Η Musopen είναι μια πολύ αξιόλογη προσπάθεια ηχογράφησης έργων κλασσικής μουσικής η οποία έχει ξεκινήσει στο www.kickstarter.com. Η χρηματοδότηση δίνεται άμεσα από τον κόσμο και σκοπό έχει να ηχογραφηθούν ξανά τα έργα μεγάλων δημιουργών και στη συνέχεια να διατεθούν ελεύθερα στον κόσμο χωρίς κανένα νομικό περιορισμό (copyrights).

Ο αρχικός στόχος τέθηκε στις 10.000$ και ήδη 1100 χορηγοί έχουν βρεθεί να προσφέρουν πάνω από 55.000$ (11 ώρες απομένουν για το τέλος χρόνου κατάθεσης χορηγιών).

Για να γίνει πιο κατανοητό το θέμα σε όσους δεν είναι ενημερωμένοι σχετικά με τα  νομικά δικαιώματα πάνω στα καλλιτεχνικά έργα ας πούμε δύο κουβέντες. Υπάρχει καταρχάς ένα ανώτατο χρονικό όριο κατά το οποίο η δημιουργία προστατεύεται νομικά. Το ίδιο ισχύει και για τα δικαιώματα του παραγωγού/εκδοτικού οίκου κλπ. Πέρα από το πέρας κάποιων δεκαετιών (ποικίλει ανάλογα τη νομοθεσία της χώρας ή π.χ. της Ε.Ε) ο οποιοσδήποτε μπορεί να αναπαράγει/χρησιμοποιήσει το έργο και σε περίπτωση που είναι κάποια εκδοτική εταιρία/παραγωγός μπορεί να το εκδόσει κατοχυρώνοντας νομικά δικαιώματα για τα επόμενα χρόνια μόνο όμως αναφορικά με την συγκεκριμένη “εκτέλεση” του έργου κι όχι γενικά τη χρήση του έργου.

Με άλλα λόγια, αν ο Beethoven ζούσε (έστω δεν είχε παρέλθει η προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας) και ήθελε κάποιος να αναπαράγει το έργο του, θα έπρεπε να πάρει άδεια (και να πληρώσει ενδεχομένως) τον ίδιο και την εταιρία κάτω από την οποία εκδόθηκε αρχικά το έργο αυτό. Τώρα πια για να το αναπαράγει κανείς, να παίξει δηλαδή την παρτιτουρα ενός κομματιού, δε χρειάζεται να πάρει άδεια από κανέναν, το ίδιο ισχύει και για τις εταιρίες παραγωγής αν θελήσουν να το αναπαράγουν.
Έτσι, επειδή έχουν ζήτηση τα έργα αυτά ακόμα και σήμερα, οι εταιρίες μουσικής παραγωγής τα επανεκτελούν και τα κυκλοφορούν σε τιμές παρόμοιες με τις νέες κυκλοφορίες, όπου όμως εκεί ο καταναλωτής πληρώνει και για την πνευματική ιδιοκτησία του έργου την δημιουργό (ή τους κληρονόμους του για ένα επίσης σημαντικό χρονικό διάστημα μετά το θάνατό του ιδίου). Με τον τρόπο αυτό οι εταιρίες ιδιωποιούνται και πάλι των σημαντικών αυτών έργων (όχι μόνο των μουσικών) αφού και τις επανεκτελέσεις αυτές νομικά έχεις την άδεια μόνο να τις ακούς καθώς αποτελούν “ιδιοκτησία” της εταιρίας παραγωγής.

Τι θα γινόταν όμως αν παρόμοιες κινήσεις ηχογραφούσαν τα έργα αυτά και στη συνέχεια τα διέθεταν ελεύθερα στον κόσμο;

Θα έσπαγε το μονοπώλιο των μεγαλοεταιριών παραγωγής στο να οικιοποιούνται μέρος του καλλιτεχνικού πλούτου της ανθρωπότητας;

====

Στη συνέχεια μεταφράζουμε ψιλοελεύθερα από τη σελίδα της κίνησης

.

Για το project

H Musopen είναι μη κερδοσκοπική κίνηση αφιερωμένη στο να παρέχει στο κοινό περιεχόμενο σχετικό με τη μουσική χωρίς copyright. Το project πρόκειται να αξιοποιήσει χορηγίες με σκοπό να παράγει και να διαθέσει μουσική στο δημόσιο χώρο. Σήμερα, αν θέλατε να αγοράσετε ένα CD της 9th Συμφωνίας του Beethoven, δεν θα ήσασταν νόμιμοι για οτιδήποτε άλλο παρά να το ακούσετε. Δε θα μπορούσατε να το μοιραστείτε με τρίτους, να το κάνετε upload, ή να το χρησιμοποιήσετε ως soundtrack σε προσωπικά σας βίντεο. Παρά το γεγονός ότι ο Beethoven έχει πεθάνει εδώ και 183 χρόνια η μουσική του έχει ακόμα copyrights  (δηλαδή αποτελεί αντικείμενο ιδιοκτησίας από κάποια εταιρία που καθορίζει και το τι θεωρείται νόμιμο ως χρήση της). Υπάρχει πολλή μουσική η οποία πλέον νομικά δεν έχει περιορισμό στη δημόσια χρήση της  αλλά για να γίνει κάτι τέτοιο πραγματικά δυνατό θα πρέπει να επανεκτελεστεί και να διατεθεί στο κοινό.

Δεν πρόκειται για κάποια τρελή ιδέα: το έχουμε ξανακάνει χρησιμοποιώντας χορηγίες από το website μας, όμως τώρα θέλουμε να πετύχουμε κάτι πολύ πιο ελπιδοφόρο.

Θέλουμε να αναθέσουμε τις ηχογραφήσεις σε διεθνώς αναγνωρισμένες ορχήστρες. Προς το παρόν λείπουν μόνο τα χρήματα για να μπορέσουμε να συνεργαστούμε με συμφωνικές ορχήστρες όπως των Beethoven, Brahms, Sibelius, και Tchaikovsky.

(στη συνέχεια περιγράφεται πως μπορεί να στείλει κάποιος χρήματα)

Πού πάει η μουσική μετά;

Θα παρέχεται από το website μας για πάντα και θα τη διαμοιράζουμε σε άλλους οργανισμούς συμπεριλαμβανομένων: άρθρων της Wikipedia, το archive.org, και θα ενσωματωθεί στα λάπτοπ OLPC (One Laptop Per Child- ένα λαπτοπ για κάθε παιδί).

====

Σύνδεσμοί: Την είδηση την βρήκαμε εδώ!

απο το site του DLN

DLN: Ας αρχίσουμε με μία κλασική ερώτηση. Υπάρχει μία σε μάκρος συζήτηση για το αν είναι κατάλληλο να χρησιμοποιείται ο όρος “ελεύθερο” σε σχέση με το ελεύθερο λογισμικό. Τελικά, τι σημαίνει η λέξη “ελεύθερο” και γιατί είναι τόσο σημαντικό να χρησιμοποιείται αντί του προσδιορισμού “λογισμικό ανοιχτού κώδικα”, όταν αναφερόμαστε στο κίνημα ελεύθερου λογισμικού;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό έχει να κάνει με την ελευθερία. Ελεύθερο λογισμικό σημαίνει λογισμικό που σέβεται την ελευθερία σου. Πιο συγκεκριμένα, ελεύθερο είναι το λογισμικό που σου δίνει τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες:

(0) Την ελευθερία να τρέχεις το πρόγραμμα λογισμικού όπως επιθυμείς.

(1) Την ελευθερία να μελετάς και να τροποποιείς τον πηγαίο του κώδικα.

(2) Την ελευθερία να διαμοιράζεις ακριβείς αντιγραφές αυτού.

(3) Την ελευθερία να διαμοιράζεις αντιγραφές του προγράμματος, όπως το έχεις τροποποιήσει.

Για περισσότερες λεπτομέρειες δες τον ορισμό του ελεύθερου λογισμικού στο http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.el.html.

Στη δεκαετία του ’90, καθώς το ελεύθερο λειτουργικό σύστημα GNU/Linux κέρδιζε σε δημοφιλία, δημιουργήθηκε μία διένεξη στην κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού ανάμεσα σε δύο ομάδες με διαφορετικές πολιτικές απόψεις. Υπήρχαν κάποιοι από εμάς που θεωρούσαν σπουδαίες τις αξίες της ελευθερίας και της κοινότητας και κάποιοι που έδιναν βάρος μόνο στη χρηστικότητα του λογισμικού.

Το 1998, η δεύτερη ομάδα επέλεξε το σλόγκαν “λογισμικό ανοιχτού κώδικα”, έτσι ώστε να αποφύγει κάθε αναφορά στην ελευθερία των χρηστών κατά την περιγραφή του ελεύθερου λογισμικού. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούσαν αυτόν τον όρο επιθυμούσαν να αποφύγουν κάθε σύνδεση με την ιδέα της ελευθερίας.

Από το 1998, ο όρος “ελεύθερο λογισμικό” συμβολίζει την καμπάνια μας για ελευθερία και αναφέρεται σε προγράμματα λογισμικού που πληρούν τα παραπάνω κριτήρια αυτής της ελευθερίας. Ενώ ο όρος “λογισμικό ανοιχτού κώδικα” περιγράφει περίπου τα ίδια είδη προγραμμάτων λογισμικού αλλά τονίζοντας μόνο τις χρηστικές τους δυνατότητες.

Δες στο http://www.gnu.org/philosophy/open-source-misses-the-point.el.html για περισσότερες εξηγήσεις σχετικά με τη διαφοροποίηση ανάμεσα στο ελεύθερο λογισμικό και στο λογισμικό ανοιχτού κώδικα.

DLN: Οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης μετατρέπονται όλο και περισσότερο σε διαχειριστές της διαδικτυακής δραστηριότητας των ανθρώπων. Το ότι κάποιες από αυτές τις ιστοσελίδες χρησιμοποιούν ελεύθερο λογισμικό για να καταγράφουν, να επεξεργάζονται και να μορφοποιούν τη δραστηριότητα των χρηστών, δεν αποτελεί για εμάς ανακούφιση αλλά, αντιθέτως, μας βάζει σε σκέψεις.

RMS: Οι ιδιοκτήτες αυτών των υπηρεσιών έχουν δικαίωμα να έχουν τον έλεγχο των δικών τους υπολογιστών και κάτι τέτοιο είναι μόνο δυνατό αν το λογισμικό, που χρησιμοποιούν, είναι ελεύθερο. Αν οι ιδιοκτήτες αυτοί παραχωρήσουν τον έλεγχο των διαμετακομιστών τους σε κάποια άλλη εταιρεία, με το να χρησιμοποιούν ιδιωτικά λογισμικά, αυτό έχει επιπτώσεις σε εσένα ως χρήστη.

Εντούτοις, με την ίδια λογική, το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες τέτοιου είδους υπηρεσιών έχουν έλεγχο των υπηρεσιών, που παρέχουν, λόγω χρήσης ελεύθερων λογισμικών, δεν διασφαλίζει από μόνο του ότι αυτοί θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους με τρόπο που θα σέβεται την ελευθερία σου.

DLN: Πιστεύεις ότι η προώθηση της άδειας χρήσης GNU Affero GPL (σημ.: μία από τις άδειες χρήσης του FSF) αρκεί για να περιορίσει τη ζημιά;

RMS: Σε καμία περίπτωση. Είναι αδύνατο να λύσεις έτσι, δηλαδή με μία άδεια χρήσης, το πρόβλημα του πώς οι ιδιοκτήτες των ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Λόγου χάρη, μία τέτοια άδεια χρήσης, όπως η GPL, δεν μπορεί να τους σταματήσει από το να καταχρώνται τα προσωπικά δεδομένα, που τους παραχώρησες.

Η άδεια χρήσης GNU Affero GPL ή σκέτο AGPL στοχεύει να λύσει ένα διαφορετικό πρόβλημα που μπορεί να εμποδίζει την πρόοδο ελεύθερων λογισμικών για διαδικτυακούς διαμετακομιστές. Κάνει χρήσιμη δουλειά αλλά αυτή η δουλειά δεν έχει κάποια σχέση με τον περιορισμό των καταχρήσεων, στις οποίες το Facebook τώρα προβαίνει.

DLN: Αν όχι, τότε λοιπόν ποιοι θεωρείς πως είναι οι όροι για τη δημιουργία μίας “ελεύθερης όπως η ελευθερία” υποδομής κοινωνικής δικτύωσης;

RMS: Το κύριο ζήτημα ηθικής για μία ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης είναι το ότι θα πρέπει να σέβεται την ιδιωτικότητά σου, όπως εσύ θέλεις. Αυτό όμως το ζήτημα είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τα θέματα που αγγίζει το ελεύθερο λογισμικό.

Παρ’ όλα αυτά, τέτοιες ιστοσελίδες θα πρέπει να είναι λειτουργικές και για χρήστες που χρησιμοποιούν αποκλειστικά ελεύθερα λογισμικά. Για παράδειγμα, δεν πρέπει να “τρέχουν” βίντεο σε πρότυπα Flash η MPEG4, γιατί τέτοια πρότυπα προβάλλουν εμπόδια για τα ελεύθερα λογισμικά.

Περαιτέρω, τέτοιες ιστοσελίδες θα πρέπει να διευκολύνουν τους χρήστες να παίρνουν πίσω ή να σβήνουν όλα τα προσωπικά δεδομένα, που έχουν παραχωρήσει.

DLN: Για πολλούς το επιχειρείν για το ιδιωτικό κέρδος είναι κάτι τελείως διαφορετικό από το να κάνεις καλό στην κοινωνία. Είναι δυνατός ένας συμβιβασμός μεταξύ των δύο μέσα από τις πρακτικές του κινήματος του ελεύθερου λογισμικού; Πού πιστεύεις ότι θα πρέπει να τραβήξουμε τη διαχωριστική γραμμή;

RMS: Γενικώς, το ιδιωτικό κέρδος δεν είναι κάτι ούτε άξιο επαίνου ούτε κατ’ ανάγκη βλαπτικό. Είναι απλώς ένας τρόπος να κάνεις πράγματα που σου προσφέρουν ευχαρίστηση. Ανάλογα με το ποια πράγματα σου δίνουν ευχαρίστηση, η δραστηριότητά σου μπορεί να είναι είτε άξια επαίνου είτε βλαπτική είτε ηθικά ουδέτερη (π.χ. Αν ξοδέψω μια ώρα σε διάβασμα, αυτό με ευχαριστεί και δεν είναι ούτε άξιο επαίνου ούτε βλαπτικό. Αν ξοδέψω μια ώρα για την καμπάνια υπέρ του ελεύθερου λογισμικού, αυτό και με ευχαριστεί και είναι, κατά τη δική μου γνώμη, άξιο επαίνου).

Η ανάπτυξη ιδιωτικών λογισμικών είναι μία δραστηριότητα κοινωνικά βλαπτική, γιατί εντάσσεται σε ένα σχέδιο κυριαρχίας πάνω στους άλλους. Συμπεριλαμβάνει αναγκαία μία κακομεταχείριση των χρηστών ανεξαρτήτως του κινήτρου που κρύβεται πίσω από αυτή. Όποιο λοιπόν και αν είναι το εσωτερικό κίνητρο –ιδιωτικό κέρδος, κακία ή η απλή επιθυμία για τον έλεγχο των άλλων ή οτιδήποτε άλλο– μία τέτοια δραστηριότητα είναι ανήθικη.

Η ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού είναι ένα παράδειγμα επιχείρησης που δεν βασίζεται στην κυριαρχία πάνω σε άλλους. Οι χρήστες, που επιθυμούν προγράμματα λογισμικού, θα ανακαλύπτουν σε γενικές γραμμές ότι θα πρέπει να πληρώνουν προγραμματιστές να τα γράφουν, επειδή αλλιώς κανείς δεν θα μπει στον κόπο να τα γράψει. Αν οι προγραμματιστές παραδίδουν τα προγράμματα λογισμικού στους χρήστες ως ελεύθερο λογισμικό, θα μπορούν να πληρώνονται χωρίς να κακομεταχειρίζονται τους πελάτες τους.

DLN: Πιστεύεις ότι κάποιες μορφές του copyright θα πρέπει να καταργηθούν; Αν ναι, σε ποιους τομείς και τι είδους σύστημα θα πρότεινες προς αντικατάσταση; Θεωρείς επίσης ότι μία διάκριση στα πλαίσια του copyright ανάμεσα σε εμπορική και μη χρήση είναι επιθυμητή;

RMS: Κάποια έργα εξυπηρετούν καθαρά πρακτικές εργασίες (λ.χ. λογισμικά, συνταγές, επιμορφωτικά έργα, έργα αναφοράς, γραμματοσειρές κ.λπ.). Πιστεύω ότι τέτοιου τύπου έργα πρέπει να είναι ελεύθερα. Εντούτοις, αν απλώς καταργήσουμε το copyright, δεν θα πετύχουμε τον στόχο μας, καθώς οι ιδιωτικές συμβάσεις μεταξύ εταιρειών και χρηστών είναι ένας άλλος τρόπος για την περιχαράκωση των πνευματικών έργων με ιδιωτικά δικαιώματα. Αναλόγως, και στην περίπτωση των προγραμμάτων λογισμικού υπάρχουν άλλες μέθοδοι πέρα από το copyright, όπως η παρακράτηση του πηγαίου κώδικα και η εισαγωγή κανόνων ελέγχου μέσα στα ίδια τα προγράμματα λογισμικού, ώστε να “κλειδώνουν”, αν ο χρήστης επιχειρεί την εγκατάσταση τροποποιήσεων. Ένας άλλος τρόπος ιδιωτικοποίησης των λογισμικών είναι οι πατέντες. Με αυτές μάλιστα η επίθεση μπορεί να διεξαχθεί από κάποιον που δεν είναι ούτε χρήστης ούτε συγγραφέας του αντίστοιχου προγράμματος.

Για άλλα είδη πνευματικών έργων, όπως για έργα γνώμης ή έργα τέχνης, η πρότασή μου είναι να αλλάξουμε τους νόμους περί copyright, δίνοντας το δικαίωμα σε όλους να μοιράζονται τέτοια έργα, εφόσον έχουν δημοσιευθεί, υπό τον όρο ότι το κάνουν αυτό με μη εμπορικό τρόπο. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι πρέπει να καταργήσουμε εντελώς τους νόμους περί copyright.

DLN: Μία από τις χειρότερες απειλές που αντιμετωπίζει το κίνημα προέρχεται από τις πατέντες λογισμικού. Πριν κάποια χρόνια η κινητοποίηση των κινημάτων κατάφερε να εκτροχιάσει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εισάγει τις πατέντες λογισμικού στο Ευρωπαϊκό δίκαιο. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνίας διαρκώς απονέμει τέτοιες πατέντες, καταστρατηγώντας ρητές εξαιρέσεις του λογισμικού από το περιεχόμενο των πατεντών. Τι πιστεύεις πάνω σε αυτά;

RMS: Οι πατέντες λογισμικού είναι επικίνδυνες για όλους τους προγραμματιστές. Η διαδικασία του να συγγράψει κανείς ένα πρόγραμμα λογισμικού συνεπάγεται αναγκαία το συνδυασμό χιλιάδων ιδεών. Αν βρίσκεσαι σε μία χώρα, που επιτρέπει τις πατέντες λογισμικού, κάθε μία από αυτές τις ιδέες δημιουργεί την πιθανότητα να εναχθείς. Αν η ιδέα σου είναι ήδη πατενταρισμένη, ο κάτοχος της πατέντας μπορεί να σε ενάγει που την εφαρμόζεις. Μπορείς να εναχθείς από εταιρείες, με τις οποίες δεν είχες ποτέ σχέση, ίσως και δεν είχες ποτέ ακούσει. Υπό αυτές τις περιστάσεις, η συγγραφή ενός μεγάλου προγράμματος καταντά όπως το να περάσεις μέσα από ένα ναρκοπέδιο.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερη όταν αντικείμενα πατεντών γίνονται τα πρότυπα επικοινωνίας. Λόγου χάρη, το πρότυπο MP3 έχει πατενταριστεί σε πολλές χώρες. Τα πρότυπα βίντεο MPEG2 και MPEG4 είναι επίσης πατενταρισμένα. Αυτοί που διαμοιράζουν ελεύθερα προγράμματα, τα οποία κάνουν χρήση τέτοιων προτύπων, έχουν απειληθεί με αγωγές. Έτσι, κάθε φορά που βάζεις ένα βίντεο στο YouTube, το οποίο κάνει χρήση του προτύπου MPEG4, κάνεις ζημιά στην κοινότητα ελεύθερου λογισμικού (ελπίζουμε το YouTube να αλλάξει πρότυπο).

DLN: Ο κώδικας, δηλαδή τα πρότυπα και το λογισμικό, αποτελούν το νόμο στα ψηφιακά περιβάλλοντα. Το ελεύθερο λογισμικό και τα ανοιχτά πρότυπα είναι οι καλύτεροι τρόποι που έχουμε αναπτύξει μέχρι σήμερα για τον εκδημοκρατισμό του κυβερνοχώρου. Πιστεύεις ότι υπάρχει μία σύνδεση μεταξύ του ελεύθερου λογισμικού και της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή; Ποιες είναι κατά τη γνώμη σου οι επιπτώσεις από την ευρεία χρήση ιδιωτικών λογισμικών και “κλειστών” προτύπων σε αυτό το ζήτημα;

RMS: Με το λογισμικό υπάρχουν δύο πιθανότητες: είτε οι χρήστες θα ελέγχουν το πρόγραμμα λογισμικού είτε το πρόγραμμα θα ελέγχει τους χρήστες. Οι χρήστες ελέγχουν το πρόγραμμα, όταν το λογισμικό είναι ελεύθερο. Ένα ιδιωτικό πρόγραμμα ελέγχει τους χρήστες, ενώ το πρόγραμμα αυτό το ελέγχει ο ιδιοκτήτης του. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι τα ιδιωτικά λογισμικά δίνουν στους ιδιοκτήτες του απαράδεκτη κυριαρχία πάνω στους χρήστες.

Ένα πρόγραμμα ελεύθερου λογισμικού αναπτύσσεται δημοκρατικά, υπό τον έλεγχο των χρηστών, επειδή κάθε χρήστης είναι ελεύθερος να συμμετέχει στην κοινωνική απόφαση για το μέλλον αυτού. Αντιθέτως, ένα ιδιωτικό πρόγραμμα λογισμικού αναπτύσσεται υπό τον απόλυτο και αποκλειστικό έλεγχο αυτού που εκάστοτε το αναπτύσσει. Έτσι, η δημοκρατία στην ψηφιακή εποχή απαιτεί απαραίτητα ελεύθερο λογισμικό.

Το ελεύθερο λογισμικό μας προσφέρει έναν επιπλέον τρόπο να αντιστεκόμαστε σε κάποια είδη επιτήρησης και περιορισμού των δραστηριοτήτων μας, που μπορεί να διεξάγονται μέσα από τα λογισμικά τα εγκατεστημένα στους υπολογιστές μας. Πολλά ιδιωτικά λογισμικά έχουν ιδιαίτερα ανήθικα στοιχεία, ώστε να κάνουν κάτι τέτοιο. Τέτοια λογισμικά περιλαμβάνουν τα Windows, το Adobe Flash player, το Macintosh, το iGroan (“iPhone”), το iBad (“iPad”) και το Amazon Swindle (“kindle”). Τα περισσότερα κινητά τηλέφωνα έχουν πίσω πόρτες, που επιτρέπουν μία εταιρεία να εγκαθιστά τροποποιημένο λογισμικό, και τέτοια λογισμικά μπορεί να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς επιτήρησης.

Από την άλλη, το ελεύθερο λογισμικό δεν μπορεί να αποτρέψει γενικώς την επιτήρηση και τους τεχνολογικούς περιορισμούς. Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιείς κινητό τηλέφωνο, το σύστημα επικοινωνίας μπορεί να εντοπίζει το στίγμα σου μέσα από την τριγωνοποίηση της θέσης σου, κάθε φορά που το κινητό σου εκπέμπει σήμα. Η ενεργοποίηση του κινητού δεν είναι αναγκαία, για να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ο μόνος επαρκής τρόπος να αποφεύγεις τον εντοπισμό της θέσης σου είναι να βγάζεις τις μπαταρίες.

Θεωρώ τέτοιες συσκευές εντοπισμού θέσης μία προσβολή κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και γι’ αυτό αρνούμαι να έχω μία τέτοια.

DLN: Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο τρόπος παραγωγής, που αναπτύχθηκε κατά την παραγωγή κώδικα από το ελεύθερο λογισμικό, θα μπορούσε ίσως να εφαρμοσθεί και σε άλλους τομείς της οικονομίας, ακόμη και για την παραγωγή υλικών αγαθών. Αυτό δίνει ελπίδα για ένα μέλλον πέρα από τον καπιταλισμό, την εκμετάλλευση και τον ιεραρχικό καταμερισμό εργασίας. Πιστεύεις ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό δεν είναι ένας “τρόπος παραγωγής”. Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος παραγωγής σε σχέση με το ελεύθερο λογισμικό. Ελεύθερο λογισμικό σημαίνει λογισμικό που διαμοιράζεται χωρίς να υποδουλώνει τον χρήστη. Το πώς αυτό το λογισμικό φτιάχνεται είναι κάτι που δεν έχει σημασία στον χαρακτηρισμό του ελεύθερου λογισμικού.

Οι υπέρμαχοι του λογισμικού ανοιχτού κώδικα, καθώς δεν επιθυμούν να συζητήσουν το ζήτημα στο πλαίσιο του σεβασμού των ελευθεριών των χρηστών (δεν θέλουν να πουν ότι οι χρήστες αξίζουν την ελευθερία), έχουν αναπτύξει μία διαφορετική γραμμή επιχειρηματολογίας, που επικεντρώνει στη συνεργατική ανάπτυξη των προγραμμάτων λογισμικού. Ισχυρίζονται ότι αυτή η μέθοδος ανάπτυξης –που είναι δυνατή μόνο αν το λογισμικό τουλάχιστον προσεγγίζει τα χαρακτηριστικά του ελεύθερου– παράγει λογισμικό ανώτερης ποιότητας. Αν έχουν δίκιο, αυτό πιστεύω ότι είναι μία σημαντική πτυχή, ωστόσο θεωρώ ότι δεν είναι κάτι τόσο σημαντικό όσο η ελευθερία αυτή καθεαυτή. Έτσι, το ελεύθερο λογισμικό δεν προϋποθέτει τη χρήση ενός τέτοιου τρόπου ανάπτυξης αλλά, εφόσον κανείς τον βρίσκει χρήσιμο, φυσικά ας κάνει χρήση του.

Η συνεργατική δημιουργία έχει εφαρμοστεί και σε άλλα εγχειρήματα εκτός του τομέα των προγραμμάτων λογισμικού. Για παράδειγμα, έργα λόγου όπως η Wikipedia, αναπτύσσονται συνεργατικά. Εντούτοις, δεν πιστεύω ότι κάτι τέτοιο μπορεί να εφαρμοστεί στην παραγωγή υλικών αγαθών, όπου πολλή επαναλαμβανόμενη και βαρετή δουλειά είναι αναγκαία.

Πολλοί άνθρωποι γράφουν λογισμικό και το καθιστούν χρήσιμο σε άλλους, απλώς για να έχουν τη χαρά του να κάνουν κάτι τέτοιο, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν βρίσκονται υπό πίεση να διαθέτουν το χρόνο τους για κάτι άλλο. Μπορεί να ξοδεύουν ακόμη και 12 ώρες τη μέρα κάνοντας κάτι τέτοιο, εθελοντικά, επειδή το βρίσκουν συναρπαστικό. Ωστόσο, αμφιβάλλω αν πολλοί άνθρωποι θα δουλεύουν έτσι σε εργασίες που δεν προσφέρουν ευχαρίστηση, όπως σε μία γραμμή παραγωγής ή σερβίροντας φαγητό. Πιστεύω ότι θα πρέπει να πληρώνουμε τους ανθρώπους, ώστε να κάνουν παραπάνω από λίγα λεπτά μίας τέτοιας δουλειάς τη μέρα.

Ακόμη και κάποιο είδος λογισμικού μπορεί να μην προσφέρει ενδιαφέρον για τους εθελοντές – όπως κάποιο λογισμικό υπό παραγγελία για μία περιττή χρήση.

DLN: Κατά τη γνώμη μας αυτό που κάνει το ελεύθερο λογισμικό ιδιαίτερα σημαντικό είναι η στενή του σχέση με την αξία της κοινοτικής παραγωγής, κινητοποιούμενης από το αίσθημα των ανθρώπων για αλληλεγγύη μεταξύ τους. Αυτές είναι δύο θεμελιώδεις ηθικές αξίες των αναρχικών και ελευθεριακών σοσιαλιστικών κινημάτων σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους. Πιστεύεις ότι πολιτικοποιώντας τη συζήτηση σχετικά με το ελεύθερο λογισμικό δια μίας τέτοιας οδού θα βοηθούσε ή όχι το κίνημα;

RMS: Υπάρχουν στοιχεία αναρχισμού στο κίνημα του ελεύθερου λογισμικού, συνδυασμένα με στοιχεία σοσιαλισμού και καπιταλισμού. Η αναρχική πλευρά αφορά στο ότι ως χρήστης είσαι ελεύθερος να κάνεις ό,τι θέλεις.

Ένα ελεύθερο πρόγραμμα, μόλις δημοσιευτεί, είναι διαθέσιμο σε όλη την κοινωνία και είναι κατ’ αποτελεσματικό τρόπο δημόσιο αγαθό. Δεν δημοσιεύεται κάθε ελεύθερο πρόγραμμα αλλά ο οποιοσδήποτε χρήστης μπορεί να το δημοσιεύσει. Έτσι, προωθώντας το ελεύθερο λογισμικό τείνουμε στο να το καθιστούμε δημόσιο αγαθό και αυτό έχει μία σοσιαλιστική πλευρά.

Υπάρχουν όμως και καπιταλιστικές πλευρές. Λόγου χάρη, το ελεύθερο λογισμικό σέβεται την ιδιωτική ιδιοκτησία. Με το ελεύθερο λογισμικό η αντιγραφή, που κάνεις, σου ανήκει – αντίθετα με λογισμικά ευρείας χρήσης, οι προγραμματιστές των οποίων διακηρύττουν ότι κάθε αντιγραφή αυτών τους ανήκει. Είσαι ελεύθερος να δώσεις δωρεάν ή να πουλήσεις μία αντιγραφή, εναλλακτικά και εντός ενός υλικού φορέα. Είσαι επίσης ελεύθερος να παρέχεις υπηρεσίες υποστήριξης και υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις ελεύθερου λογισμικού, που το κάνουν αυτό.

Βάζοντας όλα τα παραπάνω μαζί, θεωρώ ότι οι αναρχικοί και οι ελευθεριακοί σοσιαλιστές έχουν καλούς λόγους να απορρίπτουν ιδιωτικά λογισμικά και να επιμένουν υπέρ του ελεύθερου λογισμικού αλλά θα ήταν λάθος (και βλαπτικό για το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού) να λέμε ότι το ελεύθερο λογισμικό είναι μία αναρχική δραστηριότητα.

DLN: Πιστεύεις ότι είναι επιθυμητό οι προγραμματιστές να μπορούν να βγάζουν τα προς το ζην από το ελεύθερο λογισμικό; Αν ναι, ποιους τρόπους απασχόλησης θα τους σύστηνες; Θεωρείς ότι μία βιομηχανία λογισμικού σε άνοδο, η οποία θα παράγει αποκλειστικά ελεύθερο λογισμικό, είναι δυνατή χωρίς ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές;

RMS: Οι εθελοντές μπορούν να αναπτύσσουν έναν πλούτο προγραμμάτων ελεύθερου λογισμικού για κάθε δυνατό σκοπό αλλά είναι πολύ χρήσιμο να μπορούμε επιπρόσθετα να πληρώνουμε και προγραμματιστές να δουλεύουν πάνω σε αυτά. Έτσι, είμαι χαρούμενος που υπάρχουν εταιρείες που κάνουν κάτι τέτοιο.

Σχεδόν όλη η βιομηχανία λογισμικού καταπιάνεται με την ανάπτυξη λογισμικού ειδικών χρήσεων κατά παραγγελία, κάθε φορά για έναν συγκεκριμένο πελάτη. Όπως εξήγησα παραπάνω, ακόμη και σε έναν κόσμο όπου το λογισμικό θα είναι πλήρως ελεύθερο, ο πελάτης θα πρέπει να πληρώνει για να γίνει μία τέτοια δουλειά.

DLN: Η διαρκής και γεωμετρική αύξηση στις απαιτήσεις υλισμικού (hardware) που παρατηρείται σε σχέση με ιδιωτικά λογισμικά αναγκάζει τους χρήστες Η/Υ σε όλο τον κόσμο να κάνουν διαρκείς αναβαθμίσεις στον εξοπλισμό τους. Αυτή είναι κατά τη γνώμη μας μία πρακτική που ωφελεί τις εταιρείες υλισμικού και λογισμικού αλλά αποδεικνύεται εξαιρετικά βλαπτική για το περιβάλλον. Θα μπορούσε το ελεύθερο λογισμικό με το διαφορετικό σύστημα αξιών και τρόπους παραγωγής του να είναι μία λύση στο ζήτημα αυτό;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό μπορεί να μειώνει το πρόβλημα αυτό, καθώς κανείς δεν έχει κάποιο συγκεκριμένο κίνητρο να φτιάχνει ελεύθερο λογισμικό που θα έχει μεγαλύτερες υπολογιστικές απαιτήσεις. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι τα συστήματα λογισμικού δεν θα γίνονται μεγαλύτερα –δεν είμαστε τέλειοι– αλλά τουλάχιστον το κίνητρό μας είναι να αποφεύγουμε κάτι τέτοιο.

Το λειτουργικό σύστημα GNU/Linux στη δεκαετία του ’90 ήταν αντικείμενο θαυμασμού, επειδή μπορούσε να “τρέχει” επαρκώς σε μηχανήματα που ήταν πολύ μικρά για τις απαιτήσεις των Windows. Το GNU/Linux έγινε πολύ μεγαλύτερο το 2000 με την προσθήκη γραφικών φιλικών προς το χρήστη, όπως τα GNOME και KDE. Νομίζω ότι το μέγεθός του δεν μεγαλώνει πολύ σήμερα αλλά δεν κρατώ λογαριασμό για κάτι τέτοιο.

DLN: Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα είναι στη μέση μίας σοβαρής οικονομικής κρίσης. Πιστεύεις ότι η παραγωγή, χρήση και διάχυση του ελεύθερου λογισμικού θα μπορούσε να είναι μία ανάμεσα στις πολλές λύσεις σε μικρά πράγματα της κοινής μας ζωής, που συνδυασμένες όλες μαζί θα μπορούσαν να μας ανοίξουν έναν εναλλακτικό δρόμο για την έξοδο από την κρίση;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό είναι ζήτημα ελευθερίας όχι τιμής. Δεν είναι απαραίτητα δωρεάν. Οι εταιρείες μπορεί να πωλούν αντιγραφές του και υπηρεσίες υποστήριξης. Αλλά το ελεύθερο λογισμικό αποσοβεί το να πληρώνεις ενοίκιο για τη χρήση του. Έτσι, η χρήση του μπορεί να σημαίνει εξοικονόμηση χρημάτων για τους κατοίκους κάποιου τόπου. Η εξαφάνιση του ενοικίου δεν εξαφανίζει όλα τα έξοδα της χρήσης του λογισμικού. Αλλά τα υπολειπόμενα έξοδα (εγκατάστασης, υποστήριξης, εκπαίδευσης) μπορούν να πληρωθούν σε εγχώριους παρόχους και δεν δημιουργούν εξαγωγές χρήματος στο εξωτερικό.

Ωστόσο, τι ποσοστό του ελλείμματος της Ελλάδας μπορεί να μειωθεί με κάτι τέτοιο; Δεν γνωρίζω αλλά υποθέτω ότι πρόκειται για ένα πολύ μικρό ποσοστό.

Πιστεύω ότι αυτό που η Ελλάδα έχει περισσότερο τώρα ανάγκη είναι να εντοπίσει τους πλούσιους που αποφεύγουν την πληρωμή φόρων. Προτείνω να απαιτήσετε από την κυβέρνηση το εξής: για κάθε ευρώ που χάνεται από τις αυξήσεις σε φόρους, το κράτος θα πρέπει να ενισχύει με ένα ευρώ τις κοινωνικές παροχές. Αν τα έσοδα από τους φόρους αυξηθούν κατά ένα εκατομμύριο ευρώ, τότε ένα εκατομμύριο ευρώ πρέπει να δοθεί για κοινωνικές δαπάνες. Με μία τέτοια συμφωνία, οι πολίτες της Ελλάδας θα ξέρουν ότι η ενίσχυση της φοροδότησης θα ωφελήσει τελικά την κοινωνία και θα βοηθήσει στην ήττα του ΔΝΤ.

Μια παλιότερη (2007) διάλεξη του R.S

Copyright vs. Community [Greek Subtitles] from Zeitgeist Greece on Vimeo.

(το είδαμε από το tvxs.gr)

Διαβάστε επίσης τη συνέντευξη του R.S στο tvxs.gr

Πριν λίγο καιρό ο Michel Bauwens επισκέφθηκε την χώρα μας. Ιδρυτής του P2P foundation και βασικός εκφραστής της θεωρίας των ομότιμων δικτύων και της συμμετοχικής οικονομίας έδωσε μία ομιλία πάνω στα ομότιμα δίκτυα και τη παραγωγή κοινών αγαθών.
Για όσους δεν παρευρέθηκαν ακολουθεί η συνέντευξη που έδωσε στην Καθημερινή καθώς και μία πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση των απόψεων του από τον InLoveWithLife

Του Ματθαιου Τσιμιτακη

Το Διαδίκτυο έχει χαρακτηριστεί επανάσταση ενδεχομένως εξίσου σημαντική με την εφεύρεση του τροχού. Ο λόγος είναι βεβαίως ότι κάνει διαθέσιμη σε όλους όσοι έχουν πρόσβαση σε αυτό όση γνώση, όσες πληροφορίες διαθέτει η ανθρωπότητα σε όλον τον κόσμο, εκμηδενίζει αποστάσεις και καταλύει σύνορα, φέρνοντας κοντά ανθρώπους από διαφορετικές κουλτούρες, τάξεις και εθνικότητες.

Οι χρήστες του σε όλο τον κόσμο τείνουν να μοιράζονται ιδέες, απόψεις αλλά και αρχεία παραβιάζοντας κάποιες φορές κανόνες, όπως ο σεβασμός της πνευματικής ιδιοκτησίας. Δημιουργείται έτσι ένα παράδοξο στην εποχή μας, όπου από τη μια πλευρά η τεχνολογία και οι δυνατότητες που ανοίγει επιτρέπουν νέες μορφές συνεργασίας και νέα επικοινωνιακά ήθη, ενώ από την άλλη καταπατώνται δικαιώματα μέχρι πρότινος κατοχυρωμένα.

«Πρέπει να ξαναοργανώσουμε την οικονομία με γνώμονα το κοινωνικό καλό. Δεν είναι Πυρηνική Φυσική», λέει ο ανθρωπολόγος Michel Bauwens, ερευνητής του Πανεπιστημίου του Αμστερνταμ, ιδρυτής του p2p Foundation, ενός ιδρύματος που έχει στηρίξει θεωρητικά την ομότιμη οικονομία, τα δίκτυα διαμοιρασμού αρχείων, όπως το διάσημο Σουηδικό Pirate Bay, αλλά και τα «πειρατικά» κόμματα που εμφανίζονται το ένα μετά το άλλο σε όλη την Ευρώπη. Ο Bauwens είναι ακόμα συνεργάτης πανεπιστημίων στο Βέλγιο και την Ταϊλάνδη, όπου και ζει, ενώ είναι συγγραφέας και αναλυτής θεμάτων τεχνολογίας και οικονομίας.

Η επίσκεψή του στην Ελλάδα συνέπεσε (από μια σκανδαλώδη τύχη) με τη σύλληψη των δώδεκα διαχειριστών του δικτύου ανταλλαγής και διαμοιρασμού αρχείων gamato. info, την εξάρθρωση από την Ιnterpol άλλων πέντε παρόμοιων δικτύων σε όλη την Ευρώπη αλλά και τη στιγμή που οι απεργιακές κινητοποιήσεις κλιμακώνονταν στη χώρα κατά του προγράμματος σταθερότητας για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Η «Κ» συνάντησε τον Michel Bauwens και συζήτησε μαζί του.

– Εχουμε στην Ελλάδα αυτές τις ημέρες μια υπόθεση που μοιάζει λίγο με την υπόθεση του Σουηδικού Pirate Bay και των δικτύων διαμοιρασμού αρχείων (p2p) που διώκονται συστηματικά από τη μουσική βιομηχανία. Υπάρχει πράγματι πρόβλημα με τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών πολιτιστικών έργων, όπως είναι οι ταινίες και η μουσική. Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί αυτό το θέμα;

– Υπάρχει μια παραδοξότητα στο υπάρχουν σύστημα. Αν αγοράσω ένα αυτοκίνητο, μπορώ να το κάνω ό, τι θέλω, να το δανείσω κ. ο. κ. Για να αποκτήσω μουσική όμως πρέπει να αποδεχτώ μια φεουδαρχική άδεια, η οποία δεν μου επιτρέπει να την μοιραστώ. Το θεωρώ απαράδεκτο. Νομίζω ότι το δικαίωμα του να μοιράζεσαι είναι υπέρτερο του δικαιώματος προστασίας της ιδιοκτησίας. Επίσης, θεωρώ ότι το υπάρχον σύστημα δεν αμείβει καλά τους δημιουργούς και δεν προστατεύει τους ίδιους, αλλά τους μεσάζοντες· αντίθετα, εκμεταλλεύεται τους δημιουργούς. Αντί να αρνηθούμε την εξέλιξη της τεχνολογίας ή να καταπατήσουμε δικαιώματα, θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μηχανισμούς που μετρούν τη διακίνηση των αρχείων και οι καλλιτέχνες να παίρνουν από τα τηλεπικοινωνιακά τέλη αυτό που τους αναλογεί. Προϋπόθεση για αυτό είναι να νομιμοποιηθεί η ανταλλαγή αρχείων. Θα μπορούσαμε ακόμα να δούμε διάφορα είδη αδειών που να επιτρέπουν διαφορετικές χρήσεις, όπως προσπαθούν να κάνουν οι άδειες creative commons.

– Ζητάτε λοιπόν να επιβληθεί μια ρύθμιση μέσω του κράτους;

– Να μεταρρυθμίσουμε τους οργανισμούς δικαιωμάτων με πιο ανοιχτό και κοινωνικό τρόπο, υπέρ των συμφερόντων των δημιουργών και των χρηστών του Διαδικτύου. Τα ίδια προβλήματα παρουσιάζονται και σε άλλες βιομηχανίες, όπως τα φάρμακα και η επιστημονική έρευνα. Είναι υπέρτερο το δικαίωμα πρόσβασης σε ένα φάρμακο που θα σου σώσει τη ζωή, από το δικαίωμα προστασίας μιας πατέντας. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων γενικά με γνώμονα το κοινωνικό συμφέρον.

Δυναμική μικρών ομάδων

– Θεωρείστε ο βασικός εκφραστής της θεωρίας της ομότιμης παραγωγής, η οποία συνοδεύει αυτά τα δίκτυα ανταλλαγής αρχείων. Θα ήθελα να μου εξηγήσετε την οικονομία p2p την οποία υπερασπίζεσθε.

– Σε όλη την ανθρώπινη ιστορία το μεγαλύτερο ισοδυναμεί με το ισχυρότερο. Αν είσαι μια μικρή φυλή και τα βάλεις με μια συμμαχία φυλών, το πιθανότερο είναι ότι θα χάσεις. Το ίδιο αν είσαι ένα μικρό έθνος και τα βάλεις με ένα μεγαλύτερο, ή μια μικρή επιχείρηση και πρέπει να αντιπαρατεθείς με μια μεγάλη. Οταν η ανθρωπότητα θέλει να υλοποιήσει μεγάλα και πολύπλοκα σχέδια, η φυσική μας ικανότητα για εμπιστοσύνη/αξιοπιστία καταρρέει. Ετσι απλοποιούμε διαδικασίες, ροές επικοινωνίας και ιεραρχούμε. Σήμερα, εξαιτίας του Ιnternet κυρίως, διαθέτουμε ένα εργαλείο που καθιστά δυνατό -για πρώτη φορά- τον παγκόσμιο συντονισμό μιας δυναμικής μικρών ομάδων. Πάρτε για παράδειγμα τη Wikipedia: Πρόκειται ως επί το πλείστον για ιδιώτες σε όλο τον πλανήτη, που ξέρουν όμως πού να πάνε και τι να κάνουν και κανείς δεν τους καθοδηγεί κεντρικά.

– Ομως, η Wikipedia συνιστά μη κερδοσκοπικό έργο.

– Το ίδιο γίνεται με το ελεύθερο λογισμικό. Αναδύεται ένα μοντέλο όπου άνθρωποι συνεργάζονται σε παγκόσμια κλίμακα, μοιράζονται γνώσεις, κώδικα και όλο και περισσότερο τις σχεδιαστικές τους ικανότητες σε κοινές δεξαμενές (commons). Δημιουργούν συνασπισμούς καινοτομιών μεταξύ κοινοτήτων, ιδιωτών και επιχειρήσεων που παράγουν αξία για τη συγκεκριμένη αγορά γύρω από αυτά τα «κοινά». Προκύπτει μια ανταγωνιστική δυναμική απέναντι στο παράδειγμα της καπιταλιστικής οργάνωσης της παραγωγής: Οσο μεγάλη εταιρεία κι αν είσαι, δεν θα μπορέσεις ποτέ να νικήσεις ένα δίκτυο. Ακόμα κι αν έχεις δέκα καλούς ερευνητές, θα υπάρχουν πάντα περισσότεροι καλοί ερευνητές εκεί έξω που αν συνεργαστούν θα έχουν πλεονέκτημα.

– Αυτό βεβαίως συνεπάγεται και διαφορετικές μορφές κυριαρχίας πάνω στην εργασία και το αποτέλεσμά της.

– Μιλάμε για «ομότιμη παραγωγή», «ομότιμη εξουσία» και «ομότιμη ιδιοκτησία». Ανάμεσα στο κράτος και την ιδιωτική πρωτοβουλία προστίθεται η κοινωνία των πολιτών που μετατρέπεται σε παραγωγικό παράγοντα. Και το ενδιαφέρον είναι πως αυτό έχει γίνει στάνταρ τρόπος παραγωγής λογισμικού, και τώρα μεταφέρεται και στην παραγωγή υλικών αγαθών. Εχω στον υπολογιστή μου ένα αρχείο με 250 πρότζεκτ κατασκευής «ανοιχτού» υλικού (hardware) που περιλαμβάνουν ακόμα και αυτοκίνητα. Μάλιστα το πρώτο κυκλοφορεί ήδη στην αγορά των ΗΠΑ.

– Τα πειρατικά κόμματα είναι έκφραση αυτής της θεωρίας;

– Είναι, στον βαθμό που εκφράζουν το αίτημα για την αναγνώριση ορίων, όπως είναι η φύση και η καταστροφή της και το αίτημα για ελεύθερη κουλτούρα. Υπάρχει ακόμα το ζήτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης, που παραδοσιακά το εξέφραζε η Αριστερά.

Λάθος η λογική της αέναης ανάπτυξης

– Θα ήθελα το σχόλιό σας για την οικονομική κρίση. Στην Ισλανδία οι κάτοικοι αποφάσισαν να μην αποπληρώσουν το χρέος της χώρας. Στην Ελλάδα δεν εξετάζεται τέτοιο ενδεχόμενο. Τι πιστεύετε;

– Η Αργεντινή επίσης αρνήθηκε να αποπληρώσει το χρέος, δημιούργησε έτσι πόρους που επένδυσε σε παραγωγικές δραστηριότητες και ξεπέρασε το πρόβλημα. Οι καπιταλιστικές κρίσεις είναι αποτέλεσμα της λογικής της αέναης ανάπτυξης, κάτι στο οποίο αντιτίθεται η λογική της ομότιμης οικονομίας (p2p) ακριβώς αναγνωρίζοντας «κοινούς πόρους».

——————————————————————————————————

Ο Michel Bauwens στην Ελλάδα By inlovewithlife

“Καθένας συνεισφέροντας ανάλογα με τις ικανότητες και τις επιθυμίες του, καθένας λαμβάνοντας ανάλογα με τις ανάγκες του”. Αυτός είναι ο πυρήνας της αναδυόμενης “οικονομίας των ίσων” ή αλλιώς οικονομίας p2p. Ο “θεωρητικός” της, Michel Bauwens, επισκέφθηκε τις προηγούμενες ημέρες την Ελλάδα και έδωσε μία δημόσια διάλεξη εκθέτοντας τις ιδέες του. Αυτά που είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε μαζί του είναι αρκετά ενδιαφέροντα τόσο για τα κινήματα μας όσο και για την κοινωνία μας συνολικά, ιδιαίτερα στους σύγχρονους ταραγμένους καιρούς της οικονομικής κρίσης, όπου κάθε άμεσα εφαρμόσιμη διέξοδος πρέπει να συζητείται διεξοδικά και να εφαρμόζεται στην πράξη.

Οι ιδέες του Michel Bauwens συνοψίζουν με εύγλωττο τρόπο τα εκ πρώτης όψεως αποσπασματικά φαινόμενα, που συμβαίνουν στην κοινωνία της πληροφορίας, σε ένα συνολικό όραμα για το μέλλον. Ο ίδιος δε αποδέχεται κατηγορηματικά ότι χρησιμοποιεί τις πιο προοδευτικές και προηγμένες έννοιες και ιδέες της ελευθεριακής και μαρξιστικής σκέψης, χωρίς όμως τις ιστορικές τους αποσκευές, προκειμένου να αποφεύγει τυχόν λόγω αυτού περιορισμούς στην ακτινοβολία τους. Υποστηρίζει πως διερχόμαστε μία περίοδο, όπου ένας νέος τρόπος παραγωγής και διάδοσης αγαθών αναδύεται, κυρίως στους τομείς της άυλης οικονομίας, εκτοπίζοντας το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα, όπου κυριαρχεί, ή αναπτυσσόμενος σε παραλληλία με αυτό, όπου δεν κυριαρχεί. Ο Bauwens ονομάζει τον τρόπο αυτό “οικονομία των ίσων” ή αλλιώς οικονομία p2p. Κύρια παραδείγματά της είναι το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού, το κίνημα των CC, οι διάχυτες πρακτικές του διαμοιρασμού πληροφοριών κτλ. Μπορεί ίσως να υποστηριχθεί ότι το μεγαλύτερο εν εξελίξει εγχείρημα οικονομίας p2p είναι το ίδιο το διαδίκτυο ή τουλάχιστον το μη εμπορευματοποιημένο τμήμα του, το οποίο είναι αναλογικά και το συντριπτικά μεγαλύτερο σε σχέση με το ήδη εμπορευματοποιημένο.

Ο Bauwens παρομοιάζει τη περίοδο αυτή ανάδυσης με τις περιόδους διαδοχής του δουλοκτητικού οικονομικού συστήματος από το φεουδαρχικό και, στη συνέχεια, του φεουδαρχικού από το καπιταλιστικό. Κατά τη γνώμη του η μετεξέλιξη των οικονομιών στις κατευθύνσεις του νέου αυτού τρόπου παραγωγής και διανομής αγαθών είναι σχεδόν αναπόφευκτη και τυχόν επιβραδύνσεις της από τα κράτη και το διεθνές κεφάλαιο δεν πρόκειται να αποτρέψουν, παρά μόνο να καθυστερήσουν, το τελικό αποτέλεσμα. Εντούτοις, αυτό, όπως σπεύδει να διευκρινίσει, δε σημαίνει καθόλου ότι για την κοινωνική αλλαγή δεν παίζει ρόλο ο ανθρώπινος παράγοντας, δηλαδή η αλλαγή στις νοοτροπίες των ανθρώπων και οι κοινωνικοί αγώνες, αλλά ότι με την ανάδυση της οικονομίας των ίσων θα έχουμε τη δυνατότητα να προτάσσουμε μία διαθέσιμη εναλλακτική στον καπιταλισμό, ενισχύοντας το πραγματοποιήσιμο των ιδεών μας για έναν καλύτερο κόσμο.

Υπάρχουν προβλήματα με την εφαρμογή της σκέψης του Bauwens στην καθημερινή πρακτική. Μολονότι η οικονομία p2p είναι πράγματι ένα υπαρκτό φαινόμενο παραγωγής και διάδοσης αγαθών και, όπου αποκτά στέρεες βάσεις, εκτοπίζει τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής (βλ. Mozilla, Apache, Wikipedia), η επέκτασή της στην παραδοσιακή “υλική” οικονομία συναντά σοβαρά εμπόδια. Παρ’ όλο που η “οικονομία των ίσων”, όπου έχει εφαρμοστεί με επιτυχία, αποεμπορευματοποιεί ολόκληρους τομείς της οικονομίας, καθιστώντας τα αγαθά ελεύθερα προσβάσιμα σε όλους, υπάρχουν περιπτώσεις, στις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί για την εκμετάλλευση της εθελοντικής εργασίας των ανθρώπων από τις καπιταλιστικές εταιρείες (βλ. FreeBSD licenses, όπου τα αγαθά διατίθενται απολύτως ελεύθερα, οπότε μπορούν να επιβληθούν σε αυτά δικαιώματα ιδιοκτησίας από τον πρώτο τυχόντα, apple o/s, windows o/s, όπου οι χρήστες μπορούν να συνεισφέρουν βελτιώσεις του λογισμικού αλλά αυτές ανήκουν στην αντίστοιχη πολυεθνική εταιρεία). Περαιτέρω, αν και η οικονομία p2p διαρρηγνύει τις κάθετες ανελαστικές ιεραρχίες στην παραγωγική διαδικασία, δεν διαλύει κάθε μορφή εξουσίας στις παραγωγικές κοινότητες αλλά δημιουργεί κάστες managers και κέντρα αποφάσεων με όχι και τόσο ιδεατές δημοκρατικές διαδικασίες. Ακόμη, μολονότι η νέα αυτή μορφή οικονομίας φαίνεται να κομίζει στοιχεία πέρα από τον καπιταλισμό, εντούτοις οι πολυεθνικές της βιομηχανίας λογισμικού κερδίζουν αμύθητα ποσά μέσω αυτής. Τέλος, σε καμία ιστορική περίοδο η άρχουσα τάξη μίας κοινωνίας δεν απεκδύθηκε αναίμακτα των προνομίων της αλλά πάντοτε χρησιμοποιήθηκε η βία στην υπηρεσία της συντήρησης. Τα οργανωμένα κοινωνικά κινήματα είναι τελικά και θα παραμένουν εσαεί ο παράγοντας της κοινωνικής αλλαγής.

Οι σκέψεις του Michel Bauwens δεν μας παρέχουν απαντήσεις για όλα. Απαντήσεις μπορεί να δώσει μόνο η ίδια η δράση των ανθρώπων και οι κοινωνικοί αγώνες ενάντια στο κράτος και το κεφάλαιο για έναν κόσμο μετά και πέρα από τον καπιταλισμό. Καθιστούν ωστόσο σαφές ότι τα αναδυόμενα φαινόμενα συνεργασίας και αλληλεγγύης των ανθρώπων στην κοινωνία της πληροφορίας είναι αξιοπρόσεκτα, γιατί έχει αποδειχθεί ότι εκτοπίζουν αποτελεσματικά την κραταιά κουλτούρα του ανταγωνισμού και του ιδιωτικού οφέλους στις παραγωγικές σχέσεις και, έτσι, μας φέρνουν ένα βήμα πιο κοντά σε αυτά, για τα οποία αγωνιζόμαστε. Ταυτόχρονα, δείχνουν πόση σημασία αποκτά για τους κοινωνικούς αγώνες το διακύβευμα για την εξέλιξη της κοινωνίας της πληροφορίας σε συνθήκες ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Και το κυριότερο, δίνουν διεξόδους για το πως μπορούμε να χτίζουμε μία τέτοια εξέλιξη στο τώρα αυτόνομα από τους κρατικούς θεσμούς και την καπιταλιστική οικονομία.

Αναδημοσιεύουμε από: news247.gr και ύστερα σχολιάζουμε!
———————————————————————————————————————-

Το ρητό έχει πλάκα αλλά μάλλον δεν το έχει πει με αυτό τον τρόπο ο Μπίλ ο Γάτες!

Όσοι είστε κάτοικοι Αθήνας μη χάσετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε μία άκρως ενδιαφέρουσα ομιλία..

[αναδημοσίευση από το ελληνικό blog της p2p foundation]

Το ερευνητικό πρόγραμμα MIG@NET και το Ίδρυμα p2p σας προσκαλούν στην ομιλία του Michel Bauwens με θέμα:

“P2p Networks and the Production of the Commons”
[Ομότιμα δίκτυα και η παραγωγή κοινών αγαθών]

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Bios, Πειραιώς 84 (χάρτης)

Η ομιλία θα γίνει στα Αγγλικά και θα ακολουθήσει συζήτηση

—————————————————

Καθώς τα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά συστήματα μεταμορφώνονται σε κατανεμημένα δίκτυα, μια νέα ανθρώπινη δυναμική αναδύεται που βασίζεται στις σχέσεις ομότιμων (peer to peer (P2P)). Πρόκειται για ένα νεό τρόπο παραγωγής, μία νεά μορφή διακυβέρνησης και μια νέα μορφή κοινής ιδιοκτησίας, διαφορετική από την ατομική ή την κρατική. Τα ομότιμα δίκτυα παράγουν αξία χρήσης μέσω της ελεύθερης συνεργασίας και διευθύνονται από την ίδια την κοινότητα των συμμετεχόντων – παραγωγών και όχι από κάποια εταιρική ιεραρχία. Την εποχή κατά την οποία ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής βάζει σε κίνδυνο τη βιόσφαιρα, η εμφάνιση μιας τέτοιας εναλλακτικής προοπτικής είναι ιδιαίτερα ελκυστική και ανταποκρίνεται στις πολιτιστικές ανάγκες μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού. Η επέκταση των P2P συνοδεύεται  από μια νέα ηθική εργασίας (ηθική των “χάκερ”), νέες πολιτιστικές πρακτικές και ένα νέο πολιτικό και κοινωνικό κίνημα που περιλαμβάνει διαφορετικά αλλά συγγενικά μεταξύ τους κινήματα όπως αυτά του Ελεύθερου λογισμικού, του ελεύθερου η/μ φάσματος, της ανοικτής πρόσβασης, τα κινήματα ενάντια στο copyright και άλλα. Τα ομότιμα δίκτυα προβάλλουν σαν μια νέα εναλλακτική επιλογή παραγωγής και ιδιοκτήσιας και ταυτόχρονα σαν μία νέα μορφή κοινωνικής δύναμης, αυτή των “εργατών της γνώσης”.

μερικές πληροφορίες για τον ομιλητή:

[αναδημοσίευση απο το foldedin.blogspot.com]

Ο Michel Bauwens είναι ένας από τους βασικούς εκφραστές της θεωρίας των ομότιμων δικτύων. Είναι συγγραφέας, ερευνητής και αναλυτής σε θέματα τεχνολογίας, πολιτισμού και επιχειρησιακής καινοτομίας. Είναι ιδρυτής του Foundation for Peer-to-Peer Alternatives και εργάζεται με μία παγκόσμια ομάδα ερευνητών για θέματα ομότιμης παραγωγής, διαχείρισης και ιδιοκτησίας. Είναι συμπαραγώγος του τρίωρου ντοκιμαντέρ Technocalyps με τον Frank Theys, και έχει επιμεληθεί με τον Salvino Salvaggio μία δίτομη έκδοση για την Ανθρωπολογία της Ψηφιακής Κοινωνίας. Είναι συνεργάτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Amsterdam και εξωτερικός ειδικός σύμβουλος στην Pontifical Academy of Social Sciences (2008). Αυτό το διάστημα ζει και εργάζεται στην Ταϊλάνδη.

και για να έχετε και ένα δείγμα του τι να περιμένετε ορίστε ένα ενδεικτικό post του στο αγγλικο p2p foundation  blog

“Summary theses on the emergence of the peer to peer civilization and a new political economy“

ένα δείγμα απο το κείμενο και ενα video για να πιάσετε το νόημα:

We need to move from empty and ineffective anti-capitalist rhetoric, to constructive post-capitalist construction. Peer to peer theory, as the attempt to create a theory to understand peer production, governance and property, and the attendant paradigms and value systems of the open/free, participatory, and commons oriented social movements, is in a unique position to marry the priority values of the right, individual freedom, and the priority values of the left, equality. In the peer to peer logic, one is the condition of the other, and cooperative individualism marries equipotentiality and freedom in a context of non-coercion.

The Internet as Playground and Factory – Michel Bauwens from Voices from The Internet as Play on Vimeo.

Η συλλογικότητα sid διοργανώνει το 10o Workshop στα Γιάννενα

• Πως αλληλεπιδρούν οι νέες τεχνολογίες με τα κοινωνικά κινήματα?
• Τι προοπτικές ελευθερίας ανοίγει η χρήση τους?
• Υπάρχει ανάγκη να δημιουργούμε τις δικές μας κινηματικές υποδομές?

Οι τεχνολογίες πληροφορικής και ηλεκτρονικών επικοινωνιών με τα χαρακτηριστικά της μη ιεραρχικής, οριζόντιας, δικτυακής δομής και της ελεύθερης διακίνησης πληροφοριών εξελίσσονται σε αναπόσπαστο κομμάτι των κοινωνικών αγώνων και δημιουργούν ισχυρές προοπτικές ελευθερίας.

Στις 16 Μαϊου στον Κοινωνικό Χώρο του Λαβύρινθου* στην πόλη των Ιωαννίνων συζητάμε για τη σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ νέων τεχνολογιών και κοινωνικών κινημάτων και αναζητάμε τρόπους, για να πάρουμε τις τεχνολογικές υποδομές στα χέρια μας.

Πρόγραμμα Εκδήλωσης

• 15.00 Linux Install Fest
• 19.00 Συζήτηση με θέμα “Νέες Τεχνολογίες & Κοινωνικά Κινήματα”

=========
Περισσότερες πληροφορίες στο: http://www.sid.gr/doku.php/events/workshops/10o_workshop
Όλα τα workshops και οι διάφορες εκδηλώσεις στο: http://www.sid.gr/doku.php/events

* Ανοιχτός Κοινωνικός Χώρος “Λαβύρινθος”-Άννης Κομνηνής και Ζαλοκώστα γωνία, κάτω από τη μητρόπολη.

Λίγο καθυστερημένα αναδημοσιεύουμε το δελτίο τύπου του digitalrights. Πρόκειται για μια απόπειρα των “μεγάλων” ευρωβουλευτών (δεξιών και σοσιαλιστών) να φυλακίσουν το Ιντερνετ δίνοντας απεριόριστες εξουσίες στους παρόχους (ISP). 3 κόμματα (πράσινοι, αριστερό και ανεξάρτητοι-IND/DEM) προσπαθούν προτείνοντας μια τροπολογία να διασφαλίσουν τα δικαιώματα των ευρωπαίων.

Το άρθρο αν και μεγάλο και με τεχνικές λεπτομέρειες είναι αρκετά κατανοητό και ουσιώδες.

===========

Αθήνα 4 Μαίου 2009

Απειλή για τα ατομικά δικαιώματα και την ουδετερότητα του διαδικτύου ενδέχεται να αποτελέσει το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στη δεύτερη ανάγνωση του Ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου για τα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και υπηρεσιών -γνωστού και ως “τηλεπικοινωνιακού πακέτου”- που διεξάγεται την ερχόμενη Τετάρτη 6 Μαίου στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Υποκύπτωντας σε πιέσεις ειδικών συμφερόντων, το Ευρωκοινοβούλιο ετοιμάζεται να επικυρώσει αλλαγές στο ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο που θα περιορίσουν την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στο διαδίκτυο και θα επηρεάσουν δυσμενώς τις ατομικές ελευθερίες, την κοινωνικοποίηση και την επιχειρηματικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι Ευρωβουλευτές – rapporteurs του ρυθμιστικού πλαισίου λύγισαν τελικά στις αδυσώπητες πιέσεις του Συμβουλίου των Υπουργών, και, λίγες μέρες πριν την ψήφιση του τηλεπικοινωνιακού πακέτου στην ολομέλεια, αφαίρεσαν ή αποδυνάμωσαν ουσιώδεις προστασίες των θεμελιωδών μας δικαιωμάτων που οι αντίστοιχες επιτροπές τους είχαν στηρίξει σε ψηφοφορία, αλλά και τις οποίες υπερψήφισε μεγάλος αριθμός Ευρωβουλευτών στην πρώτη ανάγνωση. Συγκεκριμένα, αποδυναμώθηκε σημαντικά η τροπολογία 138 (νυν 46), που ορίζει ότι η επιβολή περιορισμών στα δικαιώματα των χρηστών μπορεί να γίνεται μόνο κατόπιν δικαστικής παρέμβασης. Την τροπολογία αυτή είχαν υπερψηφίσει τα 9/10 της ολομέλειας αλλά και της επιτροπής ITRE πρόσφατα, ενώ έχαιρε της υποστήριξης ακόμα και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αντίστοιχα, εξουδετερώθηκε στην επιτροπή IMCO η προστασία κατά του αυθαίρετου φιλτραρίσματος περιεχομένου και των ανεξέλεγκτων διαδικτυακών διακρίσεων. Επιπλέον, στο κείμενο προς ψήφιση γίνεται αναφορά σε “νόμιμο” και “μη-νομιμο περιεχόμενο”, σε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που δεν σχετίζεται με την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και με τρόπο που υπονομεύει το σχετικό με αυτά ισχύον και σαφές ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.

Εκατομμύρια Ευρωπαίοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για να εργαστούν, να επικοινωνήσουν και να κοινωνικοποιηθούν, να αγοράσουν και να εμπορευθούν αγαθά και υπηρεσίες, να εκφραστούν πολιτικά, να διεκπεραιώσουν συναλλαγές με κρατικές, αυτοδιοικητικές και οικονομικές υπηρεσίες, να εκπαιδευτούν και να διεξάγουν έρευνα, να δημιουργήσουν και να απολαύσουν πολιτιστικά αγαθά και για πολλές άλλες δραστηριότητες. Οι αλλαγές που προτείνονται προς ψήφιση από το Ευρωκοινοβούλιο στην Τηλεπικοινωνιακή Οδηγία θα επιτρέψουν στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους να προσφέρουν στους χρήστες αυθαίρετα περιορισμένες ή εξαρτημένες υπηρεσίες, με δυσμενέστατες επιπτώσεις στην ελεύθερη διακίνηση ιδεών και αγαθών στο διαδίκτυο και ότι αυτό συνεπάγεται για την Ευρωπαϊκή δημοκρατία και οικονομία.

Καλούμε τους εκπροσώπους μας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

* Να ψηφίσουν υπέρ της ανεπιφύλακτης προστασίας του δικαιώματός μας στην ελεύθερη έκφραση και κοινωνική, πολιτική και οικονομική δραστηριότητα στο διαδίκτυο

* Να υποστηρίξουν τα δικαιώματά μας στην ισότιμη πρόσβαση και διανομή περιεχομένου, υπηρεσιών και εφαρμογών στο διαδίκτυο και να απορρίψουν κάθε κείμενο που αναφέρεται σε “νόμιμο περιεχόμενο” και επιχειρεί να επιβάλλει σχετικούς περιορισμούς ή εξαρτήσεις

* Να εγγυηθούν το θεμελιώδες δικαίωμα πρόσβασής μας στη δικαιοσύνη, και τον σεβασμό των αρχών της αναλογικότητας και του τεκμηρίου αθωότητας, απορρίπτωντας απερίφραστα κάθε απόπειρα συλλήβδην ποινικοποίησης της χρήσης του διαδικτύου, πόσο μάλλον της λήψης αστυνομικών μέτρων απ’ τους παρόχους χωρίς δικαστική παρέμβαση!

* Συγκεκριμένα να στηρίξουν τις τροπολογίες “Citizen Rights Amendments”:
Trautmann report: 3=7, 1CP=2=5=6=9, 4=8
Harbour report: 99=109=115, 100=110=116, 101=111=117, 102=112=118, 62=94=104=119, 96=106=120

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Προτεινόμενες τροπολογίες (”Citizen Rights Amendments”): http://is.gd/wyjf http://is.gd/wyjY http://is.gd/wykf

Λίστες ψηφοφορίας: http://is.gd/wyeP http://is.gd/wyfu

Προσχέδιο επιστολής προς ευρωβουλευτές: http://is.gd/wmin

Σχετικό δελτίο τύπου της γαλλικής ΜΚΟ La Quadrature: http://is.gd/wxst

Η σελίδα της καμπάνιας της La Quadrature: http://is.gd/wxsU

Διακήρυξη για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο: http://manifesto.digitalrights.gr

Τεχνική ανάλυση

Το κείμενο προς ψήφιση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εφαρμογής μέτρων, όπως ο νόμος “Hadopi” στη Γαλλία (three strikes), που επιτρέπει στους ISPs να διακόπτουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες στους χρήστες Internet όποτε το κρίνουν σωστό (είτε συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως πχ κατέβασμα p2p, είτε και πλήρη διακοπή της πρόσβασης στο Internet). Ο συγκεκριμένος νόμος στη Γαλλία ψηφίστηκε με το σκεπτικό της καταπολέμησης της πειρατείας και ουσιαστικά λέει στους ISPs ότι κάθε φορά που κάποιος χρήστης τους “πιαστεί” να κατεβάζει παράνομα υλικό (υλικό που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα), θα τον ενημερώνουν για τις κυρώσεις και αν μετά από 3 φορές ο χρήστης δεν συμμορφωθεί στις υποδείξεις του ISP (που μπορεί να είναι τελείως αβάσιμες), ο ISP έχει δικαίωμα να κάνει ότι θέλει με πλήρη νομική κάλυψη. Έτσι οι Γάλλοι πολίτες θα θεωρούνται ένοχοι μέχρις αποδείξεως του αντιθέτου και χωρίς να έχουν δικαίωμα να υπερασπιστούν τον εαυτό τους (γιατί μπορεί πχ. να κατεβάζουν υλικό που ήδη έχουν αγοράσει ή που πχ. συνοδεύεται από κάποια άδεια χρήσης Creative Commons και άρα να είναι καθ’ όλα νόμιμο το κατέβασμα) “δικάζονται” απ’ τους ISPs, και μάλιστα η “ποινή” τους εφαρμόζεται άμεσα. Αυτό παραβιάζει το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Χάρτας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που ορίζει ότι κανένας Ευρωπαίος πολίτης δεν μπορεί να έχει ποινές χωρίς να έχει πρώτα δικαστεί σύμφωνα με το νόμο, συνεπώς πρέπει να μπουν στο τελικό κείμενο τροπολογίες που θα προστατεύουν το δικαίωμα στη δίκη και δεν θα παραχωρούν δικαστική και εκτελεστική εξουσία σε εταιρίες. Επίσης, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία κάθε ποινή πρέπει να είναι ανάλογη του αδικήματος και η διακοπή της σύνδεσης κάποιου στο Internet δεν είναι ανάλογη ενός ενδεχομένως παράνομου download.

Με τη μορφή που υποβάλλεται στην ολομέλεια το κείμενο, επιτρέπει στους παρόχους να προβαίνουν ανεξέλεγκτα σε διακρίσεις κατά των χρηστών τους, καθώς αποδυναμώθηκαν οι δικλείδες ασφαλείας που προτάθηκαν στην επιτροπή IMCO μέσω της τροπολογίας 166 κ.α. και οριοθετούσαν το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο πάροχος μπορεί να βάλει περιορισμούς ή φραγμούς στην κίνηση του δικτύου (να κόψει συγκεκριμένες υπηρεσίες πχ ή να βάλει όριο ταχύτητας σε άλλες ΜΟΝΟ για σαφείς τεχνικούς λόγους), καθώς και οι ρητές αναφορές στην υποχρέωση του παρόχου να ενημερώνει τους χρήστες του για τις πολιτικές περιορισμού κίνησης που υλοποιεί. Έτσι, είναι δυνατό ο κάθε πάροχος να παρακωλύει την πρόσβαση σε όποια υπηρεσία θέλει (πχ. την υπηρεσία κάποιου ανταγωνιστή του), να βάζει όρια ταχύτητας σε διάφορες υπηρεσίες που “δεν πουλάνε” κλπ, επηρεάζοντας έτσι την ελεύθερη και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές και κατ’ επέκταση την ουδετερότητα του διαδικτύου (Internet Neutrality). Σε συνδυασμό μάλιστα με την αποδυνάμωση της τροπολογίας 138, αυτό μπορεί να γίνεται χωρίς να είναι υποχρεωμένος ο πάροχος να ενημερώσει τους χρήστες του, ενώ θα έχει και πλήρη νομική κάλυψη.

Τα θέματα αυτά εξετάστηκαν τόσο στην πρώτη ανάγνωση, όσο και στα πλαίσια των επιτροπών ITRE και IMCO όπου και κατατέθηκαν οι τροπολογίες 138(46) και 166 αντίστοιχα για την επίλυσή τους. Τελικά, παρόλο που αυτές οι τροπολογίες πέρασαν με μεγάλη πλειοψηφία, οι rapporteurs των δύο επιτροπών μετά από συνεχείς και πολύ έντονες πιέσεις του Συμβουλίου των Υπουργών κυρίως απ’ τη Γαλλία (που έχει υιοθετήσει και το νόμο Hadopi) και την Αγγλία, μόλις μερικές μέρες πριν τη τελική ψηφοφορία, λύγισαν και πρακτικά εξουδετέρωσαν τις δύο τροπολογίες με αποτέλεσμα το κείμενο που θα ψηφιστεί την Τετάρτη να μην περιέχει κανένα ουσιαστικό μέτρο προστασίας.

Άλλα προβλήματα που έχει το κείμενο προς ψήφιση είναι ότι επιτρέπει σε ISPs το λεγόμενο deep packet inspection (ή layer 7 packet inspection), μια μέθοδο για ταυτοποίηση της κίνησης στο Internet η οποία βασίζεται στο “άνοιγμα” κάθε πακέτου που περνάει μέσα απ’ τους δρομολογητές του ISP. Αφού το πακέτο ανοιχθεί περνάει μια σειρά από φίλτρα και ταυτοποιείται έτσι ώστε αργότερα να λάβει μια συγκεκριμένη προτεραιότητα στα πλαίσια της πολιτικής Quality of Service (QoS) του κάθε ISP. Τα προβλήματα μιας τέτοιας διαδικασίας, εκτός από τεχνικά (αφού πχ. παραβιάζεται ο μηχανισμός fragmentation του IP, αυξάνεται η καθυστέρηση στο δίκτυο, δεν εφαρμόζεται σε κρυπτογραφημένη κίνηση κλπ) είναι και ουσιαστικά, αφού είναι πολύ εύκολο για κάποιον ISP να βάλει σε αυτά τα φίλτρα διάφορες παραμέτρους όπως χαρακτηριστικές λέξεις που ενδεχομένως να περιέχονται, ή συγκεκριμένες διευθύνσεις URL και κατά συνέπεια να διαπράττει συστηματική παρακολούθηση της κίνησης ή φιλτράρισμα συγκεκριμένων υπηρεσιών. Τεχνικά υπάρχουν πολύ πιο αποδοτικές μέθοδοι ταυτοποίησης (πχ. το ίδιο το IP παρέχει το DSCP field) ενώ και σε ερευνητικό επίπεδο ακόμα υπάρχουν μηχανισμοί packet inspection και traffic analysis που ταυτοποιούν την κίνηση βάσει διαφόρων άλλων χαρακτηριστικών της και βασίζονται μόνο στη κεφαλίδα του κάθε πακέτου και όχι στο περιεχόμενό του. Γενικότερα όμως, το κείμενο προς ψήφιση αφήνει ανοιχτά και άλλα “παραθυράκια” στο όνομα των “τεχνικών θεμάτων”, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ISPs για να παρέχουν περιορισμένες υπηρεσίες στους χρήστες τους, όπως μειωμένη ταχύτητα σύνδεσης στο Internet ή μειωμένη ταχύτητα/πρόσβαση σε συγκεκριμένες υπηρεσίες. Ενώ γενικώς το QoS είναι κάτι θεμιτό για την σωστή λειτουργία του δικτύου, πρέπει να είναι όσο το δυνατό ουδέτερο ως προς τη κίνηση του δικτύου και να μην έχει ως αποτέλεσμα το “κόψιμο” ή το φιλτράρισμα κάποιας υπηρεσίας (τέτοια φαινόμενα έχουμε δει και στην Ελλάδα με ISPs να “κόβουν” πακέτα VoIP άλλων εταιριών για να ενισχύσουν τη δικιά τους υπηρεσία κλπ). Όταν δε χρειάζεται πιο επιθετική πολιτική QoS λόγω πχ. κάποιας επίθεσης ή λόγω σύγχυσης του δικτύου (congestion), τότε ο ISP οφείλει να ενημερώσει τους χρήστες και σε κάθε περίπτωση να μεριμνήσει για την διόρθωση του προβλήματος. Κάτι τέτοιο δεν διασφαλίζεται στο κείμενο προς ψήφιση, με αποτέλεσμα να απειλείται άμεσα η ουδετερότητα του Internet (Internet Neutrality), ο υγιής ανταγωνισμός και η επιχειρηματικότητα καθώς και η ίδια η φύση του Internet, το οποίο φτιάχτηκε για να είναι ελεύθερο και να επιτρέπει την πρόσβαση προς όλες τις υπηρεσίες, με ίσους όρους, σε όλους τους χρήστες.

Τέλος, στο κείμενο προς ψήφιση γίνεται απόπειρα να προστεθούν διατάξεις που αφορούν στην προστασία πνευματικών δικαιωμάτων, κάνοντας λόγο για “παράνομο περιεχόμενο” και άλλες “παράνομες” διαδικασίες, μέσα από αόριστη σύνδεσή τους με τα έργα που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα. Κάτι τέτοιο ξεφεύγει απ’ τους στόχους του συγκεκριμένου ρυθμιστικού πλαισίου, ενώ υπονομεύει αναίτια τις ήδη υπάρχουσες οδηγίες για την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων, που είναι ξεχωριστές και σαφείς, και αφορούν έργα που προστατεύονται όχι μόνο στο διαδίκτυο αλλά και γενικότερα. Γενικότερα, είναι εμφανές ότι γίνεται προσπάθεια διαχωρισμού του περιεχομένου στο Internet σε “νόμιμο” και “παράνομο” αορίστως, και κάτι τέτοιο αφήνει πολλά περιθώρια περαιτέρω διεύρυνσης αυτών των όρων. Στο μέλλον, ο όρος “παράνομο περιεχόμενο” ενδέχεται να περιλαμβάνει και άλλες δραστηριότητες πέραν της πειρατείας, υπονομεύοντας έτσι το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση.

Περισσότερες πληροφορίες

Το παρόν δελτίο τύπου διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.digitalrights.gr/news, όπως επίσης παλιότερα σχετικά δελτία τύπου και ενημερωτικά κείμενα.

* Για το digitalrights.gr: Αστέρης Μασούρας, asterios at gmail.com

Το digitalrights.gr αποτελεί κόμβο πληροφόρησης για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο. Μεταξύ άλλων, τα αντικείμενα δράσης περιλαμβάνουν ιδιωτικό απόρρητο (privacy), ελεύθερη έκφραση, ανοικτά πρότυπα (open standards), πατέντες λογισμικού, πνευματικά δικαιώματα ψηφιακού περιεχομένου και ελεύθερο λογισμικό.

Άρθρο των Νίκου Κοσσυφίδη και Πρόδρομου Τσιαβού από το www.digitalrights.gr.

Τα γεγονότα

Στις 23/04/09 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της πρότασης για την επέκταση της διάρκειας προστασίας των συγγενικών δικαιωμάτων στις ηχογραφήσεις. H πρόταση αυτή είναι εξαιρετικά προβληματική καθώς όπως θα δούμε έχει φτιαχτεί αποκλειστικά στα μέτρα των 4 μεγάλων δισκογραφικών εταιριών ενώ αγνοεί μελέτες και γνωμοδοτήσεις επίσημων φορέων και ακαδημαϊκών, ενώ δεν ευνοεί τελικά ούτε τους καλλιτέχνες, ούτε τους καταναλωτές. Για να καταλάβουμε πώς λειτουργεί το συγκεκριμένο σύστημα προστασίας, θα πρέπει να ανατρέξουμε λίγο στις βασικές αρχές του.

Τι είναι το Copyright

Το Copyright είναι χοντρικά τα αποκλειστικά δικαιώματα των πνευματικών δημιουργών στα έργα τους και αντιστοιχεί σε γενικές γραμμές σε δύο είδη δικαιωμάτων: Πρώτον, στα δικαιώματα των δημιουργών επί των πρωτοτύπων πνευματικών τους έργων, που αποκαλούνται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και δεύτερον, στα δικαιώματα των υπόλοιπων συντελεστών (τραγουδιστών, μουσικών συνοδείας, ηθοποιών, παραγωγών, ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών κλπ) που αποκαλούνται συγγενικά δικαιώματα. Ο στόχος του Copyright είναι να δίνει στον δημιουργό την αποκλειστικότητα της διακίνησης των έργων του για ορισμένο χρονικό διάστημα, έτσι ώστε να μην μπορεί κάποιος άλλος να αντιγράψει πχ. τα έργα του και να τα πουλήσει.

Όταν παρέλθει η διάρκεια του Copyright, το έργο πλέον είναι ελεύθερο και ο καθένας μπορεί να το αντιγράψει, να το μοιράσει, να το προβάλλει κλπ και όπως λέμε καταπίπτει στο “public domain” και γίνεται πλέον δημόσιο αγαθό προς όφελος της κοινωνίας. Σύμφωνα με το υπάρχον νομικό πλαίσιο που προτάθηκε το 2006 στην Ε.Ε. (http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006L0116:EL:HTML), τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας των δημιουργών ισχύουν έως και 70 χρόνια μετά το θάνατο τους ενώ το Copyright των υπόλοιπων συντελεστών του έργου (τα συγγενικά δικαιώματα όπως είπαμε), διαρκούν βάσει του ίδιου νομικού πλαισίου για 50 χρόνια απ’ τη δημιουργία του έργου. Ο νομοθέτης έδωσε στο Copyright αυτόν τον περιορισμένο χαρακτήρα, ακριβώς επειδή είναι απαραίτητο να υπάρχει πρόσβαση στο “public domain”, στα κοινά πολιτιστικά μας αγαθά προκειμένου να αναπτύσσεται ο πολιτισμός και η κοινωνία. Η προστασία των κοινών πολιτιστικών αγαθών είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της δημιουργικότητας και της καινοτομίας.

Προβλήματα λειτουργίας του Copyright

Ενώ το Copyright, ως περιορισμένο δικαίωμα για την ενίσχυση της δημιουργικότητας, είναι εξαιρετικά χρήσιμο για το μεμονωμένο δημιουργό και το κοινωνικό σύνολο, έχει πλέον σε αρκετές περιπτώσεις εκφυλιστεί. Το παράδειγμα των μουσικών παραγωγών είναι ίσως το πιο τρανταχτό: Σε μια μουσική παραγωγή οι μεν δημιουργοί και τραγουδιστές παίρνουν ένα κέρδος επί των πωλήσεων της τάξης του 5-15%, και πάντως ανάλογο της φήμης και της διαπραγματευτικής ισχύος που έχει ο καθένας τους, και ως αντάλλαγμα εκχωρούν στις δισκογραφικές τα δικαιώματα αποκλειστικής διακίνησης των έργων τους (τους λένε δηλαδή στο συμβόλαιο που υπογράφουν ότι δεν θα κάνουν τον ίδιο δίσκο π.χ. με άλλη δισκογραφική ή μόνοι τους). Οι δε μουσικοί συνοδείας (session musicians, είναι οι μουσικοί που προσλαμβάνονται για να παίξουν τα διάφορα όργανα σε μια ηχογράφηση) εκχωρούν πλήρως τα συγγενικά δικαιώματά τους στις δισκογραφικές για κάθε δουλειά που κάνουν και πληρώνονται εφάπαξ. Οι δισκογραφικές έτσι έχουν τελικά ως παραγωγοί τα συγγενικά δικαιώματα επί του συνόλου της παραγωγής για 50 χρόνια (αφού έχουν πάρει και τα δικαιώματα των μουσικών συνοδείας) και το αποκλειστικό δικαίωμα διακίνησης της παραγωγής γι’ αυτό το χρονικό διάστημα λόγω των συμβολαίων που υπογράφουν. Με άλλα λόγια η παραγωγή τους ανήκει πλήρως για 50 χρόνια και οι δημιουργοί/τραγουδιστές μόνο μέσω των δισκογραφικών μπορούν να έχουν κάποιο κέρδος από το έργο τους. Οι μουσικοί συνοδείας φυσικά δεν έχουν κανένα κέρδος μακροπρόθεσμα. Ακριβώς επειδή πληρώνονται εφάπαξ, μόνο το 5% έχουν μόνιμη δουλειά και γενικώς βρίσκονται σε άσχημη οικονομική κατάσταση.

Τι αλλάζει

Απ’ το 2010 και μετά, έργα που ερμηνεύτηκαν την 10ετία του 60 -που η μουσική και η δισκογραφία γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη- θα αρχίσουν σιγά σιγά να απελευθερώνονται, στερώντας απ’ τις δισκογραφικές, τεράστια έσοδα. Έτσι οι δισκογραφικές ξεκίνησαν αγώνα δρόμου για να επεκταθεί η διάρκεια των δικαιωμάτων που έχουν επί των ηχογραφήσεων (μάλιστα λένε γενικά για τις ηχογραφήσεις, όχι μόνο για τις μουσικές παραγωγές) απ’ τα 50 χρόνια στα 95 (όπως είναι στις Η.Π.Α.) και να μη χάσουν τα κέρδη τους. Ως άλλοθι για να περάσουν την αλλαγή αυτή χρησιμοποιούν το γεγονός ότι υπάρχουν αρκετοί καλλιτέχνες που θα χάσουν χρήματα με τη λήξη του copyright των δισκογραφικών. Αναφέρονται προφανώς σε διάσημους καλλιτέχνες της εποχής των 60s που είχαν τη δυνατότητα να κάνουν σοβαρά συμβόλαια, γιατί οι υπόλοιποι καλλιτέχνες της εποχής δεν παίρνουν σχεδόν τίποτα ούτως ή άλλως, ενώ ξεχνούν να πουν ότι οι δημιουργοί εξακολουθούν να έχουν τα πνευματικά τους δικαιώματα μέχρι και 70 χρόνια μετά το θάνατό τους οπότε μπορούν κάλλιστα να ξαναβγάλουν δίσκο (με την ίδια ή άλλη δισκογραφική, ή και οι ίδιοι ανεξάρτητα) και να έχουν κανονικότατα κέρδη. Επίσης χρησιμοποιούν ως επιχείρημα ότι χάνουν περίπου 1-2 δισ. δολάρια εξαιτίας της πειρατείας κάθε χρόνο, με το φαινόμενο να γιγαντώνεται και έτσι οδηγούνται σε απολύσεις και σε μείωση των επενδύσεών τους σε νέους καλλιτέχνες. Αντιθέτως προτιμούν τις “φίρμες” αφού μόνο 1 στα 8 CD είναι κερδοφόρα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν μεγάλες δισκογραφικές όπως η BMG, η Warner, η EMI και η Universal, οι γνωστές και ως “big four” αφού ελέγχουν μόνες τους πάνω απ’ το 70% της παγκόσμιας αγοράς σύμφωνα με μελέτη του ifpi (http://www.ifpi.org/content/section_news/20050802.htm) και άλλων οργανισμών. Έτσι ισχυρίζονται πως η επέκταση του copyright που διαθέτουν θα τους βοηθήσει και να επενδύσουν σε νέους καλλιτέχνες και να μην κάνουν απολύσεις. Φυσικά, αυτό αφορά μόνο αυτές τις 4 μεγάλες δισκογραφικές αφού κατά βάση αυτές έχουν το copyright από έργα της εποχής ή έχουν αγοράσει μικρότερες δισκογραφικές της εποχής και το έχουν πάρει από αυτές.

Έχουν δίκιο;
Το υπάρχον νομικό πλαίσιο που αναφέρεται στα 50 χρόνια είναι μόλις του 2006! Τότε λοιπόν είχε ανατεθεί στο Dutch Institute for Information Law (iVIR) να εξετάσει τις επιπτώσεις από την επέκταση της χρονικής διάρκειας των συγγενικών δικαιωμάτων για τις ηχογραφήσεις, διότι στις Η.Π.Α. είναι πολύ μεγαλύτερο. Το iVIR αποφάνθηκε ότι δεν υπάρχει λόγος για επέκταση της προστασίας αυτής πέραν των 50 χρόνων, αφού τα 50 χρόνια σύμφωνα με τη μελέτη είναι ήδη πολλά, και από νομικής άποψης αλλά και βάσει της ζήτησης στην αγορά (http://www.ivir.nl/publications/other/IViR_Recast_Exec_summary_2006.pdf βλ. σελ 5). Επίσης, άλλη μια ανεξάρτητη μελέτη για λογαριασμό της Βρετανικής κυβέρνησης απ’ τον Andrew Gowers (Financial Times), γνωστή ως “Gowers Review” (http://www.hm-treasury.gov.uk/gowers_review_index.htm) αναφέρει (http://www.hm-treasury.gov.uk d/gowers_cipilreport.pdf σελ 49) πως η επέκταση στα 95 χρόνια (βλ Η.Π.Α.) δεν θα βοηθήσει ούτε στη δημιουργία νέων έργων, ούτε στην ανάπτυξη, ενώ θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία και το κόστος για τους πολίτες θα είναι πολύ μεγάλο. Τέλος, αναφέρει ότι δεν συνδέεται άμεσα η χρονική επέκταση της προστασίας με την ανεργία (αναφέρεται κυρίως στις απολύσεις των δισκογραφικών) γιατί υπάρχουν πολύ σημαντικότεροι παράγοντες (όπως πχ. η ψηφιοποίηση και οι νέες τεχνολογίες) που παίζουν σαφώς μεγαλύτερο ρόλο. Βάση της μελέτης αυτής η Βρετανική κυβέρνηση απέρριψε την επέκταση στα 95 χρόνια.

Παράπλευρες απώλειες για τον πολιτισμό

Άλλες μελέτες (http://www.cippm.org.uk/publications.html), ΜΚΟ (http://www.openrightsgroup.org/uploads/releasethemusic_aug07.pdf) και ακαδημαϊκοί όπως πχ. ο Pekka Gronow (http://blogit.yle.fi/pekka-gronow) ο οποίος έχει πολύ μεγάλη σταδιοδρομία στην ραδιοφωνία και ο Lionel Bently (http://www.openrightsgroup.org/wp-content/uploads/prof-bently-juri-speech.pdf) επίσης αναδεικνύουν προβλήματα που υπάρχουν λόγω του υπερπροστατευτισμού που δείχνει η Ε.Ε. στο συγκεκριμένο θέμα και τις επιπτώσεις ενός τέτοιου μέτρου στην οικονομία, τον πολιτισμό μας και την ανάπτυξη της κοινωνίας μας. Για παράδειγμα, ηχογραφήσεις είναι και οι ραδιοφωνικές εκπομπές: κάθε μέρα ηχογραφούνται πολλές ώρες ραδιοφωνικών παραγωγών, οι οποίες αποτελούν και τον κύριο όγκο των ηχογραφήσεων (πολύ περισσότερες από τις μουσικές παραγωγές). Αρκετές από αυτές τις εκπομπές της δεκαετίας των 60s που αφορούν πχ. θεατρικές παραστάσεις, παιδικές εκπομπές και στην πλειοψηφία τους είναι από κρατικούς σταθμούς (δεν είναι δηλαδή εμπορικές παραγωγές), “μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι” με τις μουσικές παραγωγές και αυτό έχει διάφορες συνέπειες στον πολιτισμό. Αν επιχειρήσουμε να διαχωρίσουμε τις μουσικές παραγωγές απ’ τις ραδιοφωνικές παραγωγές και πάλι έχουμε πρόβλημα, αφού πολλές φορές οι ραδιοφωνικές παραγωγές περιλαμβάνουν μουσικά κομμάτια (για τα οποία πληρώνουν οι ραδιοφωνικοί σταθμοί δικαιώματα στις δισκογραφικές και μάλιστα αρκετά ακριβά).

Άλλα προβλήματα που αναμένεται να δημιουργηθούν από μια τέτοια επέκταση είναι φανερά κυρίως στο χώρο των βιβλιοθηκών, αρχείων και μουσείων που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν το ολοένα και αυξανόμενο πλήθος των “ορφανών” έργων, δηλαδή των έργων για τα οποία δεν μπορεί να βρεθεί ο δημιουργός ή δικαιούχος του copyright (http://en.wikipedia.org/wiki/Orphan_works). Η πρόσφατη μελέτη της Naomi Korn για λογαριασμό του Collections Trust και του Joint Information Systems Committee στη Μεγάλη Βρετανία (http://www.communia-project.eu/node/225) κατέδειξε ότι εννέα στους δέκα οργανισμούς του ευρύτερου τομέα αντιμετωπίζουν προβλήματα στην παροχή υπηρεσιών στον πολίτη εξαιτίας του προβλήματος αυτού. Μια ενδεχόμενη επέκταση του χρόνου προστασίας των ηχογραφήσεων είναι σίγουρο ότι θα επιτείνει το πρόβλημα των “ορφανών” έργων, αφού το πλήθος τους θα αυξηθεί, και του κοινωνικού και πραγματικού κόστους που αυτά συνεπάγονται.

Ο McCreevy (ξανα)χτυπά

Ενώ λοιπόν όλοι συνηγορούν στο ότι η επέκταση του copyright των δισκογραφικών δεν λύνει κανένα πρόβλημα και υπάρχουν κι επίσημες μελέτες που ισχυρίζονται το αντίθετο, ο επίτροπος Mc Creevy (γνωστός απ’ τις πατέντες λογισμικού) ξαφνικά αποφάσισε να αγνοήσει τα πάντα (“δεν υπήρξε ανάγκη προσφυγής σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες” αναφέρεται στο κείμενο της πρότασης που κατέθεσε) και να υιοθετήσει την επιχειρηματολογία των μεγάλων δισκογραφικών εταιριών, βασισμένος σε μια μελέτη η οποία χρηματοδοτήθηκε από αυτές, προτείνοντας απροκάλυπτα την επέκταση των συγγενικών δικαιωμάτων των δισκογραφικών στα 95 χρόνια και φυσικά με αναδρομική ισχύ, για να περιλαμβάνει και τις ηχογραφήσεις του ‘60 που είναι και το μεγάλο θέμα! Είναι τόσο προκλητικό το κείμενο ώστε να αναφέρει το εξής “επιχείρημα”, για να πείσει δήθεν ότι, είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει copyright, το κόστος είναι το ίδιο υψηλό και άρα η επέκταση δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις όσον αφορά το κόστος (κάτι το οποίο αναφέρουν οι παραπάνω ανεξάρτητες μελέτες):

Φυσικά το ότι πωλούνται οι ηχογραφήσεις δεν σημαίνει ότι αγοράζονται κιόλας, αφού μπορεί κάλλιστα να μοιράζονται ελεύθερες, μιας και έχουν λήξει τα συγγενικά δικαιώματα (το copyright της δισκογραφικής), ενώ είναι πολύ πιθανό ο κόσμος απλά να μη ξέρει τι είναι τα συγγενικά δικαιώματα και πότε λήγουν, και έτσι να τις αγοράζει από άγνοια. Απ’ την άλλη, αν πωλούνται και μάλιστα στις ίδιες τιμές, τότε που είναι το πρόβλημα με τη διάρκεια των συγγενικών δικαιωμάτων των δισκογραφικών’ αν οι δισκογραφικές βγάζουν κέρδος από τα έργα των οποίων το copyright έχει λήξει, γιατί να χρειάζεται η επέκταση του;

Σύμφωνα με το κείμενο, “στόχος της πρότασης είναι να βελτιώσει την κοινωνική κατάσταση των εκτελεστών, και ειδικότερα των μουσικών συνοδείας, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι εκτελεστές επιβιώνουν όλο και περισσότερο της περιόδου προστασίας 50 ετών που ισχύει για τις εκτελέσεις τους. [...] Επιπλέον, η πρόταση επιδιώκει επίσης να καθιερώσει έναν ομοιόμορφο τρόπο υπολογισμού της διάρκειας προστασίας που ισχύει για μια μουσική σύνθεση που περιέχει τις συνεισφορές διάφορων δημιουργών.”

Βέβαια όπως αναφέρει η αιτιολογική έκθεση:

Ας δούμε τουλάχιστον αν αξίζουν τα μέτρα που πλαισιώνουν το “κυρίως πιάτο”…

Καταρχάς, η πρόταση για το ταμείο των μουσικών συνοδείας’ ουσιαστικά, λέει πως, προκειμένου οι μουσικοί συνοδείας που έχουν παραχωρήσει όλα τους τα δικαιώματα στις δισκογραφικές να πάρουν κάποια χρήματα πέραν του εφάπαξ ποσού που πήραν για την ηχογράφηση, θα φτιαχτεί ένα ταμείο στο οποίο οι δισκογραφικές θα βάζουν ένα ποσό κάθε χρόνο, το οποίο θα μοιράζεται μεταξύ των μουσικών. Ακούγεται ωραίο σαν πρόταση αλλά δεν στέκει. Ακόμα και στη Βρετανία που είναι απ’ τις χώρες με την πιο ανεπτυγμένη δισκογραφία, δεν υπάρχει κάποιος οργανισμός που να ξέρει ποιοι μουσικοί συνοδείας έπαιζαν σε ποιους δίσκους (http://blogit.yle.fi/pekka-gronow/copyright-term-extension-in-brussels-another-chapter-in-the-story). Μόλις πρόσφατα ξεκίνησε να γίνεται μια τέτοια διαδικασία, με τον κάθε μουσικό να προσκομίζει αποδείξεις ότι έπαιξε στον τάδε δίσκο για να μπει σε σχετική λίστα. Προφανώς, για μουσικούς συνοδείας που έπαιζαν σε δίσκους το ‘60, κάτι τέτοιο είναι αρκετές φορές αδύνατο. Άρα, πώς θα δημιουργηθεί ένα ταμείο όταν δεν έχουμε τα απαραίτητα στοιχεία; Επίσης αρκετοί φορείς ισχυρίζονται ότι κάτι τέτοιο ανταποκρίνεται σε ένα κέρδος για τους καλλιτέχνες της τάξεως των 0.26-26.79 Ευρώ ανά έτος (http://www.openrightsgroup.org/uploads/080829_ukipo_ectermextension.pdf), ενώ στο ίδιο χρονικό διάστημα οι δισκογραφικές εταιρίες αναμένεται να έχουν κέρδη πολλών εκατομμυρίων ευρώ (http://www.cippm.org.uk/downloads/opinion_creativity_stifled.pdf) που φυσικά θα βγουν από την τσέπη του καταναλωτή. Μια πιο ρεαλιστική θέση είναι, αντί να συζητάμε για το πώς οι δισκογραφικές θα πετάξουν μερικά ψίχουλα στους μουσικούς και το ταμείο τους, να υπάρξει επιτέλους ένα σοβαρό πλαίσιο κοινωνικής πρόνοιας για τους καλλιτέχνες. Με αυτό τον τρόπο όχι μόνο θα πάρουν πχ. σύνταξη οι μουσικοί που έπαιζαν σε δίσκους το 60, αλλά και νέοι μουσικοί θα έχουν ένα κίνητρο να ασχοληθούν πιο σοβαρά με το αντικείμενο.

Η πρόταση για τα μέτρα εκμετάλλευσης ή στέρησης (use it or lose it) είναι ακόμα πιο ενδιαφέρουσα. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δισκογραφικές απλά σταματούν να τυπώνουν κάποιο δίσκο/CD γιατί πχ. δεν τις συμφέρει οικονομικά (δεν υπάρχει ζήτηση), ή γιατί έχασαν/κατέστρεψαν το master tape (την αρχική “κόπια”), κάτι που έχει συμβεί ουκ ολίγες φορές, είτε λόγω φυσικών καταστροφών, είτε λόγω ανεπαρκούς αποθηκευτικού χώρου’ καταστρέφουν, δηλαδή, παλιές ηχογραφήσεις για να χωρέσουν καινούριες! Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι προφανές ότι η δισκογραφική έχει μεν τα συγγενικά δικαιώματα για την ηχογράφηση αλλά πλέον δεν βγάζει κέρδος από αυτά, ούτε η ίδια, ούτε οι διάφοροι συντελεστές (οι δημιουργοί, όπως είπαμε, έχουν παραχωρήσει μέσω συμβολαίου την αποκλειστική διακίνηση των έργων τους στη δισκογραφική και άρα μόνο μέσω αυτής μπορούν να έχουν κέρδος όσο διαρκούν τα συγγενικά δικαιώματα, ενώ οι μουσικοί συνοδείας έχουν παραχωρήσει και αυτοί τα συγγενικά τους δικαιώματα στην δισκογραφική). Έτσι ένα έργο ξαφνικά “κλειδώνεται” για όσο διαρκούν τα συγγενικά δικαιώματα της δισκογραφικής και κανείς δεν μπορεί να κάνει κάτι γι’ αυτό, ούτε ο δημιουργός! Για να διορθωθεί αυτό το πρόβλημα, η πρόταση περιλαμβάνει κάποια μέτρα που ουσιαστικά επιτρέπουν στους διάφορους συντελεστές να ανακτήσουν σε τέτοιες περιπτώσεις το δικαίωμα που παραχώρησαν στην δισκογραφική με το συμβόλαιο που υπέγραψαν, κι αν οι συντελεστές δεν ενδιαφέρονται ούτε αυτοί, τότε η ηχογράφηση να καταπίπτει στο public domain. Αυτό σαν μέτρο είναι ηθικά σωστό, αλλά θα μπορούσε να υποβληθεί από μόνο του ως πρόταση χωρίς να χρειάζεται να συνοδεύεται από την επέκταση των συγγενικών δικαιωμάτων των δισκογραφικών -που δυστυχώς είναι και το κύριο σημείο της πρότασης, όπως λέει και η αιτιολογική έκθεση- ενώ το χρονικό περιθώριο για να θεωρηθεί ένα έργο “κλειδωμένο” θα μπορούσε να είναι 1-2 χρόνια αντί για 5 που προτείνονται στο τελικό κείμενο.

Αντιδράσεις

Εκτός από ακαδημαϊκούς και ΜΚΟ, άλλοι φορείς επίσης έθεσαν τους προβληματισμούς τους, όπως για παράδειγμα το European Bureau of Library, Information and Documentation Associations (EBLIDA), η European Broadcasting Union (EBU), η Ευρωπαϊκή Ένωση Καταναλωτών (BEUC), καθώς και πάνω από 16.000 πολίτες που έχουν υπογράψει τη σχετική αίτηση (http://www.soundcopyright.eu/). Δημιουργήθηκε υπό την αιγίδα του Open Rights Group ένα video που καλεί σε κινητοποίηση, το οποίο και είδαν χιλιάδες χρήστες (http://www.youtube.com/watch?v=kijON_XODUk) και κυκλοφόρησε σε διάφορα sites (και εκτός του YouTube), ενώ οργανώθηκε απ’ την ίδια ομάδα ένα workshop στις Βρυξέλλες (http://www.openrightsgroup.org/2009/02/06/sound-copyright-conference-attacks-the-fairy-tale-of-copyright-term-extension/), στο οποίο συμμετείχαν και Ευρωβουλευτές από όλα σχεδόν τα κόμματα. Το workshop κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρόταση είναι πρόχειρη, η επέκταση της διάρκειας του copyright δεν είναι λύση, και ότι πρέπει να γίνει από μηδενική βάση ουσιαστική συζήτηση για τα δικαιώματα των μουσικών και τα προβλήματά τους και την πρόσβαση του κόσμου σε έργα πολιτισμού.

Η θέση μας

Οι ψήφοι των Ελλήνων Ευρωβουλευτών

Υπέρ της απόσυρσης της οδηγίας (όπως προτείναμε κι εμείς) ψήφισαν οι:
Αρναουτάκης Σταύρος (ΠΑ.ΣΟ.Κ.)
Δρούτσας Κωνσταντίνος (Κ.Κ.Ε.)
Κοππά Μαρία – Ελένη (ΠΑ.ΣΟ.Κ.)
Λαμπρινίδης Σταύρος (ΠΑ.ΣΟ.Κ.)
Παπαδημούλης Δημήτριος (ΣΥΝ.)
Παφίλης Αθανάσιος (Κ.Κ.Ε.)
Ποδηματά Άννυ (ΠΑ.ΣΟ.Κ.)
Τούσσας Γεώργιος (Κ.Κ.Ε.)
Τρακατέλλης Αντώνιος (Ν.Δ.)

Κατά της απόσυρσης της οδηγίας ψήφισαν οι:
Αγγελάκας Εμμανουήλ (Ν.Δ.)
Δημητρακόπουλος Γιώργος  (Ν.Δ.)
Κράτσα-Τσαγκαροπούλου Ρόδη (Ν.Δ.)
Μαυρομμάτης Μανώλης (Ν.Δ.)
Παναγιωτοπούλου-Κασσιώτου Μαρία (Ν.Δ.)
Παπαστάμκος Γεώργιος (Ν.Δ.)

Λευκό ψήφισαν οι:
Μποτόπουλος Κώστας (ΠΑ.ΣΟ.Κ.)
Σχοινάς Μαργαρίτης (Ν.Δ.)

Θα είχε ενδιαφέρον οι Έλληνες Ευρωβουλευτές που στήριξαν τη πρόταση είτε ψηφίζοντας κατά της απόσυρσής της, είτε λευκό, να εξηγήσουν δημόσια με ποια κριτήρια ψήφισαν κατ’ αυτόν τον τρόπο, με δεδομένο μάλιστα ότι πέραν των επιπτώσεων που ήδη αναφέραμε και αφορούν την Ευρώπη συνολικά, η Ελλάδα έχει επιπλέον αρνητικό ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Με άλλα λόγια εισάγουμε πολύ περισσότερα έργα πνευματικής ιδιοκτησίας από αυτά που παράγουμε και μια τέτοια ρύθμιση είναι σίγουρο ότι θα βλάψει ακόμα περισσότερο την ήδη προβληματική Ελληνική οικονομία.

Το digitalrights.gr αποτελεί κόμβο πληροφόρησης για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο. Μεταξύ άλλων, τα αντικείμενα δράσης περιλαμβάνουν ιδιωτικό απόρρητο (privacy), ανοικτά πρότυπα (open standards), πατέντες λογισμικού, πνευματικά δικαιώματα ψηφιακού περιεχομένου, και ελεύθερο λογισμικό.

http://www.digitalrights.gr
http://www.digitalrights.gr/news/
http://manifesto.digitalrights.gr
http://digitalrights.gr/mailman/listinfo/

Αυτό το Σάββατο (20/9), με αφορμή το Software Freedom Day, ο Hellug διοργανώνει μία εκδήλωση ενημέρωσης για τα οφέλη του Ελεύθερου Λογισμικού, όπου θα μοιραστεί έντυπο υλικό και διανομές Linux.

Καλούνται όλες οι κοινότητες και όλοι οι φίλοι του Ελεύθερου Λογισμικού να δώσουν το παρόν και να βοηθήσουν σ’ αυτή την προσπάθεια.

Η “Ημέρα Ελεύθερου Λογισμικού (Software Freedom Day)” είναι μια παγκόσμια γιορτή για το Ελεύθερο/Ανοικτό Λογισμικό. Ξεκίνησε το 2004 και πλέον γιορτάζεται σε 60 χώρες. Πρόκειται για μια προσπάθεια ενημέρωσης της κοινής γνώμης για τα οφέλη του Ελεύθερου/Ανοικτού Λογισμικού, δηλαδή λογισμικού που επιτρέπει την ελεύθερη χρήση, τροποποίηση και διανομή του.

Τις επόμενες ημέρες θα ανακοινωθεί και η ακριβής τοποθεσία που λάβει χώρα η εκδήλωση.