Το απάνθρωπο βανιστήριο της απομόνωσης σε μικροσκοπικά κελιά

Κελί απομόνωσης, ΗΠΑ

Κελί απομόνωσης, ΗΠΑ.

Φυλακισμένοι στις ΗΠΑ, 1920-2014

Εξέλιξη ποσοστού φυλακισμένου πληθυσμού στις ΗΠΑ, 1920-2014. Jail: φυλακές για σχετικά σύντομες ποινές. Prison: φυλακές για μεγαλύτερες ποινές.

ΟΙ ΗΠΑ είναι η πρώτη με διαφορά χώρα στον κόσμο με τους περισσότερους φυλακισμένους. Αυτοί ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια και υπολογίζεται ότι το 2008 είχε εγκλεισμένο πληθυσμό που αντιστοιχούσε στο 25% των φυλακισμένων παγκόσμια. Μπορεί 1 στους 4 φυλακισμένους του πλανήτη να βρίσκεται στις ΗΠΑ, όμως μόνο 1 στους 20 ανθρώπους του πλανήτη ζουν εκεί (500% περισσότερους φυλακισμένους από το αναμενόμενο βάσει πληθυσμού, αν υποθέσουμε ομοιόμορφη κατανομή).

Είναι γνωστό ότι στη χώρα αυτή έχει στηθεί μια τεράστια ιδιωτική βιομηχανία γύρω από τη φυλακή και τον σωφρονισμό. Ιδιωτικές φυλακές-επιχειρήσεις κατασκευάζονται σα μανιτάρια τις τελευταίες δεκαετίες. Στη συνέχεια, αναλαμβάνουν ως «εργολάβοι εγκλεισμού» το σωφρονισμό των καταδικασμένων πολιτών. Για αυτή τη δουλειά πληρώνονται από το κράτος με το κεφάλι και αναλόγως των υπηρεσιών που χρειάζεται κάθε περίπτωση. Το ιδιωτικό κέρδος και το ανεξέλεγκτο πλαίσιο που λειτουργούν οι επιχειρήσεις αυτές, έχει οδηγήσει σε διαφθορά μεγάλων διαστάσεων. Οι εργολάβοι φυλακών χρηματίζουν δικαστές και οι τελευταίοι εγγυώνται ότι θα τους τροφοδοτούν με φυλακισμένους, κυρίως μαύρους και ισπανόφωνους που δεν έχουν τη δυνατότητα σοβαρής νομικής υπεράσπισης. Κάπως έτσι εξηγείται -έστω εν μέρει- ο λόγος που παρατηρείται αυστηροποίηση των ποινών σε αρκετές πολιτείες, χωρίς προηγουμένως να έχουν απαραίτητα αλλάξει οι νόμοι που προβλέπουν τις ποινές.

Η μόδα είναι να επιβάλλεται ποινή φυλάκισης με εγκλεισμό ακόμα και σε απλές υποθέσεις που οι κατηγορούμενοι θα έπρεπε να αφήνονται ελεύθεροι με ανασταλτικές ποινές ή/και περιοριστικά μέτρα. Το όφελος του λόμπι των φυλακών είναι ότι από τη στιγμή που ο πολίτης περάσει την πόρτα των καταστημάτων τους, ύστερα αναλαμβάνει το «σχολείο της φυλακής» να μετατρέψει μια σύντομη κράτηση σε… πολυετή κάθειρξη. Ή πιο σωστά, να μετατρέψει έναν άνθρωπο σε ιδιόκτητο παραγωγικό μέσο: ενός τύπου σταβλισμένης αγελάδας για άρμεγμα χρημάτων για τα επόμενα χρόνια.

Η προέλευση των κερδών (ή πως βγάζει ο εργολάβος το ψωμί του)

Αν και είναι ο βασικότερος παράγοντας της κερδοφορίας τους, οι φυλακές-επιχειρήσεις δεν μένουν μόνο στο θέμα της διάρκειας κάθειρξης. Κάποιες αμερικανικές φυλακές παρέχουν ιατροφαρμακευτική (π.χ. οδοντιατρική) περίθαλψη επί πληρωμή κι όχι δωρεάν. Οι τιμές μπορεί να είναι χαμηλότερες από ότι θα πλήρωνε ένας ανασφάλιστος στον έξω κόσμο, όμως παραμένουν πολύ υψηλές για πάρα πολλούς οικονομικά ανήμπορους (και τις οικογένειές τους) που είτε δε ζητάνε καθόλου βοήθεια, είτε αναγκάζονται να εργάζονται εντός της φυλακής ως εργάτες σε συνθήκες απόλυτης εκμετάλλευσης. Είναι η στιγμή που ο κρατούμενος γίνεται… πελάτης υπηρεσιών που παρέχει μονοπωλιακά η φυλακή-επιχείρηση στους κρατούμενους!

Υπάρχει και συνέχεια. Τα συμβόλαια με το κράτος για «πληρωμή με το κεφάλι» που είπαμε παραπάνω, αφήνουν επιπλέον περιθώρια για κέρδος. Για παράδειγμα, άλλα χρήματα κοστίζει στο κράτος η κράτηση σε κανονικό κελί, κι άλλα στις «σουίτες» βασανισμού της απομόνωσης (Special Housing Units). Αυτό εξηγεί γιατί οι ιδιωτικές φυλακές έχουν τις «σουίτες» τους σε σχεδόν μόνιμη πληρότητα, αφού ακόμα και για μικροπράγματα καθημερινότητας ένας κρατούμενος μπορεί να οδηγηθεί εκεί για εβδομάδες! (π.χ. να έχει ο κρατούμενος παραπάνω από ένα ρολό τουαλέτας στο δωμάτιό του)

Οι συνθήκες στην απομόνωση

Στην απομόνωση ο κρατούμενος αποκόπτεται από το περιβάλλον. Τα γεύματα δίνονται από μια θυρίδα στην ατσαλένια πόρτα του κελιού, και ίσως μείνει εκεί για μήνες ή χρόνια. Έξω από το κελί οδηγείται για ένα ντους ή άσκηση, όμως πάντοτε με συνοδεία φρουρών, και απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην υπάρχει έλλειψη προσωπικού (που είναι αρκετά συχνό). Ο κρατούμενος υποχρεώνεται να κλειστεί στον εαυτό του.

Από τα 2 εκατομμύρια φυλακισμένων των ΗΠΑ, τουλάχιστον 80,000 κρατούνται σε κελιά σαν την εικόνα στην κορυφή του άρθρου. Κατά μέσο όρο υπολογίζεται ότι ο μέσος χρόνος διαμονής στην απομόνωση για έναν κρατούμενο σε αμερικανική φυλακή είναι 19-20μήνες (στοιχεία του 2012 από το Κολοράντο). Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως μπορεί να περάσεις 22 – 24 ώρες την ημέρα χωρίς επαφή με ανθρώπους ή το φως του ήλιου. Πάντως τα πράγματα δεν ήταν καθόλου έτσι τις δεκαετίες πριν το 1980. Η απομόνωση επιλεγόταν σε πολύ σπανιότερα.

Μια ιδέα μέσω εικονικής πραγματικότητας

Το πρότζεκτ εικονικής πραγματικότητας του Guardian μας δίνει την ευκαιρία να ρίξουμε μια ματιά σε αυτόν τον κόσμο. Το πρότζεκτ ονομάζεται “6×9” (αριθμοί σε πόδια),  και δίνει μια οπτική 360-μοιρών σε ένα κελί απομόνωσης (η περιήγηση γίνεται με τα πλήκτρα πάνω αριστερά ή με κλίκ-και-τράβηγμα πάνω στο βίντεο).

Το φιλμάκι παρουσιάστηκε στο Tribeca Film Festival και ο στόχος είναι προφανώς να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη για τον ψυχολογικό τραυματισμό που προκαλείται από τον εγκλεισμό στην απομόνωση και να πιέσει για την βελτίωση των συνθηκών κράτησης.

Οι συντελεστές δημιούργησαν απευθείας με ειδικά εφέ μια ρέπλικα ενός 6-by-9-ποδιών κελιού, αλλά ούτε ένα λεπτό στις κλειστοφοβικές πραγματικές συνθήκες.

Από αυτά που εξομολογούνται πρώην κρατούμενοι, λένε ότι πολλές φορές για ανυπόστατους λόγους οδηγούνται στην απομόνωση. Εκεί αρχικά επικεντρώνονται σε ευχάριστες αναμνήσεις για να τα βγάλουν πέρα, όμως πολύ σύντομα αυτές εξασθενούν κια μένουν μόνοι στο δωμάτιο να κοιτάνε τους τοίχους που βάφτηκαν πρώτη και τελευταία φορά όταν φτιάχτηκαν οι φυλακές.

Έρευνες δείχνουν ότι η απομόνωση μπορεί να εντείνει υπάρχοντα ψυχολογικά προβλήματα και να οδηγήσει σε νέες ψυχολογικές διαταραχές. Στις ΗΠΑ η συζήτηση μεγαλώνει, συνολικά για το θέμα των φυλακών, αλλά συγκεκριμένα και για τις συνθήκες στην απομόνωση. Τα σαφή ερευνητικά αποτελέσματα δε μπορούν να αγνοηθούν, γι’ αυτό και σε διάφορες πολιτείες, προοδευτικές αλλά και συντηρητικές, υπάρχει στροφή της κοινής γνώμης στο θέμα. Από τη στιγμή που η πλειοψηφία των ανθρώπων που περνάνε από τις φυλακές τελικά αποφυλακίζονται, το ερώτημα που θα πρέπει να τεθεί είναι «σε ποιά κατάσταση θα θέλαμε να είναι ο κρατούμενος όταν φτάσει η στιγμή να απελευθερωθεί πίσω στην κοινωνία».

Πηγές: με πληροφορίες από Guardian, Tech Insider, wiki

Κατηγορία: stigalaria, Διεθνή, Ενημέρωση, Κοινωνία, Πολιτισμός
Tags: , , , , , , , , , .


Σχολιάστε...