Περί «λιστών» για τα ΑΕΙ : Κριτήρια, οφέλη και σκοπιμότητες, άρθρο του πρύτανη Παν/μιου Ιωαννίνων

Πού είναι το ΣΚΑΪ τώρα να αναδείξει και τα θετικά των ελληνικών πανεπιστημίων, που με πενιχρή χρηματοδότηση για έρευνα καταφέρνουν να είναι μέσα στα πράγματα στο διεθνή ανταγωνισμό; Έστω να παραθέσει στο δημόσιο διάλογο και μία εναλλακτική εκτίμηση…

Γιατί θυμόμαστε καλά ότι κάθε φορά που δημοσιεύεται κάποια λίστα κατάταξης η οποία, βάσει των δικών της κριτηρίων και βαρών σε αυτά,  βγάζει σε δυσμενείς θέσεις τα ελληνικά ιδρύματα, το “συγκρότημα” προτρέχει να μας υπενθυμίσει πόσο άχρηστα είναι τα δημόσια ιδρύματα και άρα… πόσο άσκοπο είναι που τα χρηματοδοτεί ο λαός.

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα ήταν πριν περίπου 3 χρόνια όταν είχε φιλοξενήσει ο ΣΚΑΪ στο κεντρικό του δελτίο έναν Έλληνα, νεαρό σε ηλικία, καθηγητή σε πανεπιστήμιο των ΗΠΑ. Τότε η αφορμή δινόταν από κάποια λίστα κατάταξης που είχε αρκετά χαμηλά τα ελληνικά ΑΕΙ και μόνο το Καποδιστριακό ήταν κάπου χαμηλά μέσα στα πρώτα 100.

Τότε λοιπόν η κα. Κοσιώνη θεωρώντας ότι μιλάει με έναν “του εξωτερικού” ο οποίος θα έχει ένα κάποιο στοιχειώδες μίσος για τα ελληνικά ιδρύματα, αφού έχει γίνει κοινωνός του αμερικανικού συστήματος της πανεπιστημιακής μπίζνας, άρχισε να του κάνει ερωτήσεις-πάσες για να παίξουν το παιχνίδι που θέλει το συγκρότημα (όπως και άλλοι παράγοντες στα ΜΜΕ και στον επιχειρηματικό κόσμο). Ο νεαρός όμως άδειαζε την άνκορ-γούμαν όλο και περισσότερο. Μέχρι που έφτασε να της πει ότι κοιτώντας συγκεκριμένους δείκτες που είναι αρκετά σημαντικοί και περιέχονται στους δηλωμένους σκοπούς του ελληνικού πανεπιστημίου, αρκετά ιδρύματα και σχολές θα έπρεπε να είναι αρκετά ψηλά σε μία λίγο διαφορετική κατάταξη.

Τι έλεγε ο άνθρωπος; Ότι κάθε κατάταξη έχει κάποιους ποιοτικούς δείκτες και κάποια βάρη πάνω σε αυτούς. Δηλαδή ποια στοιχεία θεωρεί σημαντικά και πιο συγκεκριμένα πόσο σημαντικό είναι το κάθε ένα από αυτά τα μετρήσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά ενός ιδρύματος που θα πρέπει να καθορίζουν αναλογικά με τη σημαντικότητά τους και την συνολική του βαθμολογία του ιδρύματος. Οι δείκτες αυτοί, όμως, δεν είναι, ούτε και πρέπει να τίθενται εκτός κριτικής. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται πολλές φορές είναι πολωμένη (δηλαδή προκατειλημμένη) προς συγκεκριμένα συστήματα οργάνωσης και λειτουργίας των πανεπιστημίων. Για παράδειγμα αν βαθμολογείται θετικά ο αριθμός των χορηγιών που έλαβε ένα ίδρυμα από ιδιώτες για να γίνουν συγκεκριμένα ερευνητικά έργα, τότε θεωρείται αυτόματα ότι αυτό είναι νόμιμο-θεμιτό-στόχος όλων των συστημάτων ανώτατης εκπαίδευσης παγκοσμίως. Ακόμα όμως και να συμβαίνει σε όλα τα πανεπιστήμια (έστω) οι ιδιώτες να χορηγούν ερευνητικά έργα κατά παραγγελία, αυτό ενδεχομένως να μην είναι η πρώτη προτεραιότητα όλων των πολιτικών που εφαρμόζονται σε κάθε χώρα ξεχωριστά. Σε μία χώρα το κράτος μπορεί να μη χρηματοδοτεί καθόλου τα ΑΕΙ και αυτοσκοπός των τελευταίων να είναι η εύρεση κονδυλίων, και για αυτό το λόγο να έχουν αναπτύξει και τους αντίστοιχους μηχανισμούς για να το πετυχαίνουν αυτό, ενώ σε κάποια άλλη χώρα η χρηματοδότηση ενδεχομένως να καλύπτει την πλειονότητα των αναγκών και η σύμπραξη με τους ιδιώτες να είναι επιλεκτική από πλευράς πανεπιστημίων.

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό το οποίο δεν μπορούν οι δείκτες να εκφράσουν είναι ότι υπάρχουν σχολές, ή και πανεπιστήμια ολόκληρα, τα οποία στοχεύουν σε συγκεκριμένο εκπαιδευτικό αποτέλεσμα αφήνοντας στην άκρη δευτερεύουσες δραστηριότητες που επηρεάζουν λίγο τον βασικό στόχο. Για παράδειγμα στις ΗΠΑ υπάρχουν πανεπιστήμια τα οποία ειδικεύονται και θεωρούνται από τα καλύτερα στις προπτυχιακές σπουδές. Έχοντας άριστους δασκάλους που μπορούν να εμπνεύσουν τους νέους, καταφέρνουν να βγάζουν σπουδαίους απόφοιτους με εξαιρετικό βασικό επιστημονικό υπόβαθρό. Όμως υστερούν σε ερευνητικά αποτελέσματα, διότι μπορεί να μην παρέχουν καν μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Αυτό όμως δεν τα κάνει λιγότερο αποτελεσματικά στο να βγάζουν γενικά πολύ καλούς απόφοιτους που σε πιο προχωρημένες σπουδές διαπρέπουν στη συνέχεια σε άλλα πανεπιστήμια. Οι δείκτες όμως σημειώνουν τη στέρηση της έρευνας, που συνήθως έχει και μεγάλο βάρος, και κατατάσσουν αδίκως τέτοια πανεπιστήμια πολύ χαμηλά σε μία αυθαίρετη “γενική κατάταξη”.

Όποιος διάβαζε όλα τα χρόνια τα ίδια τα στοιχεία των αξιολογήσεων, και δεν έμενε μόνο στους στομφώδεις τίτλους των δελτίων ειδήσεων, αντιλαμβανόταν αμέσως ότι τα δεδομένα έδειχναν αρκετά ελληνικά ιδρύματα τα πηγαίνουν αρκετά καλά. Αρκεί να αφαιρούσε κανείς διάφορους παράγοντες αξιολόγησης που είναι εκτός της ακαδημαϊκής κουλτούρας μας ή ακόμα και εκτός νομικού πλαισίου!

Με αφορμή μία από τις αξιόπιστες λίστες κατάταξης ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων δημοσίευσε το παρακάτω άρθρο.

Κατηγορία: Εκπαιδευτικά, Πολιτική
Tags: , , , , .


Σχόλια...

Σχολιάστε...