να αποκτά εργατική δύναμη. Χρησιμοποιώντας τα μέσα παραγωγής, ο εργάτης παράγει νέα εμπορεύματα που γίνονται ιδιοκτησία του καπιταλιστή. Εδώ έχει ακριβώς σημασία η συσχέτιση της πραγματικής αξίας αυτού που ο εργάτης παράγει και εκείνου που του πληρώνουν. Όσο καιρό η σύμβαση εργασίας είναι «ελεύθερη», αυτό που παίρνει ο εργάτης δεν καθορίζεται από την πραγματική αξία των παραγόμενων από αυτόν εμπορευμάτων, αλλά από τις ελάχιστες ανάγκες του και την προσφορά και ζήτηση εργατικής δύναμης από τους καπιταλιστές. Έχει σημασία να καταλάβουμε ότι ακόμη και στη θεωρία η αμοιβή του εργάτη δεν καθορίζεται από την αξία αυτού που έχει παράγει.

Βρισκόμαστε μπροστά στην τάση του ιδιωτικού κεφαλαίου προς την όλο και μεγαλύτερη συγκέντρωση. Εν μέρει λόγω του ανταγωνισμού των καπιταλιστών, εν μέρει γιατί η ανάπτυξη της τεχνολογίας και ο αυξανόμενος καταμερισμός της εργασίας ενθαρρύνουν το σχηματισμό μεγαλύτερων παραγωγικών μονάδων σε βάρος των μικρών. Αποτέλεσμα της ανάπτυξης αυτής είναι η ολιγαρχία του ιδιωτικού κεφαλαίου, η κολοσσιαία εξουσία του οποίου δεν μπορεί να ελέγχεται αποτελεσματικά ακόμη και σε μια δημοκρατική κοινωνία. Αυτό συμβαίνει, γιατί τα μέλη των νομοθετικών οργάνων εκλέγονται από τα πολιτικά κόμματα, τα οποία χρηματοδοτούνται και επηρεάζονται βασικά από τους ιδιώτες επιχειρηματίες, που επιδιώκουν για πρακτικούς σκοπούς να απομακρύνουν το εκλογικό σώμα από τους νομοθέτες. Σαν αποτέλεσμα οι αντιπρόσωποι του λαού δεν υπερασπίζονται αποτελεσματικά τα συμφέροντα των μη προνομιούχων ομάδων του πληθυσμού. Πολύ περισσότερο, στις υπάρχουσες συνθήκες οι ιδιώτες επιχειρηματίες ελέγχουν αναπόφευκτα τις κύριες πηγές πληροφόρησης (τύπο, ραδιόφωνο, εκπαίδευση). Για το λόγο αυτό, ο απλός πολίτης είναι πολύ δύσκολο και στις περισσότερες περιπτώσεις απλώς αδύνατο να καταλήξει σε αντικειμενικά συμπεράσματα και να ασκεί με εξυπνάδα τα πολιτικά του δικαιώματα.

Η κατάσταση που επικρατεί στην οικονομία, βασιζόμενη στην καπιταλιστική ατομική ιδιοκτησία, χαρακτηρίζεται επομένως από δυο κύριες αρχές: πρώτο, τα μέσα παραγωγής (κεφάλαιο), αποτελούν ατομική ιδιοκτησία και οι ιδιοκτήτες τα διαχειρίζονται κατά την κρίση τους. Δεύτερο, η σύμβαση εργασίας είναι ελεύθερη. Φυσικά από την άποψη αυτή δεν υπάρχει καθαρή καπιταλιστική κοινωνία.

Πρέπει ιδιαίτερα να σημειώσουμε ότι οι εργάτες, χάρη στη μακροχρόνια και έντονη πολιτική πάλη σημείωσαν επιτυχίες εξασφαλίζοντας σε ορισμένες κατηγορίες εργατών «βελτιωμένη» μορφή ελεύθερης σύμβασης εργασίας. Αλλά η σημερινή οικονομία στο σύνολό της διαφέρει κατά πολύ από τον «καθαρό» καπιταλισμό.

Η παραγωγή πραγματοποιείται για χάρη του κέρδους και όχι για το όφελος, αλλά δεν υπάρχει εγγύηση ότι όλοι, όσοι θέλουν και μπορούν να εργαστούν, θα μπορέσουν σίγουρα να βρουν δουλειά. Σχεδόν πάντα υπάρχει στρατιά ανέργων. 0 εργάτης φοβάται συνεχώς να μη χάσει τη δουλειά του. Επειδή οι άνεργοι και οι χαμηλόμισθοι εργάτες δεν αποτελούν προσο­δοφόρα αγορά, η παραγωγή καταναλωτικών εμπορευμάτων είναι περιορισμένη με αποτέλε­σμα να υπάρχουν σοβαρές δυσκολίες. Η τεχνική πρόοδος οδηγεί συχνά στην αύξηση της ανεργίας και όχι στην ελάφρυνση από τα βάρη της εργασίας. 0 προσανατολισμός στο κέρδος σε συνδυασμό με τον ανταγωνισμό των καπιταλιστών είναι η αιτία της αστάθειας στη συσσώ­ρευση και τη χρησιμοποίηση του κεφαλαίου, πράγμα που οδηγεί σε όλο και πιο σοβαρές κα­ταστάσεις ύφεσης. 0 απεριόριστος ανταγωνισμός οδηγεί σε όλο και μεγαλύτερη σπατάλη εργασίας και έτσι παραμορφώνει την κοινωνική συνείδηση των ανθρώπων, όπως ανάφερα πιο πάνω.

Θεωρώ την παραμόρφωση αυτή των προσωπικοτήτων το μεγαλύτερο κακό του καπιταλι­σμού. Ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα πάσχει από αυτό το κακό. Το υπέρμετρο αίσθημα του ανταγωνισμού εμφυτεύεται στους φοιτητές, που τους μαθαίνουν να θέτουν υπεράνω την επιτυχία, ως προετοιμασία για τη μελλοντική καριέρα.

Είμαι πεισμένος ότι μόνο ένας δρόμος υπάρχει για να μπει τέλος σε όλο αυτό το κακό, δη­λαδή τη δημιουργία της σοσιαλιστικής οικονομίας με το αντίστοιχο σε αυτή σύστημα παιδείας, προσανατολισμένης σε κοινωνικούς σκοπούς. Σε μια τέτοια οικονομία η κοινωνία κατέχει τα μέσα παραγωγής και τα διαχειρίζεται με βάση το σχεδιασμό. Η σχεδιασμένη οικονομία προσαρμόζει την παραγωγή στις ανάγκες της κοινωνίας, κατανέμει την εργασία στους ικανούς για εργασία και εγγυάται τα μέσα προς το ζειν για κάθε άνδρα, γυναίκα και παιδί. Αντί για την εξύμνηση της εξουσίας και της επιτυχίας, όπως γίνεται στη σημερινή μας κοινωνία, η παιδεία που συμπληρώνεται με την ανάπτυξη των εσωτερικών ικανοτήτων της προσωπικότητας, θα αποβλέπει στην ανάπτυξη σε αυτή της συναίσθησης της ευθύνης για τους άλλους ανθρώ­πους.

Ωστόσο, πρέπει να θυμούμαστε ότι η σχεδιασμένη οικονομία δε σημαίνει ακόμα σοσιαλι­σμός. Η σχεδιασμένη οικονομία αυτή καθεαυτή μπορεί να συνοδεύεται από την πλήρη υποδούλωση της προσωπικότητας. Η επίτευξη του σοσιαλισμού απαιτεί την επίλυση ορισμένων εξαιρετικά δύσκολων κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων. Πώς, λόγου χάρη, παίρνοντας υπό­ψη το βάθεμα της συγκέντρωσης της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας θα αποτραπεί η με­τατροπή της γραφειοκρατίας σε δύναμη που κατέχει την πλήρη εξουσία. Πώς θα προστατευ­τούν τα δικαιώματα του ατόμου και ταυτόχρονα να υπάρχει εγγύηση ενός δημοκρατικού αντί­βαρου στην εξουσία της γραφειοκρατίας. Οι σκοποί και τα προβλήματα του σοσιαλισμού δεν είναι τόσο απλά και η σαφής κατανόησή τους έχει μέγιστη σημασία στο μεταβατικό μας αιώ­να. Δεδομένου ότι στις σημερινές συνθήκες η ελεύθερη, ανεμπόδιστη συζήτηση των προβλημάτων αυτών βρίσκεται πρακτικά υπό απαγόρευση, νομίζω ότι η έκδοση του περιοδικού αυτού («Monthly review») Θα προσφέρει στην κοινωνία μεγάλη υπηρεσία.

Μια συνοπτική κριτική/αποτίμηση των βιβλίων και της σκέψης του R. Lewontin

του Lucifugo, redevil1917.blogspot.com

Συνιστά μέγα λάθος και όχι δίχως θετικιστικές προκαταλήψεις η αντιμετώπιση του Μαρξισμού ως «καθαρού εργαλείου» ανάλυσης της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης. Κάθε φορά που διαπράττουμε αυτό το λάθος λησμονούμε πως ο Μαρξισμός αποδίδει στην κοινωνία μια δυναμική διαλεκτή μεταβολής η οποία βρίσκεται σε υλική ενότητα – αν και η ενότητα εμπεριέχει τη διαφορά – με τη δυναμική διαλεκτική μεταβολής στη Φύση.

Ο Richard Lewontin (γενετιστής, εξελικτικός βιολόγος & στατιστικός) υποστηρίζει με μια ιδιαίτερη αποφασιστικότητα που δεν απορρέει από τη μονοτονία του πεισματωμένου θράσους πως κοινωνία και επιστήμη αλληλοδιεισδύουν η μία μέσα στην άλλη με έναν πολύπλοκο και σχεδόν περίτεχνο τρόπο και πως η άρνηση αυτής της σχέσης αλληλοδιείσδυσης αποτελεί από μόνη της μια πολιτική πρακτική. Κατά τη διάρκεια των κοινωνικών εκρήξεων στο Los Angeles το 1992 ο Lewontin, θέλοντας να σαρκάσει και να ειρωνευτεί τις απόψεις των M.M. E. καθώς και τις αντιλήψεις διάφορων εξ επαγγέλματος κοινωνιολόγων, έλεγε πως ο μαύρος πληθυσμός εξεγείρεται λόγω των εξεγερθεισών του γονιδίων ή και ακόμα επειδή οι εγκέφαλοί τους παρουσιάζουν κάποιες νευρολογικές βλάβες που καθιστούν τα άτομα εξεγερθέντα.

Σύμφωνα με τον Richard Lewontin οι διάφορες και διαφορετικές ανά τους ιστορικούς χρόνους θεωρίες για την εξέλιξη και την «καταγωγή» του κόσμου δεν ανάγονται απλώς σε ιδεολογία αλλά και παράγονται από αυτήν την ίδια, από και διαμέσου, ευρέων εφαρμογών σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Ας αναφερθούμε σε ορισμένα παραδείγματα για καθαρά ενδεικτικούς λόγους, παραπέμποντας στις εργασίες του Richard Lewontin για μια αναγκαία και απαραίτητη εμβάθυνση σε αυτά.

Στο επίπεδο της φυσικής επιστήμης η έννοια της «κατεύθυνσης» αντανακλάται στην ελαχιστοποίηση της δυναμικής ενέργειας των συστημάτων και στη μεγιστοποίηση της εντροπίας τους. Σε κοσμολογικό επίπεδο, με τη «διαστολή του σύμπαντος». Στο επίπεδο της εξελικτικής βιολογίας η εξέλιξη των βιολογικών φαινομένων ερμηνεύεται σαν μια διαδικασία μεγιστοποίησης ή ελαχιστοποίησης κάποιων παραμέτρων. Επί παραδείγματι, η βιοποικιλότητα των οργανισμών, η πολυπλοκότητά τους και η καλή τους φυσική κατάσταση θεωρούνται πως αυξάνονται όπως επίσης και η ομοιογένεια του περιβάλλοντος. Η αντανάκλαση αυτών των θεωρήσεων στο κοινωνικό επίπεδο, μεταφράζεται στην πίστη πως οι κοινωνικές δομές πάντα θα γίνονται πολυπλοκότερες και η εργασία πάντα περισσότερο εξειδικευμένη.

Γίνονται αδιάλειπτα προσπάθειες για να υποδειχτεί ένα κάποιο είδος «τάξης» όσο αναφορά το νούμερο των ειδών, την ποικιλομορφία τους και την πολυμορφία της βιομάζας σε συνδυασμό με τα θρεπτικά στοιχεία που καταναλώνει. Μια σύλληψη, όμως, της εξέλιξης που παράγει «τάξη» ή ακόμα και «αταξία» είναι μια καθαρή ιδεολογική κατασκευή που στερείται αντικειμενικών φυσικών ευρημάτων.

Η εξέλιξη των βιολογικών ειδών και όπως αυτή αποδείχτηκε και ερμηνεύτηκε από τη Δαρβινική θεωρία κατά πολλοίς ανάγεται σε μια «προοδευτική» διαδικασία που, τελικά, οδηγεί σε μια κατάσταση «ισορροπίας» όπου οι οργανισμοί απλώς προσαρμόζονται «δυναμικά» στο περιβάλλον. Αυτή η θεώρηση της εξέλιξης, φυσικά, δεν είναι θεμελιωδώς λαθεμένη: είναι αλήθεια πως οργανισμοί με εντελώς διαφορετικούς εξελικτικούς προγόνους ανέπτυξαν παρόμοια χαρακτηριστικά για να αντιμετωπίσουν παρόμοιες εξωτερικές περιβαλλοντολογικές προκλήσεις. Τα έντομα, τα πουλιά, οι νυχτερίδες έχουν όλα φτερά και πετούν. Υπάρχουν, δηλαδή, συγκεκριμένα «προβλήματα» που θέτει το περιβάλλον και στα οποία η εξέλιξη δίνει τη «λύση»; Δεν είναι απαραίτητα έτσι και μια θέση τέτοιου θεωρητικού χαρακτήρα δεν εξηγεί αυτό που προϋποθέτει: την εξαιρετική βιοποικιλότητα των οργανισμών.

Οι παλαιότερες κοσμοθεωρίες που απολάμβαναν ισχύ στο Ancien Régime θεωρούσαν τον κόσμο «αιώνιο ως έχει, σταθερό και αναλλοίωτο». Η απόφαση για τη μεταβολή βάρυνε τα χέρια του Θεού. Με το «πέρασμα» στη μοντέρνα εποχή, η μεταβολή του κόσμου γίνεται αφηρημένα αποδεκτή και επιδιωκόμενη ως καθολικό χαρακτηριστικό του κόσμου. Αλλά αυτή η αφηρημένη μεταβολή καθιστά ομοίως αφηρημένο τον κόσμο.

Ο Richard Lewontin προτείνει και υπερασπίζεται μια διαλεκτική υλιστική ερμηνεία της εξέλιξης υπερβαίνοντας το δυισμό οργανισμός – περιβάλλον και αποκαθιστώντας τη διαλεκτική τους σχέση υπενθυμίζοντας πως η αντιφατική κίνηση της ύλης είναι ο μόνος τρόπος ύπαρξης του κόσμου. Δεν είναι αλήθεια πως η ανάπτυξη ενός οργανισμού καθορίζεται αποκλειστικά και μόνο από τα γονίδιά του, δεν είναι αλήθεια πως η ζωή, ο θάνατος και η διαιώνιση ενός οργανισμού είναι το αποτέλεσμα τού πως ο οργανισμός συμπεριφέρθηκε και έδρασε σε ένα αυτονομημένο περιβάλλον. Για το διαλεκτικό βιολόγο Lewontin, τα σταθερά μεγέθη μετατρέπονται σε μεταβλητά, οι αιτίες μετατρέπονται σε αποτελέσματα και τα συστήματα αναπτύσσονται καταστρέφοντας – αίροντας διαλεκτικά (Aufheben) – τις συνθήκες που τα γέννησαν. Οργανισμός και περιβάλλον εξελίσσονται μαζί, καθορίζοντας ο ένας το άλλο: η κατανόηση του οργανισμού λύνεται στην κατανόηση του περιβάλλοντός του και η κατανόηση του περιβάλλοντος λύνεται στην κατανόηση του οργανισμού.

Η σχέση των οργανισμών ως υποκειμένων με το αντικειμενικό τους περιβάλλον είναι μια διαλεκτική σχέση όπου το υποκείμενο και το αντικείμενο αλληλοκαθορίζονται σε μια σχέση ενότητας και πάλης αντιθέτων, όπου ο οργανισμός δεν υπάρχει ανεξάρτητα από το περιβάλλον του και όπου η αναπτυξιακή κίνηση προκύπτει από αυτήν τη διαλεκτική εσωτερική αντίφαση χωρίς να «χάνεται» ο οργανισμός στο περιβάλλον και το αντίστροφο. Οι οργανισμοί, συνεπώς, είναι υποκείμενα και αντικείμενα της εξελικτικής διαδικασίας.

Οι οργανισμοί παράγουν – δημιουργούν – το περιβάλλον τους μα είναι ταυτόχρονα το περιβάλλον που καθορίζει την παραγωγική δραστηριότητα των οργανισμών. Αυτό που στο γυμνό μάτι φαίνεται ως παθητική προσαρμογή του οργανισμού στο περιβάλλον, στην πραγματικότητα είναι η πράξη δημιουργίας του περιβάλλοντος εκ μέρους της δραστηριότητας του οργανισμού που μετατρέπεται στο αντίθετό της, «στην προσαρμογή». Η αιτία (παραγωγική δραστηριότητα) γίνεται αποτέλεσμα («προσαρμογή») και το αποτέλεσμα ξαναγίνεται αιτία.

Ο Richard Lewontin στην αδυσώπητη πολεμική του εναντίον του βιολογικού και γενετικού αναγωγισμού που αναλύει την εξελικτική διαδικασία εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στο εσωτερικό του γονιδιώματος των απομονωμένων οργανισμών, εξηγεί πως ο οργανισμός αναπτύσσεται αντιφατικά μέσω μιας διαδικασίας που διαρκεί από τη στιγμή της σύλληψής του, μέχρι και τη στιγμή του θανάτου του. Γονίδια, περιβάλλον, τυχαιότητα και ο ίδιος ο οργανισμός συμμετέχουν από κοινού και ανά πάσα στιγμή – αν και όχι πάντα με το ίδιο βάρος – και η φυσική επιλογή δεν είναι το αποτέλεσμα του «πόσο καλά» ένας οργανισμός λύνει ένα σύνολο σταθερών προβλημάτων που του τίθενται από ένα αφηρημένο περιβάλλον, αφού οργανισμός και περιβάλλον αλληλοκαθορίζονται διαλεκτικά. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα οργανισμών που καθόρισαν το περιβάλλον τους είναι το ατμοσφαιρικό οξυγόνο.

Ο δυισμός γονίδια-περιβάλλον αναπαράγεται «επιστημονικά» κάθε φορά που αποχωρίζονται μεταφυσικά οι γενετικοί παράγοντες από τους περιβαλλοντολογικούς. Πάνω σε έναν τέτοιο δυισμό – και ας το αγνοούν οι επινοητές τους –βασίζονται και τα λεγόμενα τεστ I.Q. που «μετρούν» (ποσοτικοποιούν) την ανθρώπινη νοημοσύνη αποχωρίζοντας τους γενετικούς και βιολογικούς παράγοντες από τον παράγοντα περιβάλλον (από τις κοινωνικές σχέσεις, δηλαδή, που αποτελούν «εξανθρωπισμένη Φύση» γιατί αυτό είναι το φυσικό περιβάλλον του ανθρώπου από την ανθρωπογένεση και μετά) θεωρώντας τους απλώς προσθετικούς παράγοντες που δεν αλληλοκαθορίζονται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας σχηματισμού του φαινοτύπου της νοημοσύνης. Η νοημοσύνη, άρα, καθορίζεται κυρίως από τα γονίδια και το περιβάλλον απλώς «επιτρέπει» να αναπτυχθεί ή όχι κάτι που ήδη υπάρχει «αποθηκευμένο» στο γονιδίωμα. Η «υψηλή ευφυΐα», λοιπόν, πρέπει να είναι σε συντριπτικό βαθμό κληρονομική και… ορίστε ένα πολύ καλό παράδειγμα ιδεολογίας υψηλού βαθμού, χυδαίου υλισμού και απλής, τυπικής λογικής που αγνοεί πλήρως την εντονότατη και μη γραμμική αλληλοδιείσδυση γονότυπου και περιβάλλοντος. Ο φαινότυπος της ανθρώπινης νοημοσύνης προκύπτει ακριβώς διαλεκτικά και εξαιτίας αυτής της αντιφατικής αλληλοδιείσδυσης.
.

Επιστήμη και Αστικός Επιστημονισμός

Η επιστημονική γνώση της Φύσης δε μπορεί να πληρωθεί χωρίς την επιστημονική γνώση της Ιστορίας και της κοινωνίας. Σε μια κοινωνία χωρισμένη σε τάξεις, αυτή η προϋπόθεση είναι αδύνατον να πραγματωθεί και οι λόγοι αυτού του «εκλιπόντος συναπαντήματος» δεν είναι πάντα τόσο εμφανείς ακόμα και στα μάτια του πιο πεπεισμένου προσώπου για τη «μη ουδετερότητα» της επιστήμης. Και ακόμη: όποιος απαιτεί μία εκ προοιμίου ένωση μεταξύ των φυσικών και κοινωνικών επιστημών, πλανάται πλάνην οικτράν, διότι τού έχουν διαφύγει όχι λιγότερα από διακόσια χρόνια φυσικής κοινωνικής ιστορίας.

Η θέση που πλασάρεται ως επίκαιρη «κοινή γνώμη» και σύμφωνα με την οποία «η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη», δημιουργεί περισσότερη σύγχυση παρά την ξεδιαλύνει. Ο ιστορικός διαλεκτικός υλισμός είναι επιστήμη γιατί το αντικείμενο μελέτης του είναι ένα φαινόμενο πραγματικό και αντικειμενικό που υπάρχει ανεξάρτητα από τη συνείδηση του ανθρώπου όπως, για να κάνουμε ένα παράδειγμα, είναι η πάλη των τάξεων.

Και ακόμα, ο ιστορικός διαλεκτικός υλισμός είναι κάθε άλλο παρά ουδέτερος αφού τάσσεται από το μέρος της διδακτορίας του προλεταριάτου και εναντίον της αστικής τάξης για την πραγματοποίηση της αληθινής ανθρώπινης ιστορίας που θα μπορέσει να πάρει την πρώτη της ελεύθερη ανάσα σε μια κοινωνία χωρίς τάξεις, στον κομμουνισμό.
Αν τώρα οι απανταχού απολογητές του καπιταλισμού, συνειδητοί ή μη, στις ψευδοεπιστημονικές αμφιέσεις τους διακηρύττουν το θάνατο της πάλης των τάξεων και την ξαποστέλνουν tout court από την ιστορική και πολιτική αρένα, αυτό δεν εκπλήσσει.

Εκείνοι εννοούν τον υλισμό και τη διαλεκτική μονάχα στις χυδαίες και μυστικοποιημένες μορφές τους και χωρίς να επεκτείνονται περαιτέρω σε «διάφορες μεταφυσικές συζητήσεις» για την ακινησία των φαινομένων ως αναγκαία συνθήκη της κίνησής τους.

Ο Richard Lewontin (1, 2, 3) δεν αφήνει να εξαπατηθεί και δεν τρώει το νόστιμο φρούτο της «καθολικής γνωσιμότητας του κόσμου» ως σκοπός που τίθεται από την αφηρημένη φιγούρα μιας πολύ συγκεκριμένης επιστήμης, όταν υποστηρίζει, στα εκλαϊκευμένα γραπτά και σεμινάριά του πως η επιστήμη, όψιμα ανακαλυμμένη από διάφορους «μετα-μοντέρνους» ως μη ουδέτερη, στην πραγματικότητα είναι ένα κοινωνικό μόρφωμα της μοντέρνας εποχής που κληρονόμησε σε μετασχηματισμένη μορφή όλες τις λειτουργίες του προγενέστερου μορφώματος του Ancien Régime, όπως η αιωνιοποίηση των ιστορικών και μεταβατικών σχέσεων παραγωγής και την «επιστημονική» νομιμοποίηση – και όχι πια διαμέσου του Ευαγγελίου και των ιερών, φιλεύσπλαχνων απειλών του Θεού – των κοινωνικών αντιθέσεων και αντιφάσεων των ταξικών κοινωνιών.

Οι κυρίαρχες ιδέες μεταβάλλονται με τη μεταβολή της κυρίαρχης τάξης και εξαλείφουν τις παλιές, αλλά αφήνουν ανέπαφη την οντολογική λειτουργία των κυρίαρχων ιδεών καθεαυτών ως μυστικοποιητικές ιδεολογίες του πραγματικού αντικειμένου: τα κατηγορήματα της Θρησκείας «παραχωρούν» τη θέση τους στα κατηγορήματα του Επιστημονικού Ρασιοναλισμού. Αλλά αυτό που συμβαίνει στο επίπεδο των ιδεών δεν είναι παρά η αντανάκλαση στο μυαλό των ανθρώπων εκείνου που πραγματικά συμβαίνει στις σχέσεις παραγωγής και αναπαραγωγής της ανθρώπινης υλικής ζωής.

Είναι ανεπαρκής, επειδή είναι ακριβώς αδιαλεκτική, η θεωρητική προσέγγιση που δεν πάει πέρα από την απλή τυπική διαπίστωση για την επιστήμη ως παραγωγική δύναμη στον καπιταλισμό ή/και ως μέσο ανάπτυξής τους. Αν σταματούσαμε εδώ, τούτο θα σήμαινε πως θεωρούμε την επιστήμη ως ένα ανιστορικό αντικείμενο το οποίο η αστική τάξη απλά το οικειοποιείται για τους σκοπούς της και όχι, όπως θα έπρεπε, σαν την αιτία και το αποτέλεσμα της σχιζοειδής φύσης του κεφαλαίου.

Με την ουσιαστική υπαγωγή της εργασίας στο κεφάλαιο, η ελευθερία της επιστήμης είναι η ελευθερία του κεφαλαίου και όχι το αντίθετο. Ο καπιταλισμός δε θα ήταν καπιταλισμός αν δεν εκμεταλλευόταν την αφηρημένη εργασία, εκμετάλλευση που καθίσταται δυνατή με τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας ο οποίος ισοδυναμεί με την ιδιωτική κατοχή των μέσων παραγωγής από μία και μόνη τάξη.

Η πτώση του μέσου ποσοστού κέρδους, αν εξαιρέσουμε τους πολέμους, μπορεί να αντιμετωπιστεί, φυσικά, με τις απολύσεις των εργαζομένων αλλά θεμελιωδώς με την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας – παραγωγική εργασία είναι εκείνη η εργασία που δημιουργεί υπεραξία για το κεφάλαιο – εισάγοντας νέα τεχνολογία, νέα επιστήμη, νέο κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας εντός και εκτός του εργοστασίου, νέο κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας εντός και εκτός της ίδιας της επιστήμης.

Κάθε νέος καταμερισμός της εργασίας είναι και ένα νέο πλήγμα σε όλο τον κόσμο των παραγωγικών δυνάμεων, σε όλο τον κόσμο της ζωντανής εργασίας συμπεριλαμβανομένης και της εργασίας των επιστημόνων έτσι που ξαποστέλλονται κυνικά στη σφαίρα του μύθου οι αναβιώσεις «ατομικών» εφευρέσεων ή και ανακαλύψεων σαν εκείνες της εποχής του N. Tesla και T. Edison.

Το γνωστικό αντικείμενο – πραγματικό και ενιαίο στη διαφορά του – της επιστήμης, νοημένης ως την ιστορική δυνατότητα και ικανότητα του κοινωνικού ανθρώπου να ερμηνεύει και να μετασχηματίζει την κίνηση της ύλης, θρυμματίζεται για να επανενωθεί σε μια αφαίρεση, σε ένα σύμφυρμα γνώσης/εξουσίας που ικανοποιεί όλο και περισσότερο τις ανάγκες αξιοποίησης του κεφαλαίου κι όλο και λιγότερο τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

Αναπόδραστα, η επιστήμη αναπτύσσει αδιάλυτους δεσμούς με την κυρίαρχη ιδεολογία και γίνεται όλο και δυσκολότερο για το αθώο μάτι να διακρίνει που τελειώνει η πρώτη και που αρχίζει η δεύτερη.

Βιολογικοποιώντας, φυσικοποιώντας, ιατρικοποιώντας, ψυχολογικοποιώντας τις καπιταλιστικές κοινωνικές αντιφάσεις με τις κατάλληλες «επιστημονικά αντικειμενικές» θεωρίες και πρακτικές: γονίδια υπεύθυνα για την εγκληματικότητα και τον παουπερισμό, αναζήτηση της συνείδησης σε μοριακό, ατομικό και υποατομικό επίπεδο, θεωρώντας το βιολογικό σώμα του ανθρώπου ατελές και το θάνατο μια ασθένεια που πρέπει, αργά η γρήγορα, να νικηθεί, παραδίδοντας ένα δωρεάν μάθημα αυτοεκτίμησης μετά από έξι συνεδρίες ψυχανάλυσης.

Θα λυπήσει ίσως αρκετούς επιστήμονες να μάθουν πως η επιστήμη δεν ανήκει στην οικονομική βάση της κοινωνίας αλλά στο εποικοδόμημά της, στο επίπεδο της κοινωνικής συνείδησης η οποία και επενεργεί διαλεκτικά στη βάση αλλά μέχρι ενός ορισμένου σημείου και εντός ενός δοσμένου τρόπου παραγωγής που η επιστήμη δε μπορεί να τον μεταβάλλει όσο δε γίνεται υλική δύναμη στα χέρια των μαζών.

Η γνωστική διαδικασία των ποικιλόμορφων εκδηλώσεων των υλικών φαινομένων είναι ένα ενιαίο προτσές όπου οι διάφορες φυσικές νομοτέλειες της ύλης δεν ανάγονται η μία στην άλλη και ούτε μπορούν να θεωρηθούν «καθολικές» ή «αιώνιες» αλλά πολύ συγκεκριμένες και έχοντες μια γενική αξιωματική σημασία μονάχα υπό πολύ συγκεκριμένες συνθήκες και πάντα σε εξάρτηση με το χώρο και το χρόνο. Οι νόμοι της βιολογίας, επί παραδείγματι, ούτε υφίστανται ούτε ισχύουν στον ήλιο όπως και δεν υπήρχαν και δεν ίσχυαν στη Γη κατά την προ-κυτταρική οργάνωση της αντιφατικής κίνησης της ζωής

Με την επιστήμη ο άνθρωπος κάνει δικές του τις νομοτέλειες της φύσης, μαθαίνει να τις γνωρίζει εις βάθος και, πάνω από όλα, σε όλο τον πλούτο των αλληλεπιδράσεών τους διότι μονάχα κατ’ αυτόν τον τρόπο αυτές οι νομοτέλειες μπορούν να έχουν ένα πραγματικό και πρακτικό νόημα. Η υποδούλωση στον καταμερισμό της εργασίας δεν εμβαθύνει ούτε τη γνωσιμότητα των φυσικών νομοτελειών ούτε την ανακάλυψη των ουσιωδών σχέσεων μεταξύ των φαινομένων. Μάλιστα, αυτές οι τελευταίες σχέσεις αμφισβητούνται λυσσαλέα από μια «επιστήμη» που θεωρεί την ουσία των φαινομένων ενυπάρχουσα στα φαινόμενα καθεαυτά και ως εκ τούτου τα μελετά στην πλήρη απομόνωσή τους. Έτσι, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, αν τα οστά των νεκρών προκύπτουν όμοια με τα οστά των ζωντανών.

Είναι πολύ μεγάλο το επίτευγμα του Richard Lewontin να μπορεί να διακρίνει με οξυδέρκεια που αρχίζει η ιδεολογία μιας επιστήμης είτε «φυσικής» είτε «κοινωνικής» που υποφέρει στο οντολογικό της Είναι τις εσωτερικές αντιφάσεις του κεφαλαίου. Από την άλλη, μια προσέγγιση που αιωνιοποιεί τον επίσης ιδεολογικό ρόλο που αναπτύσσουν οι επιστήμες, είναι από μόνη της μια ιδεολογική καρικατούρα γιατί αφαιρεί από την επιστήμη το Γίγνεσθαι της σε γνώση και διαλεκτικό λόγο που, ως τέτοια, μονάχα σε μια κοινωνικοποιημένη ανθρωπότητα με ένα κοινό υλικό συμφέρον μπορεί να υπάρξει, όπου και η αντίφαση μεταξύ βάσης και εποικοδομήματος θα έχει εκλείψει και, μαζί με αυτήν, η μισθωτή εργασία.

Η μοντέρνα επιστήμη με την πολυεξειδικευμένη μονομέρειά της – οι προϋποθέσεις της οποίας, όπως είδαμε παραπάνω, κατάγονται στο ιστορικό προτσές της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης και όχι σε κάποιο μεταφυσικό «παρελθόν» ή «παρόν» της ίδιας της επιστήμης καθεαυτής – θυμίζει όλο και περισσότερο τη μοναδική εκείνη εικόνα ενός ναυαγού πάνω σε ένα μικρό νησί που συνορεύει με την απεραντοσύνη της θάλασσας και φωνάζει: είμαι ελεύθερος, είμαι ελεύθερος!

.

Εδώ και εδώ ο ίδιος ο R. Lewontin να εξηγεί τα όχι και τόσο αυτονόητα…

Το εξαιρετικό αυτό κείμενο έχει αναρτηθεί επίσης εδώ: [1], [2].