Το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας είναι πρόβλημα!

Άρθρο του Οικονομολόγου Ben S. Bernanke από τον Απρίλιο του 2015 που εμφατικά βάζει ζήτημα για το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας. Διαβάστε επίσης ένα προηγούμενο άρθρο της Γαλαρίας που μίλαγε -ανάμεσα σε άλλα- για το σημαντικό πολιτικό και οικονομικό ζήτημα των συστηματικών διαφορών στα εμπορικά ισοζύγια υπέρ λίγων χωρών.

separator

[μιλώντας για συνόδους όπως η G20] Όταν παραβρέθηκα σε τέτοιες διεθνείς συνδιασκέψεις ως επικεφαλής της Fed, συζητήθηκε αναλυτικά το ζήτημα των “παγκόσμιων ανισσοτήτων”—το γεγονός ότι κάποιες χώρες είχαν μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα (εξαγωγές κατά πολύ μεγαλύτερες από τις εισαγωγές) και άλλες (οι ΗΠΑ συγκεκριμένα) είχαν εμπορικά ελλείματα. Η Κίνα, η οποία κράτησε την αξία του νομίσματός της υποτιμημένη για να βοηθήσει τις εξαγωγές, δεχθηκε συγκεκριμένα κριτική για τα μεγάλα και επίμονα πλεονάσματα.

Παρόλα αυτά, τα τελευταία χρόνια η Κίνα δουλεύει για να μειώσει την εξάρτησή της από τις εξαγωγές και το εμπορικό της πλεόνασμα μειώθηκε αντίστοιχα. Η χώρα με το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα, υπό απόλυτους και σχετιοκούς με το ΑΕΠ όρους, τείνει να γίνει η Γερμανία. Το 2014, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας ήταν περίπου $250 δις, ή περίπου 7% του ΑΕΠ της. Αυτό συνεχίζει να έχει μια ανοδική τάση η οποία ξεκίνησε τουλάχιστον από το 2000 (βλ. παρακάτω).

Γιατί το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας είναι τόσο μεγάλο; Αναμφίβολα, η Γερμανία φτιάχνει καλά προϊόντα τα οποία οι ξένοι θέλουν να αγοράσουν. Για το λόγο αυτό, πολλοί αντιλαμβάνονται το φαινόμενο του εμπορικού ισοζυγίου ως σημάδι οικονομικής επιτυχίας. Αλλά κι άλλες χώρες φτιάχνουν καλά προϊόντα χωρίς να καταφέρνουν μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα. Υπάρχουν δύο πιο σημαντικοί λόγοι για το πλεόνασμα της Γερμανίας.

Πρώτον, παρότι το ευρώ —το νόμισμα που από κοινού έχει η Γερμανία μαζί με άλλες 18 χώρες— μπορεί να είναι ενδεχομένως στο σωστό επίπεδο (ή μπορεί και να μην είναι)  για όλες τις 19 χώρες τη Ευρωζώνης ως σύνολο, είναι πολύ ασθενές (δεδομένων των γερμανικών μισθών και του κόστους παραγωγής) για να είναι συνεπές με το balanced German trade. Τον Ιούλιο του 2014, το ΔΝΤ το ΔΝΤ υπολόγισε ότι η πραγματική αξία του ευρώ σε σχέση με τη Γερμανική οικονομία και τον πληθωρισμό (Germany’s inflation-adjusted exchange rate) ήταν υποτιμημένο κατά 5-15% (βλ. ΔΝΤ, σελ. 20). Έκτοτε, το ευρώ έχει υποχωρήσει κατά 20% περισσότερο σε σχέση με το δολάριο. Το συγκριτικά ασθενές ευρώ είναι ένα ιδιαίτερο προνόμιο για τη Γερμανία από τη συμμετοχή της στην νομισματική ένωση, το οποίο υποτιμάται (σημ: δηλ. δεν αναδεικνύεται ως ευεργετικό προνόμιο). Αν η Γερμανία χρησιμοποιούσε ακόμα το Μάρκο, πολύ πιθανόν να ήταν σήμερα αρκετά ισχυρότερο του ευρώ, μειώνοντας εξαιρετικά το πλεονέκτημα κόστους για της Γερμανικές εξαγωγές.

Δεύτερον, το Γερμανικό εμπορικό πλεόνασμα μεγαλώνει περαιτέρω μέσω συγκεκριμένων πολιτικών (π.χ. σφιχτή δημοσιοοικονομική διαχείριση) που καταστέλλουν τις εγχώριες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων και την κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων.

Σε ένα κόσμο που αναπτύσσεται αργά το οποίο σημαίνει μικρή συνολική ζήτηση, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας είναι ένα πρόβλημα. Πολλά άλλα μέλη της Ευρωζώνης είναι σε βαθειά ύφεση, με υψηλή ανεργία και χωρίς “δημοσιοοικονομικό χώρο” (εννοώντας ότι η δημοσιοοικονομική κατάστασή τους δεν τους επιτρέπει να αυξήσουν τις δαπάνες ή να μειώσουν τους φόρους για να ενισχύσουν την εγχώρια ζήτηση). Παρά τα σημάδια ανάκαμψης στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη είναι γενικά αργή εκτός της Ευρωζώνης. Το γεγονός ότι η Γερμανία πουλάει τόσο πολύ περισσότερο απ’ ότι αγοράζει ουσιαστικά μεταφέρει εντός της τη ζήτηση προϊόντων από τους γείτονές της (όπως επίσης και από άλλες χώρες του κόσμου), μειώνοντας την παραγωγή και την απασχόληση εκτός Γερμανίας σε μια εποχή που η νομισματική πολιτική σε πολλές χώρες φτάνει στα όριά της.

Οι επίμονες ανισσότητες στο εσωτερικό της Ευρωζώνης είναι επίσης μη υγιές , διότι οδηγούν σε οικονομικές ανισσότητες και ανισότητες ανάπτυξης. Ιδανικά, η μείωση μισθών σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης, συγκριτικά με τους γερμανικούς μισθούς, θα μείωνε το σχετικό κόστος παραγωγής στις χώρες εκείνες και θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητά τους. Και κάποια πρόοδος έχει σημειωθεί στο μέτωπο αυτό. Αλλά, με τον πληθωρισμό της ευρωζώνης κατά πολύ κάτω από τον στόχο της ΕΚΤ “κάτω αλλά κοντά στο 2%”, για να επιτευχθεί η απαραίτητη μείωση του σχετικού κόστους παραγωγής θα απαιτούσε αποπληθωρισμό στους ονομαστικούς μισθούς εκτός Γερμανίας—πιθανότατα μια μακρά και επίπονη διαδικασία που θα περιελάμβανε εκτενώς υψηλή ανεργία.

Τα συστήματα των σταθερών ισοτιμιών (fixed exchange rates), όπως της Ευρωζώνης ή ο Κανόνας του Χρυσού, έχουν ιστορικά αποδειχθεί προβληματικά επειδή χώρες με αρνητικό ισοζύγιο πληρωμών δέχονται ισχυρές πιέσεις για να προσαρμοστούν, ενώ όσες χώρες έχουν αντίστοιχα πλεονάσματα δεν αντιμετωπίζουν κανένα πρόβλημα. Ο Κανόνας του Χρυσού του 1920 καταργήθηκε από την αποτυχία των χωρών με πλεόνασμα να συμμετέχουν ισότιμα στην διαδικασία προσαρμογής. Όπως το ΔΝΤ σύστησε στην έκθεσή της για τον Ιούλιο του 2014, η Γερμανία θα μπορούσε να συντομεύσει την περίοδο προσαρμογής της στην Ευρωζώνη και να στηρίξει την οικονομική ανάκαμψη κάνοντας κάποια βήματα προς την μείωση του εμπορικού της πλεονάσματος, ακόμα και κατά τη διάρκεια που άλλες χώρες της ζώνης συνεχίζουν να μειώνουν τα ελλείματά τους.

Η Γερμανία έχει μικρό έλεγχο επάνω στην αξία του κοινού νομίζματος, αλλά έχει αρκετές πολιτικές και εργαλεία στη διάθεσή της για να μειώσει το πλεόνασμά της—εργαλεία τα οποία, παρά θυσίες, θα βελτίωναν τη ζωή των περισσότερων Γερμανών. Ορίστε τρία παραδείγματα:

  1. Επενδύσεις στη δημόσια υποδομή (δημόσια έργα) […] οι οποίες θα μείωναν το σχετικό πλεόνασμα αυξάνοντας το εγχώριο εισόδημα και τις δαπάνες της, ενώ θα αύξαναν την απασχόληση και τους μισθούς.
  2. Αύξηση των μισθών των Γερμανών εργαζόμενων/εργατών, το οποίο θα αύξανε το σχετικό κόστος παραγωγής και θα αύξανε το εγχώριο εισόδημα και τις δαπάνες. Και θα δύο θα μείωναν το εμπορικό πλεόνασμα. […]
  3. Αύξηση της εγχώριας δαπάνης με  στοχευμένες μεταρρυθμίσεις, π.χ. κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις στο εσωτερικό της χώρας, την αφαίρεση των εμποδίων για την κατασκευή νέων κατοικιών, μεταρρυθμίσεις στον τομέα λιανικής και υπηρεσιών, και επανεξέταση τους κανονισμούς που ίσως πολώνουν τις γερμανικές τράπεζες να επενδύουν στο εξωτερικό παρά εντός της χώρας.

[…]

Πηγή: Germany’s trade surplus is a problem“, April 3, 2015 – brookings.edu

Μετάφραση από τη Γαλαρία

Κατηγορία: stigalaria, Αναδημοσιεύσεις, Ενημέρωση, Οικονομία, Πολιτική
Tags: , , , , , , .


Σχόλια...

Σχολιάστε...